Religious Disputes in Vilnius (the 16th c.)
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 31.12.2024
Rocznik Przemyski. Literatura i Język, 2024, 2 (28) 2024, pp. 105-112
https://doi.org/10.4467/24497363RPLJ.24.009.20535Authors
Dysputy wyznaniowe w Wilnie (XVI w.)
The paper is devoted to a unique form of religious polemics, which in the Reformation period was a public religious dispute. The focus is on the disputes held in Vilnius in the second half of the 16th century. The paper introduces their history and uses their example to present the share that particular kind of dispute had in religious struggles; it was public and always carried out viva voce. The study also shows the inefficiency of the tool a dispute was, in the processes of building religious alliances. An example of using it fruitlessly and inopportunely in order to remove discrepancies between the views of Lutherans and Lithuanian Calvinists on the Eucharist can be the dispute held on 14 June 1585 in Vilnius by the then province governor of Vilnius, Krzysztof Radziwiłł nicknamed “Piorun” (Lightning).
Colloquium habitum, Vilnaedie 14 Iunii, anno 1585 super articulo de Caena Domini, red. J. Gelumbeckaitė, S. Narbutas, Wilno 2006.
Socyn F., Listy, oprac. L. Chmaj, tłum. T. Bieńkowski et al., t. 2, Warszawa 1959.
[Śmiglecki M.], Opisanie dysputacyjej nowogrodzkiej, którą miał ks. Marcin Śmiglecki Societatis Iesu z Janem Licyniuszem, ministrem nowokrzczeńskim, o przedwiecznym bóstwie Syna Bożego 24 i 25 Ianuarii w roku 1594, Drukarnia Akademii Societatis Iesu, Wilno [po 25 stycznia 1594].
Bock F.S., Historia antitrinitariorum, t. 1, Królewiec – Lipsk 1774.
Drzymała K., Dysputa wileńska Marcina Śmigleckiego z ewangelikami w r. 1599, „Studia Historyczne” 1979, t. 22, nr 3, s. 379–400.
Dysputacyj braci polskich katalog z rękopisu Andrzeja Lubienieckiego młodszego, wyd. S. Kot, „Reformacja w Polsce” 1939, z. 9–10, s. 456–464.
Estreicher K., Bibliografia polska, t. 28, Warszawa 1978.
Fuchs Th., Konfession und Gespräch, Typologie und Funktion der Religionsgespräche in der Reformationszeit, Köln 1995.
Kempa T., Konflikty wyznaniowe w Wilnie od początku reformacji do końca XVII wieku, Toruń 2016.
Niedźwiedź J., Kultura literacka Wilna (1323–1655). Retoryczna organizacja miasta, Kraków 2012.
Novikoff A.J., The Medieval Culture of Disputation, Pedagogy, Practice, and Performance, Philadelphia 2013.
Petkūnas D., Wilno 1585 Colloquium – Lutheran and Reformed Discord over Sacramental Theology in Lithuania, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 2005, z. 49, s. 17–34.
Piechnik L., Dzieje Akademii Wileńskiej, t. 1: Początki Akademii Wileńskiej, 1570–1599, Rzym 1984.
Ryszka-Kurczab M., Dysputa w średniowieczu: d ysputa s cholastyczna i d ysputa e rystyczna („obligationes”), [w:] Debata. Retoryka dla demokracji, red. A. Budzyńska-Daca, E. Modrzejewska, Warszawa 2023, s. 51–63.
Ryszka-Kurczab M., Vernacular Religious Disputes in the Polish-Lithuanian Commonwealth during the Later Sixteenth and Early Seventeenth Centuries, [w:] True Worriors? Negotiating Dissent in the intellectual Debate (c. 1100–1700), red. G. Claessens et al., Turnhout 2023, s. 331–365.
Schramm G., Szlachta polska wobec reformacji 1548–1607, tłum. J. Górny, red. nauk. M. Ptaszyński, Warszawa 2015.
Szczucki L., Jan Licinius Namysłowski. Studium z dziejów antytrynitaryzmu litewskiego na przełomie XVI i XVII wieku, [w:] Studia nad arianizmem, red. L. Chmaj, Warszawa 1959, s. 131–157.
Universitäre Gelehrtenkultur vom 13.–16. Jahrhundert. Ein interdisziplinäres Quellen- und Methodenhandbuch, red. J.-H de Boer, M. Füssel, M. Schuh, Stuttgart 2018.
Weijers O., In Search of the Truth. A History of Disputation Techniques from Antiquity to Early Modern Times, Turnhout 2013.
Information: Rocznik Przemyski. Literatura i Język, 2024, 2 (28) 2024, pp. 105-112
Article type: Original scientific article
Titles:
Published at: 31.12.2024
Article status: Open
Licence: CC-BY-NC-SA 4.0
Percentage share of authors:
Article corrections:
-Publication languages:
Polish