Potencjał kolejowych stacji pasażerskich w Szczecińskim Obszarze Metropolitalnym

Mikołaj Paśko; Tadeusz Bocheński

Potencjał kolejowych stacji pasażerskich w Szczecińskim Obszarze Metropolitalnym

Publication date: 12.09.2025

Transport Geography Papers of Polish Geographical Society, 2024, 27 (1), pp. 27-44

https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.24.003.22198

Authors

Download full text

PDF

print cite

Titles

Potencjał kolejowych stacji pasażerskich w Szczecińskim Obszarze Metropolitalnym

Abstract

Celem badań była ocena potencjału kolejowych stacji pasażerskich na terenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Pod uwagę wzięto wszystkie czynne stacje pasażerskie, które we wrześniu 2022 r. wykorzystywane były w planowym ruchu pociągów. Obszar badań objął 18 gmin, w tym 13 wchodzi w skład stowarzyszenia Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego, zaś pozostałe pięć jest z tym obszarem silnie powiązane funkcjonalnie i infrastrukturalnie. Uwzględniono liczbę ludności miejscowości i osiedli oraz generatory ruchu pasażerskiego położone w obszarze ciążenia stacji, tj. w odległości 1 kilometra dojścia pieszego od wyjścia z peronów, a także ofertę w zakresie połączeń kolejowych. Na podstawie zebranych danych stworzono klasyfikację wszystkich stacji pasażerskich na obszarze badań. Przyjętą klasyfikację zestawiono z danymi o rocznej wymianie pasażerskiej na poszczególnych stacjach, żeby zweryfikować rzeczywiste wykorzystanie ich potencjału. We wrześniu 2022 r. na badanym obszarze czynnych było 46 kolejowych stacji pasażerskich na terenie 12 z 18 gmin. Zdecydowanie największym potencjałem wyróżniała się stacja Szczecin Główny. Wysoki potencjał miały również stacje Stargard, Goleniów, Szczecin Dąbie, Świnoujście i Gryfino, pełniące kluczowe role w miastach powiatowych. Najmniejszy potencjał posiadały małe stacje pasażerskie na obszarach wiejskich. Autorzy stwierdzili także rosnące zainteresowanie transportem kolejowym w SOM i pewne dysproporcje w wykorzystywaniu potencjału poszczególnych stacji.

The aim of the study was to assess the potential of passenger railway stations in the Szczecin Metropolitan Area. All active passenger stations used for scheduled train traffic in September 2022 were taken into account. The study area covered 18 municipalities, 13 of which are part of the association of the Szczecin Metropolitan Area, with the remaining five having strong functional and infrastructural ties to them. The population of towns and settlements and the passenger traffic generators located in the catchment area of the station, i.e. within a 1 km walking distance from the platform exits, were taken into account, as well as the railway connection offer. Based on the data collected, a classification of all passenger stations in the study area was created. The classification adopted was cross-referenced with annual passenger exchange data at individual stations to verify the actual utilisation of their potential. As of September 2022, there were 46 passenger rail stations in the study area in 12 of the 18 municipalities. By far the highest potential was the Szczecin Główny station. Stargard, Goleniów, Szczecin Dąbie, Świnoujście and Gryfino stations, which play key roles in county towns, also had high potential. Small passenger stations in rural areas, on the other hand, had the lowest potential. The authors also found growing interest in rail transport in SOM and some disparities in the use of the potential of individual stations.

Keywords

kolej, potencjał stacji pasażerskich, Szczeciński Obszar Metropolitalny, transport pasażerski

rail, potential of railway passenger stations, Szczecin Metropolitan Area, passenger transport

References

Download references

Anioł Z., 2021, Analiza potencjału pasażerskiego dworców, stacji i przystanków kolejowych na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Transport Miejski i Regionalny, 5/2021, 15-21.

Bank Danych Lokalnych GUS. Pobrano z: https://bdl.stat.gov.pl/ [dostęp: 18.01.2024].

Bartosiewicz B., Wiśniewski S., 2016, Kolej Aglomeracyjna jako element systemu lokalnego transportu zbiorowego w Łodzi, Space – Society – Economy, 18, 49-65. https://doi.org/10.18778/1733-3180.18.04

CrossRef

Bertolini L., Curtis C., Luciano Renne J. (2012, Station Area projects in Europe and Beyond: Towards Transit Oriented Development?, Built Environment, 38(1), 31-50. https://doi.org/10.2148/benv.38.1.31

CrossRef

Bocheński T., Paśko M. (2022, Potencjał infrastruktury kolejowej do przewozów towarowych na obszarze Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego, Prace Komisji Geografii Przemysłu PTG, 36(3), 55-77. https://doi.org/10.24917/20801653.363.5

CrossRef

Calthorpe P., 1993, The Next American Metropolis: Ecology, Community, and the American Dream, Princeton Architectural Press, New York.

Cervero R., Murphy S., Ferrell C., Goguts N., Tsai Y-H., Arrington G.B., Boroski J., Smith-Heimer J., Golem R., Peninger P., Nakajima E., Chui E., Dunphy R., Myers M., Mckay S., Witenstein N., 2004, Transit-Oriented Development in the United States: Experiences, Challenges, and Prospects. TCRP Report 102, Transportation Research Board, Washington.

Dane o zatrzymaniach w 2022 r. (2023, Urząd Transportu Kolejowego. Pobrano z: https://dane.utk.gov.pl/sts/przewozy-pasazerskie/wymiana-pasazerska-na-s/20230,Przewozy-pasazerskie.html [dostęp: 16.01.2024].

Google Maps. Pobrano z: https://www.google.pl/maps/@53.4950268,14.6793701,9.92z?hl=pl [dostęp: 01.09.2022 – 30.09.2022].

Jurkowski W., 2019, Integracja zabudowy mieszkaniowej z infrastrukturą kolejową w strefach podmiejskich Krakowa, Łodzi, Poznania i Wrocławia, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław.

Kowalczyk K. (2018, Typologia multimodalnego potencjału linii kolejowych zlokalizowanych w strefach podmiejskich największych polskich aglomeracji. Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 21(1), 17-33. https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.18.002.9182

CrossRef

Kowalczyk K., 2019, Pasażerski transport kolejowy na obszarach aglomeracyjnych w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Open Street Map. Pobrano z: https://www.openstreetmap.org/ [dostęp: 24.05.2022 – 30.09.2022].

Otsuka N., Reeve A., 2023, Railway stations as public space: how to promote rail journeys via multi-functional railway stations, European Planning Studies, 31(8), 973-1009. https://doi.org/10.1080/09654313.2023.224650844

CrossRef

Pojani D., Stead D., 2018, Chapter Four - Past, Present and Future of Transit-Oriented Development in Three European Capital City-Regions [w:] Y. Shiftan, M. Kamargianni (red.), Advances in Transport Policy and Planning. Academic Press, 1, 93-118. https://doi.org/10.1016/bs.atpp.2018.07.003

CrossRef

Pshinko O. M., Charkina T. A., Martseniuk L. V., Orlovska O., 2022, Hubs as a key tool for improving the quality of the service and development of multimodal passenger traffic, Transport Problems, 17(1), 201-214. https://doi.org/10.20858/tp.2022.17.1.17

CrossRef

Rozkład jazdy PKP. PKP Informatyka. Pobrano z: http://old.rozklad-pkp.pl/bin/stboard.exe/pn [dostęp: 07.07.2022, 08.09.2022].

Stojanovski T., Alam T., Janson M., 2014, Transit-oriented development (TOD): analyzing urban development and transformation in Stockholm, Annual Simulation Symposium, 46, 1. https://doi.org/.org/10.5555/2664323.2664324

Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Pobrano z: http://som.szczecin.pl/ [dostęp: 24.05.2022].

Triggianese M., Cavallo R., Baron N., Kuijper J., 2019, Stations as Nodes, TU Delft Open. https://doi.org/10.34641/mg.27.

CrossRef

Wojtkiewicz S., Bocheński T., 2019, Szczecińska Kolej Metropolitalna do Polic – konflikt ruchu towarowego i pasażerskiego, Problemy Transportu i Logistyki, 45(1), 19-29.

Wskaźnik wymiany pasażerskiej w powiatach w Polsce 2021, 2023, Urząd Transportu Kolejowego, Warszawa.

Wymiana pasażerska – Dane o stacjach 2021 (2022, Urząd Transportu Kolejowego. Pobrano z: https://dane.utk.gov.pl/sts/przewozy-pasazerskie/wymiana-pasazerska-na-s/20230,Przewozy-pasazerskie.html [dostęp: 16.01.2024].

Wymiana pasażerska – Dane o stacjach 2022 (2023, Urząd Transportu Kolejowego. Pobrano z: https://dane.utk.gov.pl/sts/przewozy-pasazerskie/wymiana-pasazerska-na-s/20230,Przewozy-pasazerskie.html [dostęp: 16.01.2024].

Wykaz urzędów administracji publicznej, które udostępniły niepublikowane dane

Urząd Stanu Cywilnego w Golczewie

Urząd Gminy i Miasta w Goleniowie

Urząd Miasta i Gminy w Gryfinie

Urząd Miejski w Kamieniu Pomorskim

Urząd Gminy Kobylanka

Urząd Miejski w Międzyzdrojach

Urząd Stanu Cywilnego w Przybiernowie

Urząd Gminy Stargard