FAQ
T_LOGIN Log in

Don't have an account on our website?

T_REGISTER Register
Jagiellonian University in Krakow logo

Zofia A. Kowerska – zapomniana tłumaczka. O autorce pierwszego polskiego przekładu zbioru Kinder- und Hausmärchen braci Grimm

Publication date: 25.08.2025

Przekładaniec, 2025, Issue 50 – 50!, pp. 122-130

https://doi.org/10.4467/16891864PC.25.005.21602

Authors

Eliza Pieciul-Karmińska
Adam Mickiewicz University in Poznań
, Poland
https://orcid.org/0000-0002-6268-9873 Orcid
Contact with author
All publications →

Titles

Zofia A. Kowerska – zapomniana tłumaczka. O autorce pierwszego polskiego przekładu zbioru Kinder- und Hausmärchen braci Grimm

Abstract

Zofia A. Kowerska’s translation of the Children’s and Household Tales by Brothers Grimm (1896) was the first Polish rendition of all two hundred fairy tales and ten children’s legends based on the original 7th edition of the German tale collection (1857). Kowerska was not only the first translator of the Grimms’ tales but also an amateur folklorist who collected and published local oral tradition. Her translation can be characterized as cultural adaption as she tried to substitute German folklore with analogical Slavic motifs. The article presents her contribution to the Polish reception of the tales by Brothers Grimm and shows possible reasons why this important achievement was forgotten throughout the 20th century.

References

Download references

Chesterman Andrew 2009. The Name and Nature of Translator Studies, „Hermes – Journal of Language and Communication Studies” 42, s. 13–22.

Dębowczyk Maria 2007. Dziedziczne pasje ziemianek z podbychawskich dworków. Wola Gałęzowska i Józwów, w: H. Łaszkiewicz (red.), Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie III. Panie z dworów i pałaców. Materiały III sesji naukowej zorganizowanej w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, t. II, Lublin: Wydawnictwo Werset, t. 2, s. 87–94.

Dębowczyk Maria, Pytlak Urszula 2016. Śladami Koźmianów, Przewłockich, Kowerskich, Bychawa: Bychawskie Towarzystwo Regionalne.

Franke Jerzy 1988. Czasopisma redagowane przez Marię Rodziewiczównę, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 27/3, s. 5–31.

Golda Paweł, Ryszka Joanna 2024. O Marcelim Tarnowskim – tłumaczu, redaktorze, księgarzu, „AcademicJournal of Modern Philology”, 22, s. 143–166.

Grimm Jacob, Grimm Wilhelm 1896. Bajki domowe i dziecinne, przeł. Z.A. Kowerska, Warszawa: Biblioteka „Wisły”.

Grimm Jacob, Grimm Wilhelm 1999. Baśnie braci Grimm, tekst na podstawie tłumaczenia Z.A. Kowerskiej z 1896 roku opracowała Anna Wiśniewska, Warszawa: Wydawnictwo RTW.

Grimm Jacob, Grimm Wilhelm 2017. Baśnie braci Grimm, na podst. tłum. B. Londyńskiego, M. Tarnowskiego, Z. Kowerskiej, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Dragon.

Hałub Marek 1986. Die Märchen der Brüder Grimm in Polen, „Brüder Grimm Gedenken” 6, s. 215–240.

Krysztofiak Maria. 1999. Przekład literacki a translatologia. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Kapełuś Helena 1982a. Posłowie, w: Baśnie braci Grimm, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza., t. 2, s. 379–405.

Kapełuś Helena 1982b. Wisła, w: H. Kapełuś, J. Krzyżanowski (red.), Dzieje folklorystyki polskiej 1864–1918, Warszawa: PWN, s. 264–337.

Kowalczyk Kamila 2021. Grimmosfera polska. Baśnie ze zbioru Wilhelma i Jakuba Grimmów w polskiej kulturze literackiej (1865–2015).Wrocław: Atut.

Kowalczyk Kamila 2023. Funkcje i (konsekwencje) wybranych paratekstów w edycjach baśni Grimmowskich wydanych w latach 2000–2021. Prolegomena, „Porównania” 1(33), s. 85–105.

Maj Ewa 2017. „Ziemianka” – organ prasowy Zjednoczonego Koła Ziemianek 1908– 1919, w: M. Dajnowicz, A. Miodowski (red.), Polityka i politycy w prasie XX i XXI wieku. Prasa organizacji politycznych, Białystok: Wydawnictwo Humanica, s. 15–29.

Od Redakcji 1982. Baśnie braci Grimm, przeł. M. Tarnowski, E. Bielicka, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, t. 2, s. 373–374.

Pieciul-Karmińska Eliza 2010a. Polskie losy tytułowego imienia Rumpelstilzchen z baśni braci Grimm, „Onomastica” LIV, s. 51–67.

Pieciul-Karmińska Eliza 2010b. Słowo od tłumaczki. Baśnie braci Grimm na nowo, w: J. Grimm, W. Grimm Baśnie dla dzieci i dla domu, Poznań: Media Rodzina, t. 2, s. 443–484.

Pieciul-Karmińska Eliza 2022. Rozważania o znaczeniu strategii translatorskiej i paratekstu tłumacza na przykładzie dwujęzycznego wydania „Podań i baśni z Górnego Śląska” („Sagen und Märchen aus Oberschlesien”) autorstwa Elisabeth Grabowski w tłumaczeniu Tobiasza Janikowskiego, „Orbis Linguarum” 56, s. 71–86.

Pieciul-Karmińska Eliza 2023. O relacji między przekładami a recepcją „Baśni dla dzieci i dla domu” (Kinder- und Hausmärchen”) braci Grimm w Polsce, „Literatura Ludowa” 63(1–2), s. 13–34.

Płużyczka Monika 2021. Tłumacz miarą wszechrzeczy. Translatoryka antropocentryczna jako koncepcja prekursorska względem „Translator Studies”, w: J. Knieja, J. Krajska (red.), Teksty, komunikacja, translacja w perspektywie antropocentrycznej. Studia dedykowane Panu Profesorowi Jerzemu Żmudzkiemu, Lublin: UMSC, s. 91–111.

Simonides Dorota 1989. J. i W. Grimmowie a folklor polski, w: M. Czurak, J. Śliziński (red.), Bracia Grimm i folklor narodów słowiańskich, Wrocław: Ossolineum, s. 25–50.

Staniów Barbara 2014. Grimms’ Fairy Tales in Poland. The Analysis of Publishing production in the Years 1895–2011, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” XII, s. 5–18.

Woźniak Monika 2014. Polishing the Grimms’ Tales for a Polish Audience“Die Kinder- und Hausmärchen” in Poland, w: V. Joosen, G. Lathey (eds.), Grimms’ Tales around the Globe: The Dynamics of Their International Reception, Wayne: Wayne State University Press, s. 39–57.

Information

Information: Przekładaniec, 2025, Issue 50 – 50!, pp. 122-130

Article type: Original article

Titles:

Polish: Zofia A. Kowerska – zapomniana tłumaczka. O autorce pierwszego polskiego przekładu zbioru Kinder- und Hausmärchen braci Grimm
English: Zofia A. Kowerska – a Forgotten Translator. On the Author of the first Polish Translation of the Children’s and Household Tales by Brothers Grimm

Authors

https://orcid.org/0000-0002-6268-9873

Eliza Pieciul-Karmińska
Adam Mickiewicz University in Poznań
, Poland
https://orcid.org/0000-0002-6268-9873 Orcid
Contact with author
All publications →

Adam Mickiewicz University in Poznań
Poland

Published at: 25.08.2025

Article status: Open

Licence: CC BY  licence icon

Percentage share of authors:

Eliza Pieciul-Karmińska (Author) - 100%

Information about author:

Eliza Pieciul-Karmińska – dr hab., germanistka, profesor w Instytucie Lingwistyki Stosowanej UAM. Badaczka baśni Jakuba i Wilhelma Grimmów w Polsce. Jest autorką nowego tłumaczenia wszystkich 200 baśni (Baśnie dla dzieci i dla domu, 2010), opartego na kanonicznej, siódmej edycji oryginału, przekładu wybranych baśni z edycji drugiej (Baśnie wybrane braci Grimm, 2021) oraz wyboru 50 baśni z pierwszego wydania oryginalnego zbioru (Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli, 2023). W roku 2024 wraz ze starszą kustosz Renatą Wilgosiewicz- -Skutecką w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu odnalazła zaginione dzieła z prywatnego księgozbioru braci Grimm. Na Facebooku prowadzi profil „Rumpelsztyk” popularyzujący niemieckie baśnie i niemieckojęzyczną literaturę dla dzieci. Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury.

Article corrections:

-

Publication languages:

Polish

Zofia A. Kowerska – zapomniana tłumaczka. O autorce pierwszego polskiego przekładu zbioru Kinderund Hausmärchen braci Grimm

quote

download files

RIS BIB ENDNOTE