2081-4488 O romską historię polskich metropolii: Szkice etnograficzne z Warszawy For the Roma History of Polish Metropolises: Ethnographic Outlines from Warsaw Jóźwiak Ignacy author Ośrodek Badań nad Migracjami, Uniwersytet Warszawski Correspondence to: Ignacy Jóźwiak i.jozwiak@uw.edu.pl 28 08 2024 Nr 4 (190) 2023 (XLIX) 199 211 Copyright © 2024 2024 <div>Artykuł powstał w ramach projektu „Transnarodowe życie polskich Romów – migracje, rodzina i granice etniczne w zmieniającej się Unii Europejskiej” finansowanego przez NCN w ramach grantu OPUS 16, nr UMO-2018/31/B/HS6/03006.</div> Artykuł porusza dwa powiązane ze sobą tematy, jakimi są (nie)obecność Romów w badaniach nad historią i współczesnością polskich miast oraz usytuowanie „zewnętrznego” badacza wśród społeczności romskich. Jego ogólna teza stanowi zarazem postulat romskiej historii Warszawy rozumianej nie tylko jako historia i współczesność Romów w stolicy, ale również spojrzenie na historię Warszawy oraz na współcześnie obserwowane procesy społeczne przez pryzmat historii i współczesności Romów. Artykuł oparty jest na badaniach terenowych wśród społeczności romskich w Warszawie (dzielnice Ursus i Praga Południe), które dotyczyły następujących tematów: powojenne osiedlanie się w stolicy Polski, praca w przemyśle z wykorzystaniem tradycyjnych umiejętności rzemieślniczych (kotlarstwo) oraz wyjazdów za granicę. Całość ma charakter „eksploracyjny”: identyfikuje zagadnienia badawcze oraz wyznacza trajektorię dalszych badań. 1 Abu-Lughod L. (1991). Writing against culture, w: R.G. Fox (red.), Recapturing Anthropology. Working in the present, Santa Fe: School of American Research Press, ss. 137–162. 2 Bogdan M., Dunajeva J., Junghaus T., Kóczé A., Rostas I., Rövid M. &amp; Szilvasi M. (2018). Introducing the new journal critical Romani studies, Critical Romani Studies, 1(1): 2–7. 3 Buchowski M. (2018). On Embracing Other Knowledges, Etnološka Tribina 41(48): 12–16. 4 Czerwińska-Jędrusiak B. (2009). Ludność i powierzchnia Warszawy w latach 1921–2008, Warszawa: Urząd Statystyczny w Warszawie, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/l_ludnosc_powierzchnia_Warszawy_1921_2008.pdf (dostęp: 8.05.2024). 5 Fiałkowska K., Garapich M.P., Jóźwiak I., Mirga-Wójtowicz E., Styrkacz S. &amp; Szewczyk M. (2023). Anti-paćiw v gádžovské akademii, Ficowského stíny – a co s nimi? Cvičení v reciproční etnografii a dekolonizaci polské romistiky. Romano Džaniben 30 (1): 77–102. 6 Fiałkowska K., Mirga-Wójtowicz E., i Garapich M.P. (2024). Unequal citizenship and ethnic boundaries in the migration experience of Polish Roma. Nationalities Papers 52(2): 461–481. 7 Garapich M.P., Fiałkowska K., Mirga-Wójtowicz E. (2019). Why do Roma migrate? A critical analysis of academic silence in Polish scholarship. Critical Romani Studies, 2(2): 4–22. 8 Gay y Blasco P. &amp; De la Cruz Hernández L. (2012). Friendship, anthropology, Anthropology and Humanism, 37(1): 1–14. 9 Giri A.K. (2006). Creative social research: Rethinking theories and methods and the calling of an ontological epistemology of participation, Dialectical Anthropology, 30: 227–271. 10 Gupta A. &amp; Ferguson J. (1992). Beyond “culture”: Space, identity, and the politics of difference. Cultural Anthropology, 7(1), 6–23. 11 Leach E.R. (1961). Rethinking anthropology. London: University of London. 12 Lebow K. A. (2013). Unfinished utopia: Nowa Huta, stalinism, and Polish society, 1949–56, Ithaca and London: Cornell University Press. 13 Lee K. (2000). Orientalism and gypsylorism. Social Analysis: The International Journal of Social and Cultural Practice, 44(2), 129–156. 14 Leszczyński A. (2013). Skok w nowoczesność. Polityka wzrostu w krajach peryferyjnych 1943 – 1980, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej. 15 Leszczyński A. (2020). Ludowa historia Polski, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 16 Lins Ribeiro G. (2014). World anthropologies: anthropological cosmopolitanisms and cosmopolitics. Annual Review of Anthropology, 43: 483–498. 17 Matras Y. (2017). From Journal of the Gypsy Lore Society to Romani Studies: Purpose and essence of a modern academic platform. Romani Studies 27(2): 113–123. 18 Mirga-Kruszelnicka A. (2018). Challenging anti-gypsyism in academia: The role of Romani scholars, Critical Romani Studies, 1(1): 8–28. 19 Schiller N.G., Çaglar, A. &amp; Guldbrandsen, T.C. (2006). Beyond the ethnic lens: Locality, globality, and born again incorporation, American Ethnologist, 33(4): 612–633. 20 Silverman C. (2018). From Reflexivity to Collaboration: Changing Roles of a Non-Romani Scholar, Activist, and Performer, Critical Romani Studies, 1(2): 76–97. 21 Żarnowski J. (2002). Robotnicy w Polsce Ludowej. Dzieje Najnowsze 34(1): 29–46.