Materiality of the Archive: A Theoretical and Methodological Inquiry Based on the Archive of Maria Dłuska
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 17.10.2025
Wielogłos, 2025, Issue 3 (65) 2025, pp. 139-152
https://doi.org/10.4467/2084395XWI.25.023.22065Authors
Artykuł jest próbą konceptualizacji materialności archiwum jako szczególnej komplikacji poznawczej. Autor wychodzi z założenia, że materialny wymiar każdego zespołu archiwalnego jest fundamentalnie znaczący dla szerokiego spektrum zarówno praktycznych, jak i teoretycznych ujęć funkcjonujących w obrębie tak zwanego zwrotu archiwalnego. Następnie wyodrębnia kategorie materialności właściwej i metamaterialności, aby na tej podstawie, przywołując szczegółowe przykłady z archiwum Marii Dłuskiej, zwrócić uwagę na złożoność problematyki materialności archiwum. Autor, konkludując, przeprowadza analogię z Jakobsonowskimi pojęciami kontekstu i kodu, aby w końcu przedstawić, jakiego rodzaju postępowanie z materialnością archiwum może się okazać najbardziej wartościowe dla badań literaturoznawczych.
Archiwa i bruliony pisarzy. Odkrywanie, red. M. Prussak, P. Bem, Ł. Cybulski, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN 2017.
Awantura o włos Kopernika, Newsweek.pl, https://www.newsweek.pl/wiedza/awantura-o-wlos-kopernika/22tm5kb [dostęp: 30.01.2025].
Bem P., Cybulski Ł., Genetyka tekstów Pierre’a-Marca de Biasiego a polska recepcja krytyki genetycznej [w:] Archiwa i bruliony pisarzy. Odkrywanie, red. M. Prussak, P. Bem, Ł. Cybulski, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN 2017.
Bogdanowicz W., Allen M., Branicki W., Lembring M., Gajewska M., Kupiec T., Genetic Identification of Putative Remains of the Famous Astronomer Nicolaus Copernicus, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America” 2009, vol. 106, no. 30.
Brakowanie (szkartowanie), [hasło w:] Polski słownik archiwalny, red. W. Maciejewska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1974.
Dłuska M., Wiersze, wstęp i oprac. S. Dziedzic, Bochnia: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza „Exartim” 1992.
Farge A., The Allure of the Archives, transl. T. Scott-Railton, New Heaven: Yale University Press 2013.
Hjelmslev L., Prolegomena do teorii języka, przeł. H. Kurkowska, A. Weinsberg [w:] Językoznawstwo strukturalne, red. H. Kurkowska, A. Weinsberg, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1979.
Jakobson R., Halle M., Podstawy języka, wyd. pol., przyp., wstęp L. Zawadowski, Wrocław etc.: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1964.
Łużny R., List do Redaktora „Ruchu Literackiego”, „Ruch Literacki” 1994, z. 5/6.
Łużny R., O profesor Marii Dłuskiej – inaczej, „Universitas” 1993, nr 4.
Obodiac E., DNA. De Man’s Nucleic Archive [w:] The Political Archive of Paul de Man. Property, Sovereignty, and Theotropic, ed. by M. McQuillan, Edinburgh: Edinburgh University Press 2012.
Rodak P., Między zapisem a literaturą. Dziennik polskiego pisarza w XX wieku (Żeromski, Nałkowska, Dąbrowska, Gombrowicz, Herling-Grudziński), Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2011.
Sajewska D., Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja teatru Wielkiej Wojny, Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego 2016.
The Materiality of the Archive. Creative Practice in Context, ed. by S. Breakell, W. Russell, London–New York: Routledge 2023.
Ulicka D., Doświadczanie czasu w przestrzeni archiwum, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2024.
Wichrowska E., Badacz w archiwum i archiwum badacza. Paradoks archiwalny, „Pamiętnik Literacki” 2021, z. 2.
Information: Wielogłos, 2025, Issue 3 (65) 2025, pp. 139-152
Article type: Original scientific article
Titles:
University of Warsaw
Poland
Published at: 17.10.2025
Article status: Open
Licence: CC BY 4.0
Percentage share of authors:
Information about conflict of interests:
Maksymilian Odrzywołek – doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego. W lipcu 2024 roku obronił pracę magisterską Maria Dłuska znana i nieznana. Co (od)kryją archiwa? Sekretarz redakcji czasopisma „Wiek Oświecenia”. Interesuje się historiografią literaturoznawstwa polskiego, teorią literatury i teorią wiersza, problematyką archiwum oraz edytorstwem naukowym.
Article corrections:
-Publication languages:
PolishView count: 350
Number of downloads: 263