1731-2442 Habitat jako proces. Koncepcja środowiska zbudowanego w ujęciu dynamicznym Habitat as a process: The concept of the built environment from a dynamic perspective Januszewski Wojciech author Faculty of Architecture, Wrocław University of Science and Technology Correspondence to: Wojciech Januszewski wojciech.januszewski@pwr.edu.pl 30 10 2020 31/2020 2020 18 32 Copyright © 2020 2020 <p>Przedmiotem artykułu jest wstępny szkic teorii organizacji środowiska zbudowanego, będącej odpowiedzią na dynamikę procesów urbanizacji w XXI wieku. Podstawowe założenia tej teorii to: 1) temporalność i zmienność elementów habitatu, 2) nieredukowalność środowiska do jego części, 3) powiązanie różnych skal organizacji, 4) równoważenie czynników indywidualnych i kolektywnych, ciągłości i nowości, oraz uwarunkowania i wolności twórczej, 4) udział człowieka jako integralna część opisu systemu. W pracy skorzystano z wcześniejszych koncepcji strukturalistycznych, zwłaszcza teorii J. Habrakena, a także z założeń filozofii procesu A.N. Whiteheada. Rezultatem badań jest zarys procesualnego modelu organizacji środowiska, oparty o autorski zestaw pojęć technicznych, m.in. pole, zdarzenie, potencjał zdarzeń, transformacja, kontrola, wzorzec relacyjny. Elementy modelu tworzą hierarchiczny system, łączący zróżnicowane zagadnienia architektoniczne i urbanistyczne. W konkluzji przedstawiono uwagi na temat roli architekta w procesie organizacji habitatu, wynikające z przyjętych założeń teoretycznych.</p> 1 [1] Alexander, C., Ishikawa, S., Silverstein, M., A Pattern Language, Oxford University Press, New York 1977. 2 [2] Alexander Ch., Notes on the synthesis of form, Harvard University Press, Cambridge MA 1964 3 [3] Baranowski A. Dylematy paradygmatu architektury , [w:] Gzell S. (red.), Architektura, urbanistyka, nauka, PWN, Warszawa 2019, s.217-225. 4 [4] Brand S., How buildings learn. What happens after they’re built, Penguin Books, New York 1994. 5 [5] Cobb J., Słownik pojęć Whiteheada, Copernicus Center Press, Kraków 2016. 6 [6] Deleuze G,. Foucault, Bloomsbury Academic, London 2006. 7 [7] Gibson J.J., The Ecological Approach to Visual Perception, Psychology Press, New York 1986. 8 [8] Giedion S., Przestrzeń, czas i architektura. Narodziny nowej tradycji, PWN, Warszawa 1968 9 [9] Habraken N., J., Aap Noot Mies Huis. Three r’s for housing, “Forum” 1966, No. 1, s. 138. 10 [10] Habraken N., J., Palladio’s Children, Taylor&amp;Francis, New York 2005. 11 [11] Habraken N., J., The Structure of the Ordinary: Form and Control in the Built Environment, The MIT Press, Cambridge, Mass. 2000. 12 [12] Hall E., T., Ukryty wymiar, PIW, Warszawa 1976. 13 [13] Hillier B., Space is the Machine, Space Syntax, London 2004. 14 [14] Hillier, B. and Hanson, J., The social logic of space, Cambridge University Press, Cambridge 1984. 15 [15] Januszewski W., Habitat as a research model: relations, territory, process, [w:] Bać Z. (red.), Teoria habitatu. Współczesny kontekst, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2019, s. 91-101. 16 [16] Lenartowicz K., Słownik psychologii architektury dla studiujących architekturę, Politechnika Krakowska, Kraków 1997. 17 [17] Marchi L.Z., The Heart of the City. Legacy and Complexity of a Modern Design Idea, Routledge, New York 2018. 18 [18] NorbergSchulz Ch., Bycie, przestrzeń i architektura, Architektura-Murator, Warszawa 2000. 19 [19] Piaget J., Strukturalizm, Wiedza Powszechna, Warszawa 1972. 20 [20] Portzamparc Ch., The new age of the city, www.pca-stream.com/en/articles/the-challenges-of-urban-despatialization-30 [dostęp 20.06.2020] 21 [21] Rapoport, A., Human Aspects of Urban Form, Pergamon, Oxford 1977. 22 [22] Rowe C., Koetter C., Crisis of the Object. Predicament of Texture, “Perspecta”, Vol. 16 (1980), s. 108-141. 23 [23] Scruton, R., Aesthetics of Architecture, Methuen &amp; Co., London 1979. 24 [24] Van Eyck, A., Doorstep, [w:] Smithson, A. (red.) Team 10 Primer, Studio Vista, London 1968, s.96. 25 [25] Whitehead A.N., Process and Reality. Corrected Edition, The Free Press, London 1978.