1234-7175 Opieka nad kobietą z ciążą w bliźnie po cięciu cesarskim Caring for a woman with a cesarean scar ectopic pregnancies Doroszewska Angelika author Czuryszkiewicz Marlena author Byra Aleksandra author Chołuj Julia author Bielak Kinga author Pieczykolan Agnieszka author Uniwersytet Medyczny w Lublinie 016f61126 Correspondence to: Angelika Doroszewska Correspondence to: Marlena Czuryszkiewicz Correspondence to: Aleksandra Byra Correspondence to: Julia Chołuj Correspondence to: Kinga Bielak Correspondence to: Agnieszka Pieczykolan 08 09 2022 Tom 37, Numer 1 Tom 37 (2022) 67 75 Copyright © 2022 2022 <p>Ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim stanowi poważny problem medyczny, zagrażający życiu kobiety. Pomimo szeroko rozwiniętej diagnostyki ciąże ektopowe w bliźnie zdarzają się stosunkowo często. Rozpoznania ciąży ektopowej najczęściej dokonuje się w siódmym tygodniu ciąży. Może ona przebiegać bezobjawowo lub charakteryzować się ostrym bólem w podbrzuszu. Stopień rozpowszechnienia badań ultrasonograficznych odzwierciedla wzrost rozpoznawalności ciąż zaimplantowanych w bliźnie po cięciu cesarskim. Podczas rutynowego badania ultrasonograficznego nieciężarnej macicy u kobiet, z co najmniej jednym cięciem cesarskim w wywiadzie, nieprawidłowość w obrębie blizny występuje z częstością 24–70%. Z uwagi na całkowitą liczbę cięć cesarskich i odsetek nieprawidłowego tworzenia się blizny po cięciu cesarskim problem ten dotyczy dużej grupy pacjentek. Z powodu wysokiego ryzyka wystąpienia wstrząsu nie zaleca się postępowania wyczekującego. W leczeniu ciąży ektopowej w bliźnie lekiem z wyboru jest metotreksat.</p> 1 Ash A., Smith A., Maxwell D. (2007). Caesarean scar pregnancy. British Journal of Obstetrics and Gynaecology, 114, 253–263. 2 Bayoglu Tekin Y., Mete Ural U., Balık G., Ustuner I., Kır Şahin F., GuvendağGuven E.S. (2014). Management of cesarean scar pregnancy with suction curettage: A report of four cases and review of the literature. Archives of Gynecology and Obstetrics, 289, 1171–1175. 3 Betran A.P., Torloni M.R., Zhang J.J. et al. (2015). WHO statement on caesarean section rates. BJOG: An International Journal of Obstetrics &amp; Gynaecology, 123(5), 667–670. 4 Bij de Vaate A.J., Voet L.F. van der, Naji O., Witmer M., Veersema S., Brolmann H.A. et al. (2014). Prevalence, potential risk factors for development and symptoms related to the presence of uterine niches following cesarean section: Systematic review. Ultrasound in Obstetrics &amp; Gynecology, 43, 372–382. 5 Boża A., Boża B., Murat A. (2016). Cesarean scar pregnancy managed with conservative treatment. Iranian Journal of Medical Sciences, 41, 450–455. 6 Chou M., Hwang J., Tseng J. et al. (2004). Cesarean scar pregnancy: Quantitative assessment of uterine neovascularization with 3-dimensional color power doppler imaging and successful treatment with uterine artery embolization. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 190(3), 866–868. 7 Doroszewska K., Horbaczewska A., Komenda J., Kłosowicz E., Jach R. (2018). Ciąże w bliźnie po cięciu cesarskim – rożne metody postępowania w Klinice Endokrynologii Ginekologicznej i Ginekologii Szpitala Uniwersyteckiego. Przegląd Lekarski, 75(9), 448–451. 8 Fernandez E., Fernandez C., Fabres C., Alam V.V. (1996). Hysteroscopic correction of caesarean section scars in women with abnormal uterine bleeding. Journal of the American Association of Gynecologic Laparoscopists, 3, S13. 9 Friebe Z. (2015). Leczenie operacyjne w ginekologii. W: G. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 279–302. 10 Friebe Z., Gaca M., Kotarski J. (2008). Przygotowanie chorej do operacji ginekologicznej. W: Z. Słomko (red.), Ginekologia. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL , 747–757. 11 Haimov-Kochman R., Sciaky-Tamir Y., Yanai N., Yagel S. (2002). conservative management of two ectopic pregnancies implanted in previous uterine scars. Ultrasound in Obstetrics &amp; Gynecology, 19, 616–619. 12 Hong S.C., Lau M.S.K., Yam P.K.L. (2011). Ectopic pregnancy in previous cesarean section scar. Singapore Medical Journal, 52(6), 115–117. 13 Jurkovic D., Hillaby K., Woelfer B. et al. (2003). First-trimester diagnosis and management of pregnancies implanted into the lower uterine segment cesarean section scar. Ultrasound in Obstetrics &amp; Gynecology, 21, 220–227. 14 Jurkovic D., Knez J., Appiah A., Farahani L., Mavrelos D., Ross J.A. (2016). Surgical treatment of caesarean scar ectopic pregnancy: Efficacy and safety of ultrasound-guided suction curettage. Ultrasound in Obstetrics &amp; Gynecology, 47, 511–517. 15 Kicia K., Krysa J., Skurzak A. (2020). Przygotowanie pacjentki do operacji ginekologicznej drogą brzuszną i drogą pochwową. MediQ – symulacja w edukacji medycznej – program rozwojowy Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020. Umowa nr POWR.05.03.00-00-0009/15-00. 16 Liu W., Shen L., Wang Q., Wang W., Sun Z. (2016). Uterine artery embolization combined with curettage vs. methotrexate plus curettage for caesarean scar pregnancy. Archives of Gynecology and Obstetrics, 294, 71–76. 17 Matyszkiewicz A., NocuńA., Posadzka E., Huras H., Pityński K., Wolski H., Basta P. (2015). Ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim. Ginekologia Polska – Via Medica Journals, 86, 791–798. 18 Maymon R., Halperin R., Mendlovic S. et al. (2004). Ectopic pregnancies in caesarean scar: review of medical approach to an iatrogenic complication. Human Reproduction Update, 10(6), 515–523. 19 Nowosielska P., Klinger K. (1921). Polska bije rekordy cesarskich cięć. Jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Dziennik Gazeta Prawna, 19 sierpnia, https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/8228585,polska-bije-rekordy-cesarskich-ciec-jeden-z-najwyzszych-wskaznikow-w-europie.html (dostęp: 15.01.2022). 20 Opieka nad pacjentkami w przypadkach poronień i martwych urodzeń. Informacja o wynikach kontroli. NIK, LKI.430.003.2020, Nr ewid. 46/2020/P/20/063/LKI, https://www.nik.gov.pl/plik/id,23462,vp,26188.pdf?fbclid=IwAR01ULH1Bd5gTiL6W3ex1QkVechB5os8qR-M4hmkQqt7gdQviOUnxR9k1yY (dostęp: 16.01.2022). 21 Osborn D., Williams T., Craig B. (2012). Cesarean scar pregnancy. Sonographic and magnetic resonance imaging findings, complications and treatment. Journal of Ultrasound in Medicine, 31, 1449–1456. 22 Pan Y., Liu M.B. (2017). The value of hysteroscopic management of cesarean scar pregnancy: A report of 44 cases. Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 56, 139–142. 23 Parrish C.R. (2016). Enhanced recovery after surgery: If you are not implementing it, why not? Nutrition issues in gastroenterology: Practical Gastroenterology, April 2016, 151, 46–56. 24 Piekarski P. (2018). Ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim. W: T. Maciejewski (red.), Stany nagłe. Ginekologia i położnictwo, Warszawa: Medical Tribune Polska, https://podyplomie.pl/uploads/ksiazki/fragment-stany-nagle-ginekologia.pdf (dostęp: 15.01.2022). 25 Rabiej M., Dmoch-Gajzlerska E. (2016). Opieka położnej w ginekologii i onkologii ginekologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 148–161. 26 Redźko E. (2010). Przygotowanie kobiety do operacji ginekologicznej. W: C. Łepecka-Klusek, (red.), Pielęgniarstwo we współczesnym położnictwie i ginekologii. Podręcznik dla studiów medycznych. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 403–407. 27 Rotas M.A., Haberman S., Levgur M. (2006). Cesarean scar ectopic pregnancies: Etiology, diagnosis, and management. Obstetrics &amp; Gynecology, 107, 1373–1381. 28 Santorek N., Biłas K., Tokarska A., Zarzycka K., Kasprzak P., Kwiatkowski S., Torbe A. (2019). Cięcie cesarskie. Rosnący odsetek i zmiana trendów we wskazaniach. Varia Medica, 3(4), 279–288. 29 Seow K.M., Huang L.W., Lin Y.H., Lin M.Y., Tsai Y.L., Hwang J. (2004). Cesarean scar pregnancy: issues in management. Ultrasound in Obstetrics &amp; Gynecology, 23, 247–253. 30 Sioma-Markowska U., Kubaszewska S., Nowak-Brzezińska A. et al. (2017). Lęk przed operacją ginekologiczną a przebieg okresu pooperacyjnego. Oncology and Radiotherapy, 3(41), 62–69. 31 Timor-Tritsch I.E., Montaegudo A. (2012a). Unforeseen consequences of increasing rate of caesarean deliveries: Early placenta accreta and cesarean scar pregnancy: A review. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 207(1), 14–29. 32 Timor-Trisch I., Monteagudo A., Santos R. et al. (2012b). The diagnosis, treatment and follow-up of cesarean scar pregnancy. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 207(44), 1–13. 33 Wang C.J., Yuen L.T, Chao A.S. et al. (2005). Caesarean scar pregnancy successfully treated by operative hysteroscopy and suction curettage. International Journal of Obstetrics &amp; Gynaecology, 112, 839–840. 34 Weiman A., Braga M., Carli F., Higashiguchi T., Hubner M., Klek S., Laviano A., Ljungqvist O., Lono D.N., Martindale R., Waitzberg D.L., Bischoff S.C., Singer P. (2017). ESPEN Guideline: Clinical nutrition in surgery. Clinical Nutrition, 36, 623–650. 35 Woźniak A., Pyra K., Rio Tinto H., Woźniak S. (2018). Ultrasonographic criteria of cesarean scar defect evaluation. Journal of Ultrasonography, 18, 162–165. 36 Zheng J., He Y., Liu S., Xu C. (2015). Analysis of 43 cases of cesarean scar pregnancy treated with suction curettage under ultrasound guidance. Zhonghua Fu Chan Ke Za Zhi, 50, 582–585.