1506-9729 Konstruowanie pamięci o żydowskich mieszkańcach na obszarze centralnej Polski Constructing the Memory of Jewish Inhabitants in Central Poland Terela Izabela author Uniwersytet Łódzki Centrum Badań Żydowskich im. Filipa Friedmana Uniwersytetu Łódzkiego Correspondence to: Izabela Terela izabela.terela@uni.lodz.pl 06 11 2025 Nr 1 (55) 2025 137 164 Copyright © 2025 2025 2 Zbiory prywatne autorki: W02. 4 Schütze Fritz, Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, [w:] Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. Kaja Kaźmierska, Kraków 2012. 5 Schütze Fritz, Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, [w:] Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. Kaja Kaźmierska, Kraków 2012. 7 Ankersmit Frank, Narracja, reprezentacja, doświadczenie. Studia z teorii historiografii, red. i wstęp Ewa Domańska, Kraków 2004. 8 Assmann Jan, Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, tłum. Anna Kryczyńska-Pham, Warszawa 2008. 9 Connerton Paul, Jak społeczeństwa pamiętają, tłum. i wstęp Marcin Napiórkowski, Warszawa 2012. 10 Czyżewski Marek, Dyskursy pro- i antyeuropejskie. Polaryzacja i „praca pośrednicząca”(Zarys problematyki badawczej), [w:] Europa w polskich dyskursach, red. Anna Horolets, Toruń 2002. 11 Czyżewski Marek, Praca pośrednicząca w debatach publicznych, [w:] Dyskurs elit symbolicznych. Próba diagnozy, red. Marek Czyżewski i in., Warszawa 2014. 12 Czyżewski Marek, Praca pośrednicząca w relacjach polsko-żydowskich. Doświadczenia biograficzne i dyskurs publiczny, [w:] Zagłada Żydów na polskiej prowincji, red. Adam Sitarek, Michał Trębacz, Ewa Wiatr, Łódź 2012. 13 Dąbrowska Danuta, Zagłada skupisk żydowskich w „Kraju Warty” w okresie okupacji hitlerowskiej, „Biuletyn ŻIH” (1955), nr 1/2 (13/14). 14 Domańska Ewa, Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań 2006. 15 Głowacka-Grajper Małgorzata, Transmisja pamięci. Działacze „sfery pamięci” i przekaz o Kresach Wschodnich we współczesnej Polsce, Warszawa 2016. 16 Golka Marian, Pamięć społeczna i jej implanty, Warszawa 2009. 17 Halbwachs Maurice, Społeczne ramy pamięci, tłum. Marcin Król, Warszawa 2008. 18 Hughes Everett C., The Linguistic Division of Labor in Industrial and Urban Societies, [w:] Advances in the Sociology of Language, Vol. 2: Selected Studies and Applications, red. Joshua A. Fishman, The Hague–Paris 1972. 19 Kasprzyk Damian, Regionaliści – szkic do portretu, [w:] tenże, My, regionaliści. W stronę autowizerunku, Wrocław 2018. 20 Kawski Tomasz, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza i Pomorza w latach 1918–1942, Toruń 2007. 21 Kawski Tomasz, Opioła Monika, Gminy żydowskie pogranicza Wielkopolski, Mazowsza, Małopolski i Śląska w latach 1918–1942, Toruń 2008. 22 Kaźmierska Kaja, Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z Zagłady, Kraków 2012. 23 Kwiatkowski Piotr T., Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Warszawa 2008. 24 Michlic Joanna Beata, „Pamiętanie dla upamiętnienia”, „pamiętanie dla korzyści”i „pamiętanie, żeby zapomnieć”. Różne modele pamięci o Żydach i Zagładzie w postkomunistycznej Polsce, „Kultura i Społeczeństwo” 55 (2011), nr 4. 25 Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba, Warszawa 2014. 26 Morta Krzysztof, Macewy z ostrowskiego kirkutu, „Studia Iudaica Ostroviensia – Ostrowskie Studia Judaistyczne” 1 (2007). 27 Nowak Jacek, Pamięć kulturowa i zapominanie o Żydach, „Sensus Historiae” 27 (2017), nr 2. 28 Nowak Jacek, Społeczne reguły pamiętania. Antropologia pamięci zbiorowej, Kraków 2011. 29 Olick Jeffrey K., Robbins Joel, Social Memory Studies: From “Collective Memory” to the Historical Sociology of Mnemonic Practices, „Annual Review of Sociology” 24 (1998). 30 Penkala-Gawęcka Danuta, Dziedziczenie, [w:] Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, red. Zofia Staszczak, Warszawa–Poznań 1987. 31 Purchla Jacek, Dziedzictwo kulturowe, [w:] Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Warszawa 2013. 32 Richmond Theo, Uporczywe echo. Sztetl Konin. Poszukiwanie, tłum. Piotr Szymczak, Poznań 2001. 33 Selerowicz Andrzej, Pirucka-Paul Ewa, Żydzi z Bełchatowa i okolic, Zelów 2018. 34 Selerowicz Witold, Miasto i ludzie, [t. 5:] Zagłada bełchatowskich Żydów, Warszawa 2020. 35 Smith Laurajane, Uses of Heritage: Routledge, New York 2006; https://rbb85.files.word- press.com/2015/11/laurajane-smith-uses-of-heritage.pdf [dostęp: 30 grudnia 2024]. 36 Szacka Barbara, Czas przeszły – pamięć – mit, Warszawa 2006. 37 Szacka Barbara, Pamięć zbiorowa, [w:] Wobec przeszłości. Pamięć przeszłości jako element kultury współczesnej, red. Andrzej Szpociński, Warszawa 2005. 38 Szpociński Andrzej, Kwiatkowski Piotr T., Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa 2006. 39 Tokarska-Bakir Joanna, How to Exit the Conspiracy of Silence? Social Sciences Facing the Polish-Jewish Relations, „East European Politics and Societies and Cultures” 25 (2011), nr 1. 40 Traba Robert, Przeszłość w teraźniejszości. Polskie spory o historię na początku XXI w., Poznań 2009. 41 Tyszka Andrzej, Dziedzictwo kultury jako dowód tożsamości, [w:] Edukacja kulturowa dzieci i młodzieży szkolnej. Koncepcje i propozycje, red. Stefan Bednarek, Ewa Repsch, Wrocław 2004. 42 Zerubavel Eviatar, The Elephant in the Room: Silence and Denial in Everyday Life, New York 2006. 43 Ziółkowski Marek, Pamięć i zapominanie. Trupy w szafie polskiej zbiorowej pamięci, „Kultura i Społeczeństwo” (2001), nr 3–4. 45 http://dialog.org.pl/liderzy-dialogu/pl/lider/kamila-klauzinska/ [dostęp: 31 maja 2024]. 46 http://dialog.org.pl/liderzy-dialogu/pl/lider/lukasz-parus/ [dostęp: 30 maja 2024]. 47 http://www.zchor.org/warta/warta.htm [dostęp: 30 maja 2024]. 48 https://synagoga.ockostrow.pl [dostęp: 31 maja 2024]. 49 http://www.synagoga.uni.wroc.pl/o-osrodku/ [dostęp: 31 maja 2024]. 50 https://jewishwlkp.pl/cmentarz-zydowski-w-kozminie-wielkopolskim/ [dostęp: 30 maja 2024]. 51 https://rejestr.io/krs/648196/stowarzyszenie-inicjatyw-spolecznych-spotkajmy-sie [dostęp: 30 maja 2024]. 52 https://chaim-zycie.pl/ludzie-i-dzialalnosc/422-nie-pozostalismy-obojetni-otwarcie-lapidarium-zydowskiego-w-kozminku [dostęp: 31 maja 2024]. 53 https://zyciekalisza.pl/artykul/pamietaja-o-spolecznosci/1084771 [dostęp: 30 maja 2024]. 54 https://www.facebook.com/SzkolaDialoguWielun [dostęp: 30 maja 2024]. 55 https://sjp.pwn.pl/sjp/dziedzictwo%3B2455643.html [dostęp: 30 grudnia 2024]. 56 https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/patrimoine/58700 [dostęp: 30 grudnia 2024].