1234-7175 Wykorzystanie psychoterapii poznawczo-behawioralnej w radzeniu sobie z nadmiernym stresem Using cognitive-behavioral therapy in managing excessive stress Dziektarz Aleksandra author Wójcik Sylwia author Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia od Alkoholu w Bochni Correspondence to: Aleksandra Dziektarz aleksandra.dziektarz@gmail.com Correspondence to: Sylwia Wójcik 30 12 2022 Tom 37, Numer 2 Tom 37 (2022) 57 63 Copyright © 2022 2022 <p>Obecna sytuacja na świecie – utrzymująca się od ponad dwóch lat pandemia COVID-19 oraz trwająca od końca lutego 2022 r. wojna w Ukrainie – doprowadziła do wzrostu niepokoju, lęku i braku poczucia bezpieczeństwa. Naruszenie stabilizacji oraz trudności w zaspokajaniu potrzeb sprzyjają utrzymywaniu się nadmiernego, destrukcyjnego stresu, co z kolei wpływa na rozwój zaburzeń psychicznych i chorób odstresowych. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie roli psychoterapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń rozwijających się w związku z doświadczaniem nadmiernego stresu oraz przedstawienie technik pomocnych w radzeniu sobie z napięciem psychofizycznym, które można wykorzystywać zarówno w trakcie psychoterapii, jak i stosować samemu w ramach dbania o własne zdrowie. W opracowaniu przybliżono mechanizm działania i komponenty stresu, przedstawiono również właściwości psychoterapii poznawczo-behawioralnej jako nurtu o naukowo udowodnionej skuteczności, oferującego metody leczenia wielu zaburzeń psychicznych i bogatego w konkretne, ustrukturyzowane i empirycznie sprawdzone techniki pracy.</p> 1 Beck J.S. (2012). Terapia poznawczo-behawioralna. Podstawy i zagadnienia szczegółowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 2 Clark D., Beck A. (2018). Zaburzenia lękowe. Podręcznik z ćwiczeniami opartymi na terapii poznawczo-behawioralnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 3 Hayes S.C., Smith S. (2014). W pułapce myśli. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 4 Heszen I. (2013). Psychologia stresu. Korzystne i niekorzystne skutki stresu życiowego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 5 Huńczak M. (2017). Zaakceptuj siebie. O sile samowspółczucia. Warszawa: Samo Sedno. 6 Lazarus A. (2011). Wyobraźnia w psychoterapii. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 7 Leahy R. (2014). Pokonaj depresję, zanim ona pokona ciebie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 8 Maslow A. (2006). Motywacja i osobowość. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 9 Mietzel G. (1998). Wprowadzenie do psychologii. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 10 Padesky A., Greenberger D. (2018). Umysł ponad nastrojem. Zmień nastrój poprzez zmianę sposobu myślenia. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. 11 Pikkujämsä M., Ervasti A. (2020). CupOfTherapyTM. Jak dbać o siebie, by być szczęśliwym i dawać szczęście innym. Kraków: Wydawnictwo Znak Emotikon. 12 Popiel A., Pragłowska E. (2008). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Paradygmat. 13 Rothbaum B.O., Foa E.B., Hembree E.A. (2019). Odzyskaj życie po traumie. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. 14 Selye H. (1977). Stres okiełznany. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. 15 Sapolsky R.M. (2010). Dlaczego zebry nie mają wrzodów? Psychofizjologia stresu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 16 Sławińska A. (2016). Zastosowanie progresywnej relaksacji mięśni Jacobsona w praktyce klinicznej. Psychiatria i Psychoterapia, 12(4), 3–15. 17 Wydział Psychologii UW (2021). Pandemia COVID-19 w Polsce. Perspektywa psychologiczna. Warszawa.