2082-7695 Relacje Turcji z Unią Europejską w okresie rządów Partii Sprawiedliwości i Rozwoju Türkiye’s relations with the European Union during the rule of the Justice and Development Party Liszkowska Dominika author Politechnika Koszalińska Correspondence to: Dominika Liszkowska 23 12 2023 Tom 17 2023 41 56 Copyright © 2023 2023 <p>W 2002 r. Partia Sprawiedliwości i Rozwoju objęła w Turcji władzę i kontynuowała polityczne, gospodarcze i prawne reformy mające na celu zbliżenie tego państwa do standardów i wartości Unii Europejskiej. Ostatecznie w 2005 r. udało się Turcji otworzyć negocjacje akcesyjne, jednak bez gwarancji przyszłego członkostwa. Z czasem pierwotne obietnice reform ustąpiły miejsca coraz poważniejszym naruszeniom w zakresie wolności słowa i praw człowieka. Wraz z zahamowaniem demokratycznych zmian i wzrostem autorytarnych działań tureckich władz, zauważalny stał się impas w stosunkach z UE.</p> 1 Adamczyk, A., Trudne sąsiedztwo – wpływ relacji Turcji z sąsiadami na proces akcesyjny w Unii Europejskiej, „Studia Europejskie” 2014, nr 4. 2 Akçakoca, A., EU-Turkey relations 43 years on: train crash or temporary derail­ment?, „EPC Issue Paper” 2006, nr 50. 3 Alessandri, E., Democratization and Europeanization in Turkey after the Septem­ber 12 Referendum, „Insight Turkey” 2010, nr 4. 4 Alessandri, E., Turkey’s New Foreign Policy and the Future of Turkey–EU Rela­tions, „The International Spectator Italian Journal of International Affairs” 2010, nr 3. 5 Bahcheli, T., Turkey‑US Relations – from bad to worse to better?, „Eastern Medi­terranean Policy Note” 2018, nr 33. 6 Bieniek, K., System partyjny Republiki Turcji w latach 1950-2011, Warszawa 2013. 7 Boon, R.E., They Killed Her for Going out with Boys: Honor Killings in Turkey in Light of Turkey’s Accession to the European Union and Lessons for Iraq, „Hofs­tra Law Review” 2006, nr 2. 8 Cámara, M. de la, Turkey and the European Union: a difficult but critical rela­tionship [IX 2021], https://www.cidob.org/en/publications/publication_series/notes_internacionals/256/turkey_and_the_european_union_a_difficult_but_critical_relationship. 9 Cerami, C., Turkey and Europe: the Crucial Transition of the 1970s, „European Per­spectives – Journal on European Perspectives of the Western Balkans” 2011, nr 2. 10 Chelidze, G. &amp; Machitidze, E., The Main Problems in the Relations Between the European Union and Turkey, „Studia Europejskie” 2021, nr 2. 11 Chudziak, M., Turcja – UE: twarda gra o liberalizację wizową [11 V 2016], https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2016-05-11/turcja‑ue‑twarda‑gra‑o‑liberalizacje‑wizowa. 12 Chudziak, M. &amp; Strachota, K., Rok przełomu w stosunkach turecko‑unijnych – próba bilansu [18 X 2016], https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komenta­rze‑osw/2016-10-18/rok‑przelomu‑w‑stosunkach‑turecko‑unijnych‑proba­‑bilansu. 13 Ciechanowicz, A., Krytyczny raport PE: Jeśli Turcja nie zmieni swojej polityki, KE powinna zawiesić negocjacje akcesyjne [19 V 2021], https://forsal.pl/swiat/artykuly/8168275,pe‑turcja‑w‑ue‑jesli‑turcja‑nie‑zmieni‑swojej‑polityki‑ke‑powinna‑formalnie‑zawiesic‑negocjacje‑akcesyjne.html. 14 Communication from the Commission to the Council and the European Parlia­ment: Recommendation of the European Commission on Turkey’s Progress To­wards Accession, Brussels, 6.10.2004, COM(2004) 656 final [6 X 2004], https://eur‑lex.europa.eu/legal‑content/EN/TXT/?uri=celex%3A52004DC0656.  15 Council of the EU, PRESS RELEASE 2678th Council Meeting General Affairs and External Relations General Affairs, Luxembourg [3 III 2005], http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-12514-2005-REV-1/en/pdf. 16 Emerson, M. &amp; Tocci, N., Turkey as a Bridgehead and Spearhead Integrating EU and Turkish Foreign Policy, „EU-Turkey Working Paper” 2004, nr 1. 17 Ete, H., Turkey’s Constitutional Referendum of 2010 [15 II 2011], https://www.setav.org/en/turkeys‑constitutional‑referendum‑of-2010/. 18 Goff‑Taylor, M., The Shifting Drivers of the AKP’s EU Policy, „Middle East Pro­gram Occasional Paper Series” 2017, Summer. 19 Gürkan, S., A crunch year for EU-Turkey relations: With or without Erdoğan [6 I 2023], https://blog.bti‑project.org/2023/01/06/a‑crunch‑year‑for‑eu‑tur­key‑relations‑with‑or‑without‑erdogan/.  20 Gwiazda, A., Członkostwo Turcji w Unii Europejskiej – szanse i zagrożenia, „Wspólnoty Europejskie” 2005, nr 10. 21 Ianni, A., Açıkgöz, M. &amp; Giannotta, V., The refugee issue in Turkey’s relations with the EU. Projekt Report [V 2021], https://www.esteri.it/mae/resource/doc/2021/07/cespi-_the_refugee_issue_in_turkeys_relations.pdf. 22 Jurkowska, B., Negocjacje Turcji z Unią Europejską – stan i perspektywy, „Wspól­noty Europejskie” 2009, nr 6. 23 Kaya, Ö., On the Way to a New Constitution in Turkey Constitutional History, Political Parties and Civil Platforms [X 2011], http://library.fes.de/pdf‑files/bueros/tuerkei/12220.pdf. 24 Kirdiş, E., AKP’s Foreign Policy and Its Party Identity, „POMEPS Studies 22: Con­temporary Turkish Politics” 2016. 25 Matusiak, M., Wielki skok: Turcja pod władzą Erdoğana, „Punkt Widzenia OSW” 2015, nr 51. 26 Mitręga‑Niestrój, K. &amp; Puszer, B., Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych a potencjał inwestycyjny w krajach CIVETS, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach” 2015, nr 22. 27 Morelli, V., European Union Enlargement: A Status Report on Turkey’s Accession Negotiations [5 VIII 2013], https://fas.org/sgp/crs/row/RS22517.pdf. 28 Niemiec, J., Wizerunek Unii Europejskiej we współczesnej Turcji, „Analiza ZBN” 2019, nr 11. 29 Nugent, N., The EU’s Response to Turkey’s Membership Application: Not Just a Weighing of Costs and Benefits, „Journal of European Integration” 2007, nr 4. 30 Osiewicz, P., Turcja na drodze do członkostwa w UE: uwarunkowania, przebieg oraz perspektywy negocjacji akcesyjnych, „Rocznik Integracji Europejskiej” 2009, nr 3. 31 Patton, M.J., AKP Reform Fatigue in Turkey: What has happened to the EU Pro­cess?, „Mediterranean Politics” 2007, nr 3. 32 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 maja 2021 r. w sprawie sprawozdań Komisji dotyczących Turcji za lata 2019-2020 (2019/2176(INI)) [19 V 2021], https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2021-0243_PL.html. 33 Soler i Lecha, E., EU-Turkey relations. Mapping landmines and exploring alterna­tive pathways [IX 2019], https://feps‑europe.eu/wp‑content/uploads/2019/09/EU-Turkey‑Relations‑Mapping‑landmines‑and‑exploring‑alternative‑path­ways.pdf.  34 Terry, K., The EU-Turkey Deal, Five Years On: A Frayed and Controversial but Enduring Blueprint [8 IV 2021], https://www.migrationpolicy.org/article/eu‑turkey‑deal‑five‑years‑on. 35 Tocci, N., Europeanization in Turkey: Trigger or Anchor for Reform?, „South Euro­pean Society &amp; Politics” 2005, nr 1. 36 Tocci, N., Turkey and the European Union A Journey in the Unknown [XI 2014], https://www.brookings.edu/wp‑content/uploads/2016/06/turkey‑and‑the‑eu­ropean‑union.pdf. 37 Toygür, I., Tekin, F., Soler i Lecha, E. &amp; Danforth, N., Turkey’s foreign policy and its consequences for the EU [II 2022], https://www.europarl.europa.eu/RegDa­ta/etudes/IDAN/2022/653662/EXPO_IDA(2022)653662_EN.pdf. 38 UE: Merkel chce ograniczenia funduszy przedakcesyjnych dla Turcji [19 X 2017], https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1079516,merkel‑chce‑o­graniczenia‑funduszy‑przedakcesyjnych‑dla‑turcji.html. 39 Wasilewski, K., Turcja po nieudanym zamachu stanu – wyzwanie dla UE i USA, „Biuletyn PISM” 2016, nr 7. 40 Wasilewski, K., Turcja w procesie przemian: wnioski dla strategii UE, Warszawa 2017. 41 Wasilewski, K., Zmiany w polityce Unii Europejskiej wobec Turcji, „Biuletyn PISM” 2020, nr 180. 42 Wódka, J., Polityka zagraniczna „nowej” Turcji. Implikacje dla partnerstwa tran­satlantyckiego, Warszawa 2013.