FAQ
T_LOGIN Log in

Don't have an account on our website?

T_REGISTER Register

Some Remarks on the Law-making Process in Socialist Countries on the Example of People’s Poland

Publication date: 03.12.2025

Cracow Studies of Constitutional and Legal History, Volume 18 (2025), Volume 18, Issue 3, pp. 277-293

https://doi.org/10.4467/20844131KS.25.019.22149

Authors

Piotr Fiedorczyk
University of Bialystok
, Poland
https://orcid.org/0000-0001-5456-0394 Orcid
All publications →

Titles

Some Remarks on the Law-making Process in Socialist Countries on the Example of People’s Poland

Abstract

According to communist doctrine, law is an element of class rule. It belongs to the so-called superstructure, alongside such concepts as the state, power and coercion. Its content and functions are determined by the so-called base, that is, conditions of economic production. In the Communist Manifesto of 1848, there is the famous expression that law is the will of the ruling class elevated to the dignity of an act. From this came the assumption that the rightness of the law, its legitimacy, depended only on its origin from the proper, that is, revolutionary power. Such doctrinal assumptions resulted in the depreciation of the process of law-making in socialism; important was the fact of its connection with revolutionary power. Law in socialism was not intended to be a long existing entity, as it served for transformations towards the achievement of a communist regime. The subject of this text is the process of law-making in socialist Poland, Czechoslovakia and Hungary. The author will focus on the Polish example mainly, with which he is most familiar, and will limit himself to general remarks relating to the other two countries. The rejection of the tripartite division of power in the socialist system was to be expressed in the dominance of parliament as the body expressing the will of the working people. In theory, this was to mean the dominance of acts over decrees. In practice, it was different – socialist power bypassed parliament, abusing the form of decree. Among other things, this was how the fiction of public consultation on draft legislation manifested itself. A certain phenomenon was the process of creating codes: for example, the so-called legal bicentennial in Czechoslovakia (1949–1950) or the Codification Commission (1956–1969) in Poland. This text will pay attention to activities aimed at ensuring the proper legislative level of legal acts. In this context, the views of Adam Podgórecki will be discussed as distinguished by an originality unparalleled in other socialist countries.

References

Download references
Archival sources

IPN Archive, file reference number: IPN BU 01891/9 628/9, k. 16–74.

Legal sources

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. Dz.U. 1952 nr 33 poz. 232.

Decision No. 93/72 of the Presidium of the Government of 28 July 1972 on the improvement of the law-making process, unpublished.

Decision of the Constitutional Tribunal of 28 November 2001, ref. no. SK 5/01.

Secondary sources

Adamczyk, Mieczysław; Pastuszka, Stefan. Konstytucje polskie w rozwoju dziejowym 1791–1982. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1985.

Andrejew Igor; Lernell Leszek; Sawicki Jerzy. Prawo karne Polski Ludowej. 1: Wiadomości ogólne. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1954.

Bafia, Jerzy. “Podstawowe założenia procesu tworzenia prawa.” Państwo i Prawo 7 (1975): 3–15.

Bafia, Jerzy. Zasady tworzenia prawa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.

Bosiacki, Adam. “Między nihilizmem prawnym a socjalistycznym normatywizmem. Z rozważań nad koncepcją prawa państwa stalinowskiego.” In: O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin. Księga 2, eds. Marian Mikołajczyk [et al.], 117–28. Katowice–Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2010.

Chvojka, Jan, “Organizacja prac kodyfikacyjnych w czechosłowackim Ministerstwie Sprawiedliwości.” Demokratyczny Przegląd Prawniczy 5 (1950): 53–4.

Czafik, Josef. Legislatívny proces v socialistických štátoch. Praha: Ústav státní správy, 1986.

Czyż, Anna; Kubas, Sebastian. Doświadczenia węgierskiej transformacji ustrojowej – od Jánosa Kádára do Viktora Orbána. Katowice–Sosnowiec: Remar, 2011.

Działocha, Kazimierz. Ewolucja prawna organów prezydialnych w państwach socjalistycznych. Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.

Fiedorczyk, Piotr. “Kilka uwag o publicznej dyskusji nad prawem rodzinnym w projekcie kodeksu cywilnego z 1960 r.” In: Filozofia Marii Szyszkowskiej. Księga dedykowana, ed. Anna Kryniecka, 360–80. Białystok: Kresowa Agencja Wydawnicza, 2012.

Fiedorczyk, Piotr. Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym 1945–1954. Studium historycznoprawne. Białystok: Temida 2, 2002.

Fiedorczyk, Piotr. “O powstaniu, strukturze organizacyjnej i trybie prac Komisji Kodyfikacyjnej z 1956 roku.” In: O prawie i jego dziejach księgi dwie. Studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestopięciolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin. Księga 2, eds. Marian Mikołajczyk [et al.], 473–84. Katowice–Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2010.

Fiedorczyk, Piotr; Volkonovski, Jaroslav. “Organizacja prac legislacyjnych Rady Ministrów w świetle niepublikowanej uchwały Rady Ministrów z 11 grudnia 1948 r.” Miscellanea Historico-Iuridica 10 (2011): 295–303.

Fiedorczyk, Piotr. “Organizacja rządowego etapu prac legislacyjnych w świetle wewnętrznych dokumentów Rady Ministrów w latach 1944–1946.” Miscellanea Historico-Iuridica 9 (2010): 97–107.

Fiedorczyk, Piotr. “Polski Październik 1956 r. a reforma rolna.” Z Dziejów Prawa 12(20) (2019): 810–4.

Fiedorczyk, Piotr; Ostapa, Andrzej. “Projekt kodeksu karnego PRL z 1963 r. w świetle dokumentów Służby Bezpieczeństwa.” Prawo i Więź 2, 36 (2021): 166–87.

Fiedorczyk, Piotr. Unifikacja i kodyfikacja prawa rodzinnego w Polsce (1945–1964). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2014.

Frantalová, Anna. “Činnost politické komise Ministerstva Spravedlnosti.” In: Právnická dvouletka. Rekodifikace právního řádu, justice a správy v 50. letech 20. století, eds. I. Bláhová [et al.], 19–38. Praha: Auditorium, 2014.

Glendon, Mary Ann; Gordon, Michael Wallace; Osakwe, Christopher. Comparative Legal Traditions, St. Paul (Minn.): West Group, 1994.

Grospič, Jiří; Sin, Z. “Planowanie prawotwórstwa w Czechosłowacji.” In: Prawotwórstwo socjalistyczne, eds. Adam Łopatka, Andrzej Bałaban, 252–63. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Państwa i Prawa, 1979.

Grzybowski, Konstanty. “«Stalinizm» w socjalistycznym prawie konstytucyjnym.” Państwo i Prawo 6 (1957): 1053–68.

Grzybowski, Marcin. Prawnoustrojowy status ministra w Polsce w latach 1947–1997. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2025.

Kabát, Jan. “Lay Participation in the Law-Making on the Example of Czechoslovak Codification during the Legal Biennial.” In: Edge of Tomorrow 2: The Next Generation of Legal Historians and Romanists. Collection of Contributions from the 2024 International Legal History Meeting of PhD Students, eds. Jaromír Tauchen, David Kolumber, 237–47. Brno: Masaryk University, 2024.

Kania, Rafał. “Adama Podgóreckiego koncepcja stanowienia prawa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.” In: Stanowienie prawa w przeszłości. Zbiór studiów, eds. Piotr Górecki, Dariusz Makiłła, 341–62. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej, 2022.

Kania, Rafał. Prawo w służbie ideologii. Myśl polityczna komunistów polskich i prawo stanowione od Manifestu PKWN do wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Warszawa: Difin, 2023.

Kovachov, D.A. Zakonodatelnyj process v evropejskich socialisticeskich gosudarstvach. Moskva, 1966.

Kraczkowski, Romuald. “Sejm w okresie PRL.” In: Dzieje Sejmu Polskiego, ed. Juliusz Bardach, 265–303. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993.

Kulisiewicz, Wojciech. “100 lat Biblioteki Sejmowej. Tradycja i nowoczesność.” In: Sto lat na Wiejskiej. Biblioteka Sejmowa 1919–2019, ed. Wiesław Staśkiewicz, 13–56. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2019.

Lakatoš, Michal. Otázky tvorby práva v sociailstické společnosti. Praha: ČSAV, 1963.

Laskowska, Katarzyna. Przestępczość w Rosji z perspektywy kryminologii i prawa karnego. Białystok: Temida 2, 2016.

Lityński, Adam. “O tworzeniu i stosowaniu prawa w państwie Sowietów (1917–1953). «Rzeczywista rzeczywistość» a «rzeczywistość urojona».” In: Stanowienie prawa w przeszłości. Zbiór studiów, eds. Piotr Górecki; Dariusz Makiłła, 325–9. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej, 2022.

Łopatka, Adam. “Ogólne założenia polityki legislacyjnej PRL.” Państwo i Prawo 1 (1972): 3–12.

Łustacz, Leon; Milewski, Jerzy. “System źródeł prawa w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.” In: Zagadnienia prawne Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, z. 2, ed. Kazimierz Opałek, 5–55. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954.

Marks, Karol; Engels, Fryderyk. Manifest komunistyczny, chapter 2: Proletariusze a komuniści. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza “Książka,” 1948.

Mazur, Jan. “Rada Legislacyjna rządu CSRS.” Państwo i Prawo 2 (1980): 108–17.

Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, eds. Leszek Garlicki; Marta Derlatka; Marcin Wiącek. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.

Opałek, Kazimierz; Zakrzewski, Witold. Z zagadnień praworządności socjalistycznej. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1958.

Persak, Krzysztof. “Troskliwy opiekun i światły doradca Polski Ludowej” – poprawki Józefa Stalina do Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 roku.” In: PRL. Trwanie i zmiana, eds. Dariusz Stola, Marcin Zaremba, 187–209. Warszawa: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego, 2003.

Pichlak, Maciej. Zamknięty system źródeł prawa. Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, 2013.

Pietrzak, Michał. “Stanowienie prawa w II Rzeczypospolitej według konstytucji z 1921 i 1935 roku.” In: W pięćsetlecie konstytucji Nihil novi. Z dziejów stanowienia prawa w Polsce, ed. Andrzej Ajnenkiel, 84–5. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Wyższej Szkoły Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego, 2006.

Podgórecki, Adam. Założenia polityki prawa. Metodologia pracy legislacyjnej i kodyfikacyjnej. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1957.

Prawo konstytucyjne, ed. Wiesław Skrzydło. Lublin; Lubelskie Towarzystwo Naukowe, 1994.

Prokop, Eliza. “Rada Legislacyjna przy Prezesie Rady Ministrów.” Studia Iuridica Lublinensia 2 (2003): 133–49.

Raport o stanie prawa, eds. Sylwester Zawadzki [et al.]. Warszawa: Instytut Organizacji Zarządzania i Doskonalenia Kadr, 1986.

Rodak, Lidia M. “Społeczne śnienie, reguły subnieformalne i teoria prawa Adama Pogóreckiego.” In: Prawo jest dla obywateli i im ma służyć. Wokół myśli Adama Czarnoty, eds. Wojciech Zomerski [et al.], 370–84. Warszawa: Instytut Organizacji Zarządzania i Doskonalenia Kadr, 2024.

Rot, Henryk. Wartości proceduralne tworzenia prawa. Studium legislacji porównawczej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1992.

Rybicki, Marian. “Kierunki doskonalenia socjalistycznego porządku prawnego.” Studia Prawnicze 35 (1973): 3–9.

Siarkiewicz, Kazimierz. “Rządowy program doskonalenia prawa.” Państwo i Prawo 10 (1974): 10–26.

Sokolewicz, Wojciech. Wokół konstytucji. Pisma wybrane. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2011.

Stalin, Józef. O projekcie konstytucji Związku SRR. Moskwa: Wydawnictwo Literatury w Językach Obcych, 1945.

Szczygieł, Tomasz. Prace nad kodyfikacją prawa karnego materialnego Polski Ludowej (1947–1969). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2025.

Szmyt, Andrzej. Stanowienie prawa w okresie PRL i transformacji ustrojuWybór publikacji z okazji jubileuszu 65-lecia urodzin i 40-lecia pracy naukowej Profesora Andrzeja Szmyta. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskiej Szkoły Wyższej, 2015.

Šrámek, Aleš. Pravidla upravující postup tvorby zákonů a jiných právních předpisů v ČSSR. Praha: Ústav státní správy, 1983.

Takaćs, Imre. “Planowanie prawotwórstwa na Węgrzech.” In: Prawotwórstwo socjalistyczne, eds. Adam Łopatka, Andrzej Bałaban, 264–9. Warszawa: Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego, 1979.

Wiącek, Marcin. “Komentarz do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego U 1/86.” In: Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, eds. Leszek Garlicki; Marta Derlatka; Marcin Wiącek, 33–49. Warszawa: Wolters Kluwer, 2016.

Wronkowska, Sławomira. “Ekspert a proces tworzenia prawa.” Państwo i Prawo 9 (2000): 5–6.

Wróblewski, Jerzy. Zasady tworzenia prawa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989.

Zakrzewski, Witold. Zakres przedmiotowy i formy działalności prawotwórczej. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1979.

Zawadzki, Sylwester. “Planowanie działalności prawotwórczej w państwach socjalistycznych.” In: Prawotwórstwo socjalistyczne, eds. Adam Łopatka, Andrzej Bałaban, 168–96. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Państwa i Prawa, 1979.

Zoll, Andrzej. Zollowie. Opowieść rodzinna. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011.

Zwierzchowski, Eugeniusz; Borski, Maciej. “Udział Komisji Ustawodawczej Sejmu RP w postępowaniu ustawodawczym.” Roczniki Administracji i Prawa 15, 1 (2015): 45–58.

Information

Information: Cracow Studies of Constitutional and Legal History, Volume 18 (2025), Volume 18, Issue 3, pp. 277-293

Article type: Original scientific article

Authors

https://orcid.org/0000-0001-5456-0394

Piotr Fiedorczyk
University of Bialystok
, Poland
https://orcid.org/0000-0001-5456-0394 Orcid
All publications →

University of Bialystok
Poland
ROR ID:

 Research Organization Registry icon 01qaqcf60

Published at: 03.12.2025

Article status: Open

Licence: CC BY 4.0  licence icon

Article financing:

The project ‘(Dis)continuity of Legal Systems in Czechoslovakia, Hungary and Poland after WW II: Difficult Heritage’ is co-financed by the Governments of Czechia, Hungary, Poland and Slovakia through Visegrad Grants from the International Visegrad Fund. The mission of the fund is to advance ideas for sustainable regional cooperation in Central Europe. Visegrad Grant No. 22330152. Preparation of this text was financially supported by Minister of Science under the “Regional Initiative of Excellence” (RID) programme.

Percentage share of authors:

Piotr Fiedorczyk (Author) - 100%

Article corrections:

-

Publication languages:

English

Some Remarks on the Law-making Process in Socialist Countries on the Example of People’s Poland

quote

download files

RIS BIB ENDNOTE