FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Zeszyty Prasoznawcze

Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Tom 69, Numer 1 (265)

2026 Następne

Data publikacji: 13.05.2026

Opis
Publikacja sfinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej oraz Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.

Projekt okładki: Małgorzata Flis.

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelna Orcid Magdalena Hodalska

Zastępca redaktor naczelnej Orcid Agnieszka Szymańska

Sekretarz redakcji Orcid Edyta Żyrek-Horodyska

Redakcja numeru Orcid Olga Dąbrowska‑Cendrowska, Orcid Magdalena Hodalska

Zawartość numeru

Artykuły

Ewa Maj

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 11-23

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.001.23291
Celem artykułu jest ukazanie bohaterek (nie)obecnych w historii Polski i świata w perspektywie prasowej. Międzywojenne czasopiśmiennictwo adresowane do Polek było miejscem prezentacji postaci kobiecych w różnych wymiarach i przestrzeni. Chodziło w nim o: (1) rekonstrukcję udziału kobiet w dziejach Polski i powszechnych; (2) kształtowanie paradygmatu herstorii; (3) propagowanie udziału kobiet w walce politycznej; (4) promowanie sylwetek kobiet twórczych: artystek, badaczek naukowych, lekarek, nauczycielek, poetek i pisarek, prawniczek, sportsmenek; (5) kreowanie wizerunku kobiecego heroizmu codziennego, spełnianego w tradycyjnych rolach społecznych jako gospodyni domowej, matki, żony, ale też jako pracownicy. Przygotowując artykuł, wykorzystano metody jakościowej analizy treści prasowych oraz historyczno-krytycznej analizy literatury i źródeł. Wizja kobiety-herosa była uzależniona od ideowego i światopoglądowego profilu prasy. Periodyki katolickie, ale też chadeckie oraz endeckie, upowszechniały wiedzę o świętych Kościoła katolickiego, a także o władczyniach europejskich i polskich. W prasie o charakterze konserwatywnym i liberalnym dominowała tematyka bohaterek, uczestniczek zrywów niepodległościowych. Część zainteresowania poświęcano bojowniczkom o prawa kobiet. Natomiast w prasie lewicowej heroizm kobiet był identyfikowany z walką o byt rodziny, o godność pracy zarobkowej, o zniesienie nierówności społecznych i likwidację wykluczenia ze względu na płeć. Ponad podziałami ideowymi widoczna była wspólnota myślenia o edukowaniu czytelniczek. Redakcje prasy dla Polek zmierzały do upowszechnienia wzorców osobowych, spełniających funkcje wychowawcze wobec młodego pokolenia kobiet.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Ewa Bulisz

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 25-42

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.002.23292
Celem artykułu jest zaprezentowanie funkcji czasopism kobiecych ukazujących się w czasie II wojny światowej: Służby Kobiet oraz Kobiety na Barykadzie. Materiał badawczy obejmuje nielicznie zachowane egzemplarze z lat 1943–1944. Okoliczności, w jakich pisma były wydawane, wyróżniają je na tle dziejów prasy kobiecej w kilku aspektach: poznawczym (m.in. doniesienia z frontu, tragiczne wiadomości z obozów koncentracyjnych), pragmatycznym (m.in. apele, instrukcje), a także gatunkowym (wzmianki, notatki prasowe, artykuły prasowe w kształcie porady, ogłoszenia prasowe, nekrologi). Podjęte badania koncentrują się na strategiach komunikacyjnych wykorzystywanych w warunkach ekstremalnych, które służyły budowaniu postaw solidarności i oporu. Analiza zróżnicowanych gatunkowo komunikatów pozwala wyróżnić ich następujące funkcje: informacyjne, dokumentacyjne, wychowawcze, edukacyjne, a pośrednio mobilizujące, solidaryzujące i patriotyczne.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Łukasz Jędrzejski

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 43-55

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.003.23293
Celem artykułu jest przedstawienie propagandowego wizerunku kobiety na łamach tygodnika Zwierciadło w trakcie kampanii prasowej z okazji XXX rocznicy powstania Polski Ludowej w 1974 roku. Uwagę badawczą skierowano na następujące kwestie: 1) Jakie były wyróżniki profilu prasowego badanego periodyku? 2) Jakie specyficzne cechy występowały w prasowym, propagandowym wizerunku kobiety na łamach badanego pisma? Przedstawione pytania badawcze zdeterminowały kształt tekstu, a w prowadzonych badaniach użyteczna była metoda analizy zawartości. W pracy wykorzystano głównie artykuły prasowe opublikowane na łamach periodyku. Analizę materiału źródłowego uzupełniono opracowaniami naukowymi z zakresu nauk o komunikacji społecznej i mediach, historii, nauk o polityce i administracji. W latach 70. XX wieku istotnym elementem w kreacji wizerunkowej kobiet była dyskusja na temat polityki zatrudnieniowej. Zastanawiano się, czy prowadzona polityka rzeczywiście zapewniała kobietom pełny dostęp do pracy oraz czy instytucje powołane do jej realizacji ułatwiały kobietom zajmowanie określonych pozycji zawodowych. Źródłem tych rozważań było istnienie zauważalnego podziału na zawody uznawane za typowo męskie i żeńskie, a także towarzyszące mu przekonanie, że kobiety postrzegano jako bardziej predysponowane do wykonywania prac wymagających cierpliwości, sprawności manualnej i dokładności.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Katarzyna Wodniak

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 57-78

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.004.23294
W latach 1948–1989 Przyjaciółka należała do najpopularniejszych tytułów kobiecych. Jednym z filarów jej powodzenia był umiejętnie redagowany dział literacki. W jego zhomogenizowanej formule mieściła się proza artystyczna, fabularyzowane opowieści dokumentarne, XIX-wieczna klasyka nowelistyczna i powieściowa, obszerne powieści o tematyce produkcyjnej i kołchozowej przedstawicielek młodego pokolenia realizmu socjalistycznego, eskapistyczna fikcja romansowo-miłosna zachodniej proweniencji o charakterze rozrywkowym, współczesna sproblematyzowana proza psychologiczno-obyczajowa. Na łamach tygodnika teksty Konopnickiej, Gojawiczyńskiej, Orzeszkowej, sąsiadowały z utworami Wandy Wasilewskiej, Margaret Mitchell, Elfriede Jelinek, Colette czy Pearl S. Buck. Mimo bogatego repertuaru nazwisk (ponad 280) udział kobiet-autorek w omawianym segmencie pisma pozostawał wyraźnie niższy niż mężczyzn i nie przekraczał 30% całości publikowanej prozy. Fakt ten rodzi pytanie o „płeć” tygodnika jako medium kobiecego, szczególnie w aspekcie (około)literackim. Celem artykułu jest przedstawienie statusu prozy kobiet zarówno publikowanej na łamach Przyjaciółki, jak i rekomendowanej czytelniczkom w rubryce recenzyjnej „O Książkach” (następnie „Wśród Książek”). Badania przeprowadzono z wykorzystaniem metod analizy zawartości, bibliograficznej, statystycznej oraz porównawczej. Wyniki zaprezentowane zostały według przynależności kulturowej autorek, odzwierciedlającej ówczesny polityczny porządek świata, a następnie chronologicznie – adekwatnie do zmieniającej się formuły wydawniczej Przyjaciółki.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Olga Kosińska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 79-95

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.005.23295
Jednym ze stosunkowo nowych zjawisk medialnych związanych z szybkim rozwojem technologicznym, szczególnie sztucznej inteligencji, są wirtualni influencerzy (ang. virtual influencers, VI). To postaci tworzone lub współtworzone głównie przez AI, które zdobywają popularność oraz wpływ na innych użytkowników mediów społecznościowych. Ich wyłonienie się w ostatnich latach oraz rosnąca popularność skłaniają do analizy tego zjawiska z perspektywy funkcjonowania wirtualnych relacji społecznych, a także kategorii widzialności, kluczowej dla komunikacji cyfrowej. Większość hiperantropomorficznych VI, podobnych do ludzkich influencerów, przedstawiana jest jako młode kobiety. Niniejszy tekst ma na celu opisanie zjawiska kobiecych VI poprzez studium przypadku jednego z takich profili, należących do Aitany López. Przeanalizowane zostały treści wybranych postów opublikowanych na Instagramie oraz komentarze zamieszczane pod nimi. Umożliwiło to potwierdzenie hipotezy, że Aitana López wpisuje się popularny wśród wirtualnych influencerek model prezentacji siebie w sieci, oparty na nierealnych standardach piękna i wpływający szkodliwie na widzialność kobiet w sieci oraz wyobrażenia na ich temat, szczególnie w obszarze wyglądu zewnętrznego.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Kamila Wojtunik

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 97-111

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.006.23296
Celem artykułu jest zarysowanie definicji pojęcia tradwife, rozważenie jego związków z antyfeminizmem i metapolityką oraz wyjaśnienie wzrostu jego popularności za pomocą teorii Serge’a Moscoviciego o wpływie mniejszości na większość. Udowodniono, że tradwives zyskały rozgłos dzięki polemice z radykalnym feminizmem i odpowiadaniu na potrzeby współczesnych kobiet zmęczonych pracą zawodową. Towarzysząca im idealizacja stylu życia może zachęcać odbiorców do tradycjonalizmu. Analiza wizerunku w mediach społecznościowych wybranych tradycyjnych żon (Estee Williams, Hannah Neeleman, Nary Smith) pokazała zróżnicowanie grupy i zależność charakteru metapolitycznego od bezpośredniej identyfikacji z ruchem, ponieważ każda z nich w innym stopniu realizuje jego założenia. Rozważania na temat tradycyjnych żon mogą stanowić punkt wyjścia do namysłu nad zwrotem konserwatywnym w społeczeństwie.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Małgorzata Bulaszewska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 113-128

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.007.23297
Media społecznościowe po raz pierwszy okazały się kluczowym narzędziem w kampaniach wyborczych po zwycięstwie Baracka Obamy w 2008 roku. Był on jednym z pierwszych kandydatów, którzy strategicznie komunikowali się z wyborcami za pośrednictwem Internetu. W Polsce XXI wiek zapoczątkował stały kontakt między politykami a wyborcami, a media społecznościowe są najskuteczniejszym narzędziem realizacji tego celu. Obecnie wszyscy politycy, zarówno kobiety, jak i mężczyźni, ogłaszają swoje działania za pośrednictwem wielu kanałów, aktywnie kształtując swój pożądany wizerunek. Niniejsza analiza koncentruje się na autoprezentacji polskich kandydatek do Parlamentu Europejskiego na kadencję 2024–2029, autoprezentacji kształtowanej za pośrednictwem mediów społecznościowych. Przeanalizuję kampanie czterech przedstawicielek partii politycznych, które zdobyły mandaty i obecnie reprezentują Polskę w Parlamencie Europejskim. Materiały kampanii udostępnione w mediach społecznościowych zostaną przeanalizowane z perspektywy wizualnej, semantycznej i interaktywnej. Celem jest próba skategoryzowania dominujących narracji wizerunkowych w ich kampaniach oraz odniesienie badanych wizerunków polityczek do funkcjonujących w kulturze archetypów kobiecości.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Weronika Sałek

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 129-148

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.008.23298
Celem artykułu było scharakteryzowanie działalności Elle w latach 1994–2024, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w profilu produktu, strukturze własnościowej, obszarach działalności w aspekcie cyfryzacji oraz w środowisku konkurencyjnym. Aby zrealizować założenia, posłużono się dwiema metodami: studium przypadku oraz badaniem dokumentów, gdzie bazę źródłową stanowiły raporty organizacji monitorujących konsumpcję mediów, doniesienia mediów branżowych, oficjalne komunikaty koncernu Burda Media Polska i in. Przeprowadzone badania pozwoliły na wyodrębnienie trzech faz rozwoju tytułu: (1) okresu rozwoju magazynu w wersji drukowanej (1994–2009), (2) etapu ekspansji cyfrowej i doskonalenia „druku” (2010–2020) oraz (3) fazy wieloplatformowości (2021–2024). Ustalono, że otoczenie konkurencyjne Elle współtworzą magazyny przynależne do subsegmentu luksusowego prasy kobiecej, a także że – z racji wielokanałowej dystrybucji treści – produkt konkuruje z innymi tytułami obecnymi w sieci. Analizowane dane wskazują, że mimo słabnącej pozycji w druku Elle osiąga wysokie wyniki zasięgu, jeśli chodzi o łączny zasięg na platformach dystrybucji zawartości. Opracowanie uzupełnia lukę w zakresie badań nad cyfrową transformacją prasy kobiecej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Z życia naukowego

Damian Guzek

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 149-152

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.009.23299
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Daria Malicka, Adrianna Linertowicz

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 153-156

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.010.23300
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Magdalena Hodalska, Agnieszka Całek, Łukasz Buksa, Mateusz Pasek

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 157-160

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.011.23301
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Weronika Świerczyńska‑Głownia

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 69, Numer 1 (265), 2026, s. 161-163

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.26.012.23302
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Od Redaktorek (Olga Dąbrowska‑Cendrowska, Magdalena Hodalska) PDF Pobierz PDF Noty o autorach PDF

Słowa kluczowe: kobieta, heroizm, prasa dla kobiet, międzywojnie, prasa konspiracyjna, czasopisma kobiece, II wojna światowa, funkcje prasy, analiza tekstu, dyskurs wojenny, gatunki prasowe, Zwierciadło, prasa dla kobiet, Polska Rzeczpospolita Ludowa, propaganda, komunikowanie polityczne, prasa kobieca, Polska Ludowa, tygodnik Przyjaciółka, literatura w prasie, proza kobiet w prasie, wirtualni influencerzy, kobieca widzialność, kanony piękna, tradwife, antyfeminizm, metapolityka, tradycjonalizm, Serge Moscovici, subpolityka, konserwatyzm, media społecznościowe, komunikacja polityczna, kreowanie wizerunku, media społecznościowe, archetypy kobiecości, narracje wizerunkowe, Parlament Europejski, Elle, prasa kobieca, transformacja cyfrowa, wieloplatformowość, fazy rozwoju mediów

Informacje o finansowaniu

Publikacja sfinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej oraz Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej