FAQ
T_LOGIN Log in

Don't have an account on our website?

T_REGISTER Register
Logo of Jagiellonian University

Książki, kołdry i kożuchy. Rzeczy emigrantów marcowych

Publication date: 06.11.2025

Studia Judaica, 2025, Issue 1 (55), pp. 191-222

https://doi.org/10.4467/24500100STJ.25.008.22007

Authors

Monika Stępień
Jagiellonian University in Kraków
, Poland
https://orcid.org/0000-0001-5139-5143 Orcid
Contact with author
All publications →

Titles

Książki, kołdry i kożuchy. Rzeczy emigrantów marcowych

Abstract

The antisemitic campaign carried out in Communist Poland in the years 1967–1968 resulted in approximately 13,000 Jews leaving the country. Departure from Poland was preceded by complicated bureaucratic procedures, including the renunciation of Polish citizenship. After receiving permission to leave, a period of hectic preparation ensued, as the “travel document” issued to the emigrants granted them just one month to leave the country. The memoirs of those who left—as well as those who chose to remain—speak of “people trapped in time, running around with all of their possessions.” Some of these things were given away or sold for next to nothing, others were lost during the meticulous customs inspections, and still others were taken to the countries where their owners eventually settled. The aim of this article is to present the March Emigration through the lens of possessions, both those that the people forced to leave left behind and those they took with them on their journeys to new lives.

References

Download references
Źródła wydane

Grynberg Mikołaj, Księga wyjścia, Wołowiec 2018.

Marcinkowska Halina Hila, Wieczni tułacze. Powojenna emigracja polskich Żydów, Warszawa 2019.

Naszkowska Krystyna, Ani tu, ani tam. Marzec ’68 – powroty, Warszawa 2018.

Naszkowska Krystyna, Wygnani do raju. Szwedzki azyl, Warszawa 2017.

Sochańska Bogusława, Z Polski do Danii. Wspomnienia emigrantów marcowych, Luboń 2022.

Torańska Teresa, Jesteśmy. Rozstania ’68, Warszawa 2008.

Tuszyńska Agata i in., Bagaż osobisty. Po Marcu, Warszawa 2018.

Wiszniewicz Joanna, Z Polski do Izraela. Rozmowy z pokoleniem ’68, Warszawa 1992.

Wiszniewicz Joanna, Życie przecięte. Opowieści pokolenia Marca, Wołowiec 2018.

Opracowania

Artwińska Anna, „Odrodziły się traumy z czasów Zagłady”. Marzec 1968 jako narracja postkatastroficzna, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” (2015), nr 25.

Boćkowska Aleksandra, Księżyc z Peweksu. O luksusie w PRL, Wołowiec 2017.

Cieślińska-Lobkowicz Nawojka, Polskie. Żydowskie. „Pożydowskie”. Nazistowska grabież dzieł sztuki i problemy restytucji w Polsce 1945–2000, „Zagłada Żydów” 16 (2020).

Dahlmann Hans-Christian, Antysemityzm w Polsce roku 1968. Między partią a społeczeństwem, tłum. Barbara Ostrowska, Warszawa 2018.

Dyduch Joanna, Stosunki polsko-izraelskie w latach 1990–2009. Od normalizacji do strategicznego partnerstwa, Warszawa 2010.

Eisler Jerzy, Polski rok 1968, Warszawa 2006.

Engelking Barbara, Czarna godzina. Rzeczy żydowskie oddane na przechowanie Polakom, [w:] Klucze i kasa. O mieniu żydowskim w Polsce pod okupacją niemiecką i we wczesnych latach powojennych, red. Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Warszawa 2014.

Forecki Piotr, Marzec ’68 jako pogrom. Brakująca kategoria opisu, [w:] Tożsamość po pogromie. Świadectwa i interpretacje Marca ’68, red. Alina Molisak, Przemysław Czapliński, Warszawa 2019.

Forecki Piotr, „Mienie pożydowskie” jako figura polskiego dyskursu publicznego,„Środkowoeuropejskie Studia Polityczne” (2015), nr 4.

Grabowski Jan, Judenjagd. Polowanie na Żydów 1942–1945. Studium dziejów pewnego powiatu, Warszawa 2011.

Grabowski Jan, Polscy zarządcy powierniczy majątku żydowskiego zarys problematyki, „Zagłada Żydów” 1 (2005).

Gross Jan Tomasz, Grudzińska-Gross Irena, Złote żniwa. Rzecz o tym, co działo się na obrzeżach zagłady Żydów, Kraków 2011.

Korduba Piotr, Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa 2013.

Mazurek Małgorzata, Keeping It Close to Home: Resourcefulness and Scarcity in Late Socialist and Postsocialist Poland, [w:] Communism Unwrapped: Consumption in Cold War Eastern Europe, red. Paulina Bren, Mary Neuburger, Oxford–New York 2012.

Michlic Joanna Beata, Obcy jako zagrożenie. Obraz Żyda w Polsce od roku 1880 do czasów obecnych, tłum. Anna Switzer, Warszawa 2015.

Migalska Kinga, Muzea judaistyczne zorganizowane w synagogach w Polsce w latach 1945–1989 – historia, teraźniejszość, perspektywy, niepublikowana praca doktorska, Uniwersytet Jagielloński, 2023.

Namysło Aleksandra, Utracone nadzieje. Ludność żydowska w województwie śląskim/katowickim w latach 1945–1970, Katowice 2012.

Olsen Bjørnar, W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. Bożena Shallcross, Warszawa 2013.

Osęka Piotr, Polowanie na piątą kolumnę, [w:] Mikołaj Grynberg, Księga wyjścia, Wołowiec 2018.

Plocker Anat, The Expulsion of Jews from Communist Poland: Memory Wars and Homeland Anxieties, Bloomington 2022.

Reszka Piotr Paweł, Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota, Warszawa 2019.

Roosen André, Dutch Diplomatic Representation for Israel in Poland (1967–1990), „East European Jewish Affairs” 49 (2019), no. 2.

Stola Dariusz, Kampania antysyjonistyczna w Polsce 1967–1968, Warszawa 2018.

Stola Dariusz, Kraj bez wyjścia? Migracje z Polski 1949–1989, Warszawa 2010.

Suchodolska Jadwiga, Tadeusz Pini (1872–1937), „Pamiętnik Literacki” 53 (1962), nr 3.

Tych Feliks, „Marzec ’68”. Geneza, przebieg i skutki kampanii antysemickiej lat 1967/68, [w:] Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944–2010, red. Feliks Tych, Monika Adamczyk-Garbowska, Lublin 2011.

Waligórska Magdalena, Sorkina Ina, The Second Life of Jewish Belongings – Jewish Personal Objects and Their Afterlives in the Polish and Belarusian Post-Holocaust Shtetls, „Holocaust Studies” 29 (2023), no. 3.

Zborowska Agata, Życie rzeczy w powojennej Polsce, Warszawa 2019.

Information

Information: Studia Judaica, 2025, Issue 1 (55), pp. 191-222

Article type: Original scientific article

Titles:

Polish: Książki, kołdry i kożuchy. Rzeczy emigrantów marcowych
English: Books, Quilts and Sheepskin Coats: Possessions of the March Emigrants

Authors

https://orcid.org/0000-0001-5139-5143

Monika Stępień
Jagiellonian University in Kraków
, Poland
https://orcid.org/0000-0001-5139-5143 Orcid
Contact with author
All publications →

Jagiellonian University in Kraków
Poland

Published at: 06.11.2025

Article status: Open

Licence: CC BY 4.0  licence icon

Article financing:

The article was written as part of a project financed by the National Science Centre (project number: 2020/39/D/HS3/00044).

Percentage share of authors:

Monika Stępień (Author) - 100%

Article corrections:

-

Publication languages:

Polish

Książki, kołdry i kożuchy. Rzeczy emigrantów marcowych

quote

download files

RIS BIB ENDNOTE