Constructing the Memory of Jewish Inhabitants in Central Poland
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 06.11.2025
Studia Judaica, 2025, Issue 1 (55), pp. 137-164
https://doi.org/10.4467/24500100STJ.25.006.22005Authors
Konstruowanie pamięci o żydowskich mieszkańcach na obszarze centralnej Polski
The article focuses on presenting the process of constructing the memory of the Jewish community by non-Jewish social actors in the context of (un)preserved traces of its existence based on selected examples. The study area is the territory of the Wartheland incorporated into the Third Reich during World War II for the purpose of complete Germanization. The phenomenon described in the article was called the construction of memory, because it can be said that it is more a process of construction than reconstruction, since it is difficult to refer to the referents of memory as they have not only been repressed, but even erased from social memory. For example, from this perspective, it is difficult to talk about a palimpsest of memory because discovering its subsequent layers leads to emptiness.
Zbiory prywatne autorki: W02.
Schütze Fritz, Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, [w:] Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. Kaja Kaźmierska, Kraków 2012.
Schütze Fritz, Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, [w:] Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. Kaja Kaźmierska, Kraków 2012.
Ankersmit Frank, Narracja, reprezentacja, doświadczenie. Studia z teorii historiografii, red. i wstęp Ewa Domańska, Kraków 2004.
Assmann Jan, Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, tłum. Anna Kryczyńska-Pham, Warszawa 2008.
Connerton Paul, Jak społeczeństwa pamiętają, tłum. i wstęp Marcin Napiórkowski, Warszawa 2012.
Czyżewski Marek, Dyskursy pro- i antyeuropejskie. Polaryzacja i „praca pośrednicząca”(Zarys problematyki badawczej), [w:] Europa w polskich dyskursach, red. Anna Horolets, Toruń 2002.
Czyżewski Marek, Praca pośrednicząca w debatach publicznych, [w:] Dyskurs elit symbolicznych. Próba diagnozy, red. Marek Czyżewski i in., Warszawa 2014.
Czyżewski Marek, Praca pośrednicząca w relacjach polsko-żydowskich. Doświadczenia biograficzne i dyskurs publiczny, [w:] Zagłada Żydów na polskiej prowincji, red. Adam Sitarek, Michał Trębacz, Ewa Wiatr, Łódź 2012.
Dąbrowska Danuta, Zagłada skupisk żydowskich w „Kraju Warty” w okresie okupacji hitlerowskiej, „Biuletyn ŻIH” (1955), nr 1/2 (13/14).
Domańska Ewa, Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań 2006.
Głowacka-Grajper Małgorzata, Transmisja pamięci. Działacze „sfery pamięci” i przekaz o Kresach Wschodnich we współczesnej Polsce, Warszawa 2016.
Golka Marian, Pamięć społeczna i jej implanty, Warszawa 2009.
Halbwachs Maurice, Społeczne ramy pamięci, tłum. Marcin Król, Warszawa 2008.
Hughes Everett C., The Linguistic Division of Labor in Industrial and Urban Societies, [w:] Advances in the Sociology of Language, Vol. 2: Selected Studies and Applications, red. Joshua A. Fishman, The Hague–Paris 1972.
Kasprzyk Damian, Regionaliści – szkic do portretu, [w:] tenże, My, regionaliści. W stronę autowizerunku, Wrocław 2018.
Kawski Tomasz, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918–1942, Toruń 2007.
Kawski Tomasz, Opioła Monika, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza, Małopolski i Śląska w latach 1918–1942, Toruń 2008.
Kaźmierska Kaja, Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z Zagłady, Kraków 2012.
Kwiatkowski Piotr T., Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa 2008.
Michlic Joanna Beata, „Pamiętanie dla upamiętnienia”, „pamiętanie dla korzyści”i „pamiętanie, żeby zapomnieć”. Różne modele pamięci o Żydach i Zagładzie w postkomunistycznej Polsce, „Kultura i Społeczeństwo” 55 (2011), nr 4.
Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba, Warszawa 2014.
Morta Krzysztof, Macewy z ostrowskiego kirkutu, „Studia Iudaica Ostroviensia – Ostrowskie Studia Judaistyczne” 1 (2007).
Nowak Jacek, Pamięć kulturowa i zapominanie o Żydach, „Sensus Historiae” 27 (2017), nr 2.
Nowak Jacek, Społeczne reguły pamiętania. Antropologia pamięci zbiorowej, Kraków 2011.
Olick Jeffrey K., Robbins Joel, Social Memory Studies: From “Collective Memory” to the Historical Sociology of Mnemonic Practices, „Annual Review of Sociology” 24 (1998).
Penkala-Gawęcka Danuta, Dziedziczenie, [w:] Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, red. Zofia Staszczak, Warszawa–Poznań 1987.
Purchla Jacek, Dziedzictwo kulturowe, [w:] Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Warszawa 2013.
Richmond Theo, Uporczywe echo. Sztetl Konin. Poszukiwanie, tłum. Piotr Szymczak, Poznań 2001.
Selerowicz Andrzej, Pirucka-Paul Ewa, Żydzi z Bełchatowa i okolic, Zelów 2018.
Selerowicz Witold, Miasto i ludzie, [t. 5:] Zagłada bełchatowskich Żydów, Warszawa 2020.
Smith Laurajane, Uses of Heritage: Routledge, New York 2006; https://rbb85.files.word- press.com/2015/11/laurajane-smith-uses-of-heritage.pdf [dostęp: 30 grudnia 2024].
Szacka Barbara, Czas przeszły – pamięć – mit, Warszawa 2006.
Szacka Barbara, Pamięć zbiorowa, [w:] Wobec przeszłości. Pamięć przeszłości jako element kultury współczesnej, red. Andrzej Szpociński, Warszawa 2005.
Szpociński Andrzej, Kwiatkowski Piotr T., Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa 2006.
Tokarska-Bakir Joanna, How to Exit the Conspiracy of Silence? Social Sciences Facing the Polish-Jewish Relations, „East European Politics and Societies and Cultures” 25 (2011), nr 1.
Traba Robert, Przeszłość w teraźniejszości. Polskie spory o historię na początku XXI w., Poznań 2009.
Tyszka Andrzej, Dziedzictwo kultury jako dowód tożsamości, [w:] Edukacja kulturowa dzieci i młodzieży szkolnej. Koncepcje i propozycje, red. Stefan Bednarek, Ewa Repsch, Wrocław 2004.
Zerubavel Eviatar, The Elephant in the Room: Silence and Denial in Everyday Life, New York 2006.
Ziółkowski Marek, Pamięć i zapominanie. Trupy w szafie polskiej zbiorowej pamięci, „Kultura i Społeczeństwo” (2001), nr 3–4.
http://dialog.org.pl/liderzy-dialogu/pl/lider/kamila-klauzinska/ [dostęp: 31 maja 2024].
http://dialog.org.pl/liderzy-dialogu/pl/lider/lukasz-parus/ [dostęp: 30 maja 2024].
http://www.zchor.org/warta/warta.htm [dostęp: 30 maja 2024].
https://synagoga.ockostrow.pl [dostęp: 31 maja 2024].
http://www.synagoga.uni.wroc.pl/o-osrodku/ [dostęp: 31 maja 2024].
https://jewishwlkp.pl/cmentarz-zydowski-w-kozminie-wielkopolskim/ [dostęp: 30 maja 2024].
https://rejestr.io/krs/648196/stowarzyszenie-inicjatyw-spolecznych-spotkajmy-sie [dostęp: 30 maja 2024].
https://zyciekalisza.pl/artykul/pamietaja-o-spolecznosci/1084771 [dostęp: 30 maja 2024].
https://www.facebook.com/SzkolaDialoguWielun [dostęp: 30 maja 2024].
https://sjp.pwn.pl/sjp/dziedzictwo%3B2455643.html [dostęp: 30 grudnia 2024].
https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/patrimoine/58700 [dostęp: 30 grudnia 2024].
Information: Studia Judaica, 2025, Issue 1 (55), pp. 137-164
Article type: Original scientific article
Titles:
University of Lodz
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Poland
The Centre for Jewish Studies University of Lodz
Published at: 06.11.2025
Article status: Open
Licence: CC BY 4.0
Percentage share of authors:
Article corrections:
-Publication languages:
PolishView count: 542
Number of downloads: 330