1234-7175 Egzystencjalna unikatowość żałoby w świetle filozofii dialogu Martina Bubera inspirowanej myślą chasydów The existential uniqueness of mourning in the light of the philosophy of dialogue by Martin Buber and inspired by Hassidic thought Pucko Zygmunt author Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Correspondence to: Zygmunt Pucko zygmunt.pucko@uj.edu.pl 19 12 2023 Tom 38, Numer 2 Tom 38 (2023) 81 87 Copyright © 2023 2023 <p>Przez stulecia uważano, że żałoba pojawia się u kogoś dopiero po śmierci bliskiego mu człowieka. To tradycyjne jej rozumienie poszerzył w pierwszej połowie XX wieku Zygmunt Freud. Według niego o żałobie można mówić również wtedy, gdy ktoś traci bezpowrotnie wiele ważnych obiektów przywiązania swojego Ja<em>.</em> Mogą nimi być zarówno inni ludzie, jak i osobiste właściwości, możliwości, ideały, wartości, marzenia, wygląd fizyczny, praca, ojczyzna, zdrowie, relacje międzyludzkie itp. Tego typu żałoba nierzadko wywołuje głęboką traumę psychiczną i spycha człowieka na skraj egzystencjalnej przepaści. Osieroconym w zmaganiu się z nią wparcia udziela m.in. kultura. Ważną rolę odgrywają w niej filozoficzne lub religijne systemy odniesienia. Wiele cennych wskazówek da się odnaleźć w filozofii dialogu Martina Bubera inspirowanej mądrością chasydów. Wypadkowa tych przemyśleń prowadzi do wniosku mówiącego, że żałobę da się przekuć w możliwość do samorozwoju człowieka i jego ontycznego wzrostu.</p> 1 Augustyn św. Państwo Boże. Poznań: Wydawnictwo „Księgarnia Uniwersytecka”. 2 Buber M. (1992). Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”. 3 Buber M. (1994). Droga człowieka według nauczania chasydów. Warszawa: Wydawnictwo „Cyklady”, 22–23. 4 Buber M. (2004). Droga człowieka według nauczania chasydów. Warszawa: Wydawnictwo „Cyklady”. 5 de Hennezel M. (1998). Śmierć z bliska. Kraków: Wydawnictwo „Znak”. 6 Doktór J. (1980). Filozofia dialogu Martina Bubera. Życie i Myśl, 6. 7 Haas M. (2017). Niezniszczalni. Rozwój po traumie. Kielce: Wydawnictwo „Charaktery”. 8 Jelonek T. (2007). Chasydzi. Radośni mistycy żydowscy. Kraków: Wydawnictwo oo. Franciszkanów „Bratni Zew”. 9 Keirse M. (2015). Smutek, strata, żałoba. Jak sobie z nimi radzić. Radom: Wydawnictwo „Polwen”. 10 Lifschitz D. (1998). Mądrości chasydów. 600 opowieści o radości, nadziei i humorze. Kielce: Wydawnictwo „Jedność”. 11 Mykoff M. (1996). Puste krzesło. Odnaleźć radość i na­ dzieję. Ponadczasowa mądrość chasydzkiego mistrza rabiego Nachman z Bracławia. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”. 12 Pospiszyl K. (1991). Zygmunt Freud. Człowiek i dzieło. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. 13 Sandberg S. (2018). Opcja B. Jak radzić sobie z traumą po stracie, stawiać czoła trudnościom i odzyskać radość życia. Warszawa: Wydawnictwo „Agora”. 14 Siegel R.D. (2011). Uważność. Trening pokonywania codziennych trudności. Warszawa: Wydawnictwo „Czarna Owca”. 15 Skarga B. (2005). Kwintet metafizyczny. Kraków: TAiWPN „Universitas”. 16 Slivka D. (2014). Etymologiczne i historyczne znaczenie terminów chasyd – chasydzi. W: W. Wierzbieniec, J. Mierzwa, J. Koprivňáková (red.), Chasydysm polski. Presov: Wydawnictwo PWSTE im. ks. Bronisława Markiewicza. 17 Tuszyńska A. (2007). Ćwiczenia z utraty. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 18 Wehr G. (2007). Martin Buber. Biografia. Warszawa: Wydawnictwo „KR”. 19 Viorst J. (1998). Necessary Losses: The Loves, Dependencies and Imposible Expectations that All of Us Hale to Give Up in Order to Grow. New York: Free Press. 20 Zorza V.R. (1999). Sposób na umieranie. Poznań: Wydawnictwo „Media Rodzina”.