2081-4488 Jak badać wysoko wykwalifikowanych migrantów? Praktyczne wskazówki metodologiczne How to study highly skilled migrants? Practical methodological guidelines Bielska Beata author Kurek-Ochmańska Olga author Łuczaj Kamil author Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 01t81sv44 Uniwersytet Łódzki Correspondence to: Beata Bielska bielska.beata@umk.pl Correspondence to: Olga Kurek-Ochmańska okurek@wsiz.edu.pl Correspondence to: Kamil Łuczaj kamil.luczaj@uni.lodz.pl 20 05 2021 Nr 1 (179) 2021 (XLVII) 125 148 Copyright © 2021 2021 <p>Artykuł przedstawia doświadczenia badawcze z projektu jakościowego dotyczącego urodzonych za granicą pracowników akademickich (UZPA) pracujących w Polsce jako jednej z kategorii wysoko wykwalifikowanych migrantów. Omawia kolejne etapy procesu badawczego, problematyzując zagadnienia metodologiczne, takie jak stosowanie metody onomastycznej, wykorzystanie języków innych niż polski, niestygmatyzowanie grup mniejszościowych. W każdej z części formułujemy praktyczne zalecenia dotyczące możliwych dróg postępowania w kolejnych projektach badawczych.</p> 1 Abrams L.S. (2010), Sampling ‘Hard to Reach’ Populations in Qualitative Research: The Case of Incarcerated Youth, “Qualitative Social Work”, 9(4), 536–550. http://dx.doi.org/10.1177/1473325010367821.  2 Anderson B., Blinder S. (2015), Who Counts as a Migrant? Definitions and their Consequences, Migration Observatory Briefing, COMPAS, University of Oxford, UK. https://migrationobservatory.ox.ac.uk/wp-content/uploads/2017/01/Briefing-Who-Counts-as-a-Migrant-Definitions-and-their-Consequences.pdf (data dostępu: 29.11.2019). 3 Atkinson R., Flint J. (2001), Accessing hidden and hard-to-reach populations: Snowball research strategies, “Social Research Update”, 33(1), 1–4. 4 Baltar F., Brunet I. (2012), Social research 2.0: virtual snowball sampling method using Facebook, “Internet Research”, 22(1), 57–74. http://dx.doi.org/10.1108/10662241211199960.  5 Bańko M. (2015), w Ukrainie czy na Ukrainie?. https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/w-Ukrainie-czy-na-Ukrainie;16214.html (data dostępu: 28.11.2019). 6 Batalova J., Lowell B.L. (2007), Immigrant professionals in the United States, “Society”, 44(2), 26–31. http://dx.doi.org/10.1007/BF02819923.  7 Bauder H. (2012), The International Mobility of Academics: A Labour Market Perspective, “International Migration”, 53(1), 83–96. http://dx.doi.org/10.1111/j.1468-2435.2012.00783.x.  8 Bieńkowski M., Świderska A. (2017), Postawy wobec imigrantów i uchodźców: Panel Badań Społecznych CBU, Warszawa: Centrum Badań nad Uprzedzeniami, http://cbu.psychologia.pl/uploads/PPS3_raporty/RaportCBU_Bie%C5%84kowski_v.10.08.2017.pdf (data dostępu: 28.11.2019). 9 Boddy C. (2016), Sample size for qualitative research, “Qualitative Market Research: An International Journal”, 19(4), 426–432. http://dx.doi.org/10.1108/QMR-06-2016-0053.  10 Browne K. (2005), Snowball sampling: using social networks to research non‐heterosexual women, “International Journal of Social Research Methodology”, 8(1), 47‑60. http://dx.doi.org/10.1080/1364557032000081663.  11 Burkhauser R.V., Kreyenfeld M., Wagner G.G. (1997), The immigrant sample of the German Socio-Economic Panel, “Aging Studies Work”. http://hdl.handle.net/10419/141155 (data dostępu: 10.02.2021). 12 Buzan B., Wæver O., de Wilde J. (1998), Security: A New Framework for Analysis, Boulder, Londyn: Lynne Rienner Publishers. 13 Cheek J. (2009), Praktyka i polityka w badaniach jakościowych finansowanych ze źródeł zewnętrznych, w: Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.), Metody badań jakościowych, tłum. M. Nowicka, Warszawa: PWN, tom I, 549–579. 14 Constantin F. (2009), Migrating or Commuting? The Case of Romanian Workers in Italy: Niches for Labour Commuting to the EU, Budapest, OSI: EUMAP, https://www.opensocietyfoundations.org/uploads/fc631b8e-03cf-44c1-a3c2-3d240ac74302/romanian-workers-italy-20040101.pdf (data dostępu: 28.11.2019). 15 Czaika M., Parsons Ch.R. (2015), The Gravity of High Skilled Migration Policies, “Economics Discussion / Working Papers”, 15–32, The University of Western Australia, Department of Economics. https://ideas.repec.org/p/uwa/wpaper/15-32.html (data dostępu: 19.11.2019). 16 Deakin, H., Wakefield K. (2014), Skype interviewing: reflections of two PhD researchers, “Qualitative Research”, 14(5), 603–616. http://dx.doi.org/10.1177/1468794113488126.  17 Douglas P., Cetron M., Spiegel P. (2019), Definitions matter: migrants, immigrants, asylum seekers and refugees, “Journal of Travel Medicine”, 26(2). http://dx.doi.org/10.1093/jtm/taz005.  18 Dusek G.A., Yurova Y.V., Ruppel C.P. (2015), Using social media and targeted snowball sampling to survey a hard-to-reach population: A case study, “International Journal of Doctoral Studies”, 10, 279–299. http://dx.doi.org/10.28945/2296.  19 Dziedziczak-Foltyn A. (2018), Reformy w polskim szkolnictwie wyższym po 1990 r. w świetle nauki o polityce publicznej, „Studia z Polityki Publicznej”, 18(2), 9–23. http://dx.doi.org/10.33119/KSzPP.2018.2.1.  20 Etikan I., Alkassim R., Abubakar S. (2015), Comparison of Snowball Sampling and Sequential Sampling Technique, “Biometrics &amp; Biostatistics International Journal”, 3(1): 00055. https://www.academia.edu/21810338/Comparision_of_Snowball_Sampling_and_Sequential_Sampling_Technique (data dostępu: 19.11.2019). 21 Gudkova S. (2012), Wywiad w badaniach jakościowych, w: Jemielniak D. (red.) Badania jakościowe. Metody i narzędzia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 111–129. 22 Jaskułowski K., Matusz P. (2019), Polityka migracyjna Polski. Kali wynarodowić dobrze, Kalego wynarodowić – źle. https://wyborcza.pl/7,75968,24960443,kali-wynarodowic-dobrze-kalegowynarodowic-zle.html (data dostępu: 17.11.2019). 23 Komitet Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk. 2019. Stanowisko Komitetu Badań nad Migracjami PAN w sprawie dokumentu „Polityka migracyjna Polski”. http://www.kbnm.pan.pl/images/Stanowisko_KBnM_Polska_polityka_migracyjna_03072019.pdf (data dostępu: 28.11.2019). 24 Kvale S. (2010), Prowadzenie wywiadów, tłum. A. Dziuban, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 25 Lech-Kirstein D. (2015), Zwrot kulturowy w badaniach onomastycznych, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, 30. http://dx.doi.org/10.14746/psj.2015.30.5. 26 Leszczyński A. (2015), ‘Poles don’t want immigrants. They don’t understand them, don’t like them’. https://www.theguardian.com/world/2015/jul/02/poles-dont-want-immigrants-they-dont-understand-them-dont-like-them (data dostępu: 19.11.2019). 27 Lisiak A.A. (2015), Fieldwork and Fashion: Gendered and Classed Performances in Research Sites, “Forum: Qualitative Social Research”, 16(2), art. 14. https://doi.org/10.17169/fqs-16.2.2334.  28 Lo Iacono V., Symonds P., Brown D.H.K. (2016) Skype as a Tool for Qualitative Research Interviews, “Sociological Research Online”, 21(2), 103–117. http://dx.doi.org/10.5153/sro.3952.  29 Łuczaj K. (2020), Funkcja miasta w migracjach urodzonych za granicą pracowników akademickich. Przypadek Europy Środkowej, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 1 (175), s. 97–119. DOI 10.4467/25444972SMPP.20.005.11796  30 Łuczaj K., Bielska B., Kurek-Ochmańska O., Mucha J. (2020), Osiadłe ptaki. Urodzeni za granicą pracownicy polskich instytucji akademickich, Kraków: Wydawnictwo Akademii Górniczo-Hutniczej. 31 Maciołek M. (2015), Przejawy tendencji do ekonomiczności środków językowych w zakresie wymowy i podsystemu fonologicznego, „Linguarum Silva”, 4, 185–207. 32 Malinowski B. (1945), The Dynamics of Cultural Change. An Inquiry into Race Relations in Africa, New Haven: Yale University Press. 33 Malterud K., Siersma V.D., Guassora, A.D. (2016), Sample Size in Qualitative Interview Studies: Guided by Information Power, “Qualitative Health Research”, 26(13), 1753–1760. http://dx.doi.org/10.1177/1049732315617444.  34 Margolis E., Soldatenko M., Acker S., Gair M. (2001), Peekaboo. Hiding and Outing the Curriculum, w: Margolis E. (ed.). The Hidden Curricula in Higher Education, London, New York: Routledge, 1–19. 35 Markiewka T. (2017), Język neoliberalizmu, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. 36 Marshall B., Cardon P., Poddar A., Fontenot R. (2013), Does Sample Size Matter in Qualitative Research? A Review of Qualitative Interviews in IS Research, “Journal of Computer Information Systems”, 54(1), 11–22. http://dx.doi.org/10.1080/08874417.2013.11645667.  37 Mason M. (2010), Sample Size and Saturation in PhD Studies Using Qualitative Interviews, “Forum: Qualitative Social Research” 11(3), art. 8. https://doi.org/10.17169/fqs-11.3.1428.  38 Mizielińska J., Stasińska A., Żadkowska M., Halawa M. (2018), Dylematy etyczne w badaniu pary intymnej. Doświadczenia z pracy badawczej, “Studia Socjologiczne” 3(230), 71–100. http://dx.doi.org/10.24425/122473.  39 Mucha J., Łuczaj K. (2018), Polska w świecie krążących umysłów, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 40 Niedbalski J. (red.) (2014), Analiza danych jakościowych wspomagana komputerowo, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, X(2), http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume26/PSJ_10_2.pdf (data dostępu: 10.10.2019). 41 Nowicka M. (2018), “I don’t mean to sound racist but … ” Transforming racism in transnational Europe, “Ethnic and Racial Studies”, 41(5), 824–841. http://dx.doi.org/10.1080/01419870.2017.1302093.  42 Nowicka M., Ryan L. (2015), Beyond Insiders and Outsiders in Migration Research: Rejecting A Priori Commonalities. Introduction to the FQS Thematic Section on “Researcher, Migrant, 43 Woman: Methodological Implications of Multiple Positionalities in Migration Studies”, “Forum: Qualitative Social Research”, 16(2), art. 18. https://doi.org/10.17169/fqs-16.2.2342.  44 Oldenburg R. (1989), The Great Good Place, New York: Paragon House. 45 Piekut A. (2013), Wysoko wykwalifikowani wewnątrzunijni migranci w Warszawie – w przestrzeni społecznej czy w transnarodowej przestrzeni przepływów?, „Centre of Migration Research Working Papers”, 63/121, Warszawa. http://www.migracje.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2016/11/WP63_2.pdf (data dostępu: 19.11.2019). 46 Pieszko A. (2013), Spekulacje nad przyimkiem – „w Litwie” czy „na Litwie”?. https://kurierwilenski.lt/2013/02/14/spekulacje-nad-przyimkiem-w-litwie-czy-na-litwie/ (data dostępu: 09.02.2021). 47 Prandner D., Weichbold M. (2019), Building a Sampling Frame for Migrant Populations via an Onomastic Approach – Lesson learned from the Austrian Immigrant Survey 2016, “Survey Methods: Insights from the Field”, http://dx.doi.org/10.13094/SMIF-2019-00006.  48 Šelo Šabić, S. (2017), The Relocation of Refugees in the European Union: Implementation of Solidarity and Fear, Zagreb: Friedrich Ebert Stiftung. https://www.fes-croatia.org/fileadmin/user_upload/171011_Publikation_Relocation_of_refugees.pdf (data dostępu: 19.11.2019). 49 Sadler G.R., Lee H.-C., Lim R.S.-H., Fullerton J. (2010), Research Article: Recruitment of hard-toreach population subgroups via adaptations of the snowball sampling strategy, “Nursing &amp; Health Sciences”, 12(3), 369–374. http://dx.doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00541.x.  50 Sakson A. (2008), Migracje – fenomen XX i XXI wieku, „Przegląd Zachodni”, 2, 11–19. 51 Salt J. (1992), Migration Processes among the Highly Skilled in Europe, “International Migration Review”, 26(2), 484–505. http://dx.doi.org/10.2307/2547068.  52 Schnell R. et al. (2013), A New Name-Based Sampling Method for Migrants, “Methods, Data, Analyses”, 7(1), 5–33, http://dx.doi.org/10.12758/mda.2013.001.  53 Skukauskaite A. (2012), Transparency in Transcribing: Making Visible Theoretical Bases Impacting Knowledge Construction from Open-Ended Interview Records, “Forum: Qualitative Social Research”, 13(1), art. 14. https://doi.org/10.17169/fqs-13.1.1532.  54 Spence P.R., Lachlan K.A., Rainear A.M. (2016), Social media and crisis research: Data collection and directions, “Computers in Human Behavior”, 54, 667–672. http://dx.doi.org/10.1016/j.chb.2015.08.045.  55 Surmiak A.D. (2018), Confidentiality in qualitative research involving vulnerable participants: Researchers’ perspectives, “Forum: Qualitative Social Research”, 19(3), art. 12, http://dx.doi.org/10.17169/fqs-19.3.3099.  56 Tilley S.A., Powell K.D. (2002), Distanced Data: Transcribing Other People’s Research Tapes, “Canadian Journal of Education”, 27(2/3), 291–310. http://dx.doi.org/10.2307/1602225.  57 Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Dz. U. 2013 poz. 1650. 58 Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dz. U. 2018, poz. 1668. 59 Waters J. (2014), Snowball sampling: a cautionary tale involving a study of older drug users, “International Journal of Social Research Methodology”, 18(4), 367–380. http://dx.doi.org/10.1080/13645579.2014.953316.  60 Woodley X.M., Lockard M. (2016), Womanism and Snowball Sampling: Engaging Marginalized Populations in Holistic Research, “The Qualitative Report”, 21(2), 321–329, http://nsuworks.nova.edu/tqr/vol21/iss2/9 (data dostępu: 19.11.2019). 61 Zespół do Spraw Migracji (2019), Polityka migracyjna Polski. Projekt z dnia 10 czerwca 2019 roku. https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2019/06/Polityka-migracyjna-Polski-wersja-ostateczna.pdf (data dostępu: 19.11.2019). 62 Żbikowska I. (2009), Said znalazł pracę na Politechnice. http://opole.wyborcza.pl/opole/1,35086, 6278641,Said_znalazl_prace_na_politechnice.html (data dostępu: 14.11.2019).