Preventive health care for older people in the post-war period until 1989
Choose format
RIS BIB ENDNOTEPublication date: 05.12.2025
Modern medicine, 2025, Volume 31 (2025) Supplement II, pp. 261-280
https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.019.22630Authors
Profilaktyka zdrowotna wobec osób starszych w okresie powojennym do 1989 r.
The aim of the article is to present the development of health prevention for older adults in Poland during the post-war period up to 1989. The analysis focuses on the evolution of institutional and social approaches to ageing, with particular attention to changing understandings of health and the determinants of the ageing process. The infl uence of WHO strategies and Lalonde’s health field concept on the shaping of geriatric prevention policies is discussed. The article outlines organizational structures, the scope of medical and community-based interventions, as well as the role of health education, physical activity, and nutrition in the implementation of three-tier prevention. The study is based on document analysis and medical literature review. The findings indicate a gradual transition from a care- based model to an activating approach, integrating medical and social actions in response to population ageing.
Bożyk Z, Postępowanie profilaktyczno-lecznicze i rehabilitacyjne w podstawowej opiece zdrowotnej, [w:] M. Latalski (red.), Wybrane zagadnienia z medycyny społecznej dla lekarzy POZ, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1987.
Cieślak J., Profilaktyka geriatryczna w aspekcie klinicznym i społecznym „Medycyna Wiejska” 1982, R. XVII, nr 3–4.
Cybulska B., Zagadnienia żywienia a zdrowie osób starszych, [w:] H. Szwarc (red.), Medyczne aspekty profilaktyki gerontologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1985.
Kleczkowski B.M., Programowanie ochrony zdrowia społeczeństwa, Model ogólnej metody optymalizacyjnej, „Zdrowie Publiczne” 1968, Supl., nr 2.
Kos J.B., Stary człowiek na wsi, „Medycyna Wiejska” 1971, R. VI, nr 3.
Lalonde M., A new perspective on the health of Canadians, a working document, Ottawa 1974.
Peszczyński M., Medycyna starości, „Wiadomości Lekarskie” 1948, R. I, nr 1.
Sułkowski H., Założenia ideowe i programowe podstawowej opieki zdrowotnej, [w:] M. Latalski (red.), Wybrane zagadnienia z medycyny społecznej dla lekarzy POZ, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1987.
Szwarc H., Profilaktyka gerontologiczna, [w:] H. Szwarc (red.), Medyczne aspekty profilaktyki gerontologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1985.
Szwarc H., Znaczenie aktywności ruchowej w profilaktyce gerontologicznej, [w:] H. Szwarc (red.), Medyczne aspekty profilaktyki gerontologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1985.
Wiśniewska-Roszkowska K., Zgirski A., Starość, metabolizm, rewitalizacja, Warszawa 1973.
World Health Organization. Global strategy for health for all by the year 2000, World Health Organization, Geneva 1981, http://whqlibdoc.who.int/publications/9241800038.pdf.
Wróblewski T., Profilaktyka przedwczesnego starzenia się, „Postępy Nauk Medycznych” 1988, t. I.
Wysocki, Zachowanie zdrowia w profilaktyce i leczeniu cukrzycy, [w:] H. Szwarc (red.), Medyczne aspekty profilaktyki gerontologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1985.
Voit M., Problem starzenia się i starości, „Problemy Lekarskie” 1957, r. IV, nr 3/4.
Zawitkowski J., Profilaktyka chorób i niesprawności wieku poprodukcyjnego, [w:] M. Latalski (red.), Wybrane zagadnienia z medycyny społecznej dla lekarzy POZ, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1987.
Żakowska-Wachełko B., Walkowiak E., Ostroszkiewiczowa H., Niedołęstwo starcze, jego kliniczne przyczyny, profilaktyka, „Polski Tygodnik Lekarski” 1980, t. XXXV, nr 27.
Bonita R., Beaglehole R., Kjellström T., Basic epidemiology. 2nd edition, World Health Organization 2006.
Frąckiewicz L., Polityka społeczna. Zarys wykładu, Katowice 1998.
Krajewska J., “Orandum est ut sit mens sana in corpore sano”, The beginnings of health prevention in antiquity, “Seminare. Poszukiwania naukowe” 2019, t. 40, nr 4. DOI: http://doi.org/10.21852/sem.2019.4.10.
Marcysiak M., Starzenie się społeczeństwa w Polsce wyzwaniem zorganizowanej opieki, na przykładzie szpitala geriatrycznego w Katowicach, [w:] A. Marek, B. Urbanek (red.), Szpitalnictwo na Górnym Śląsku. Szpitale polskie w XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem regionu Śląska, Katowice 2016.
Paszkiewicz D., Piotrowski J., Profilaktyka w systemie ochrony zdrowia. Walka z nowotworami i chorobami układu krążenia, „Kontrola Państwowa” 2017, t. 62, nr 4(375).
Pędich W., Postulaty Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego dotyczące opieki nad ludźmi starymi w reformowanym systemie ochrony zdrowia w Polsce, [w:] J.T. Kowaleski, P. Szukalski (red.), Sytuacja zdrowotna osób w starszym wieku w Polsce. Aspekt medyczny i społeczno-demograficzny, Łódź 2000.
Płonka-Syroka B, Johann Peter Frank i Christoph Wilhelm Hufeland jako pionierzy profilaktyki medycznej z XVIII i XIX wieku (Johann Peter Frank and Christoph Wilhelm Hufeland as pioneers of medical prophylaxis in the 18th and 19th centuries), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2018, t. 63, nr 4. DOI: http://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.18.026.9517.
Prussak E., Profilaktyka w ujęciu zdrowia publicznego, w systemie zabezpieczenia zdrowotnego w Polsce, „Medyczna Wokanda” 2019, nr 12, s. 47–60. DOI: http://doi.org/10.32055/mw.2019.12.3.
Wysocki M.J., Miller M., Paradygmat Lalonde’a, Światowa Organizacja Zdrowia i Nowe Zdrowie Publiczne, „Przegląd Epidemiologiczny” 2003, nr 57.
Information: Modern medicine, 2025, Volume 31 (2025) Supplement II, pp. 261-280
Article type: Original scientific article
Titles:
Published at: 05.12.2025
Article status: Open
Licence: CC BY 4.0
Percentage share of authors:
Information about author:
Article corrections:
-Publication languages:
PolishView count: 330
Number of downloads: 268