FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Zeszyty Prasoznawcze

Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Tom 68, Numer 2 (262)

2025 Następne

Data publikacji: 27.06.2025

Opis
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej oraz Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelna Orcid Magdalena Hodalska

Zastępca redaktor naczelnej Orcid Agnieszka Szymańska

Sekretarz redakcji Orcid Edyta Żyrek-Horodyska

Redakcja Numeru Orcid Magdalena Hodalska

Zawartość numeru

Artykuły

Krzysztof Wasilewski

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 11-27

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.015.21547
Artykuł ma na celu analizę międzynarodowego dorobku naukowego w zakresie teorii ramowania (framing) i ram medialnych (media frames) w trzeciej dekadzie XXI w. Teoria ramowania zyskała popularność w naukach o komunikacji społecznej i mediach w latach 90. XX w. i początku wieku XXI, będąc jedną z teorii średniego zasięgu stosowanych do analizy zawartości mediów tradycyjnych. Jednak wraz z upowszechnieniem się i dominacją platform internetowych, zasadne wydaje się pytanie o przydatność teorii ramowania w badaniu tego typu mediów. Wykorzystując systematyczny przegląd literatury jako metodę badawczą, w artykule zostały przedstawione podstawowe założenia teorii ramowania i ram medialnych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wykorzystania w badaniach z ostatnich pięciu lat (2020–2024). W tym celu posłużono się cyfrowymi repozytoriami publikacji naukowych, tj. ScienceDirect oraz Taylor & Francis. Otrzymany zbiór tekstów poddano ilościowej i jakościowej analizie. Artykuł pozwala poznać aktualny stan anglojęzycznych badań nad framingiem oraz wiodące obszary tematyczne wykorzystujące ramowanie jako narzędzie analizy i interpretacji zawartości mediów.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Wojciech Welskop

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 29-48

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.016.21548
Rozszerzona rzeczywistość to technologia, która umożliwia nakładanie obrazów, modeli 3D lub innych informacji, generowanych komputerowo na rzeczywisty obraz, powodując iluzję realności. Rozszerzona rzeczywistość nie zastępuje świata rzeczywistego światem wirtualnym, tylko uzupełnia go wirtualnymi informacjami. Użytkownik zatem nigdy nie traci kontaktu ze światem rzeczywistym, jednak może wchodzić w interakcje z nałożonymi obrazami. W niniejszym badaniu zastosowano podejście metodologiczne oparte na studium przypadku, z wykorzystaniem nieprobabilistycznej, celowej techniki doboru próby. W pracy dokonano analizy 31 eksperymentów w zakresie opowiadania historii w mediach cyfrowych w ramach rozszerzonej rzeczywistości w The New York Times. Celem badania było zidentyfikowanie możliwości wykorzystania rozszerzonej rzeczywistości, zastosowanej do tworzenia treści dziennikarskich, a także uzyskanie odpowiedzi na pytania: 1) Jakim poziomem immersji i interaktywności charakteryzują się eksperymenty z rozszerzoną rzeczywistością w dziennikarstwie? oraz 2) Jakie są sposoby zastosowania rozszerzonej rzeczywistości w dziennikarstwie cyfrowym? W przeprowadzonym badaniu ukazano poziomy rozszerzonej rzeczywistości oraz poziomy interaktywności w analizowanych przypadkach, a także sformułowano wnioski, dotyczące możliwości wykorzystania rozszerzonej rzeczywistości w procesie tworzenia treści dziennikarskich.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Agnieszka Całek

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 49-68

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.017.21549
Muzeum Auschwitz prowadzi w mediach społecznościowych projekt polegający na publikowaniu wpisów urodzinowych poświęconych pojedynczym ofiarom Zagłady. Jest to oryginalny sposób upamiętnienia i rehumanizacji Zagłady. W niniejszym opracowaniu poszukiwano odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób na te treści reagują odbiorcy w serwisie Facebook? Przy pomocy analizy zawartości zbadano 1441 komentarzy opublikowanych pod wpisami urodzinowymi z 27 stycznia 2025 r. By uzupełnić dane z analizy zwartości, przeprowadzono również wywiad z Pawłem Sawickim, twórcą i opiekunem projektu. W wyniku triangulacji metod uzyskano obraz grupy odbiorczej jako oszczędnej w słowach i stonowanej, ale obficie korzystającej z komunikacji graficznej. Efekt ten zidentyfikowano jako wypadkową tematyki wpisów i polityki moderacyjnej twórcy projektu.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Olimpia Górska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 69-83

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.018.21550
Jerzy Ernst to jeden z najważniejszych polskich operatorów telewizyjnych dokumentujących konflikty zbrojne dla Telewizji Polskiej. Ma ponad 50 lat doświadczenia. Pracował w Iraku z dziennikarzem Waldemarem Milewiczem i montażystą Mounirem Bouamrane 7 maja 2004 roku, gdy w wyniku ostrzału z broni maszynowej samochodu, którym jechała ekipa Telewizji Polskiej, dwie osoby zginęły (W. Milewicz oraz M. Bouamrane). Jerzy Ernst został ciężko ranny w wyniku zamachu. Było to jedyne takie wydarzenie w historii polskiego dziennikarstwa. Materiałem badawczym artykułu stał się zapis indywidualnego wywiadu pogłębionego z Jerzym Ernstem. Tekst stanowi wkład w badania nad traumą doświadczaną przez pracowników mediów, wpisując się w lukę badawczą i dopełniając analizy polskiego dziennikarstwa wojennego, a zwłaszcza doświadczenia operatorów kamer. Analizuje psychologiczne aspekty następstw zamachu, takie jak m.in. poczucie zagrożenia życia, a także dylematy etyczne towarzyszące ekipom telewizyjnym pracującym w strefach konfliktów lub kataklizmów. Refleksja nad przypadkiem Jerzego Ernsta pozwala zrozumieć głębsze mechanizmy psychologiczne, z jakimi mierzą się operatorzy wojenni i dziennikarze jako profesjonaliści, ale także jako ludzie doświadczający ogromnego obciążenia wpływającego na ich psychikę oraz wytrzymałość emocjonalną.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Agnieszka Wojtukiewicz

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 85-106

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.019.21551
Niniejszy artykuł dzięki analizie metafor użytych do opisu starcia ukraińsko-rosyjskiego w pierwszym dniu wojny ma zbadać sposób, w jaki pisano o wojnie w Ukrainie w internetowych tekstach dziennikarskich. Pierwsza część pracy to przegląd literatury dotyczącej teorii metafor dotyczących konfliktów zbrojnych na świecie. W drugiej części, praktycznej, przebadano 298 artykułów opublikowanych w największych polskich portalach informacyjnych – Onet oraz Wirtualna Polska. Wskazano dziewięć kategorii tematycznych metafor, za pomocą których najczęściej przedstawiana jest wojna w Ukrainie: animizacja (w tym antropomorfizacja), walka, podróż, zmysły (kolory), ekonomia, sztuka (teatr), budowa, zdrowie (choroba) oraz gry i sport.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Róża Norström, Waldemar Sobera

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 107-122

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.020.21552
Celem badań było przeanalizowanie specyfiki wykorzystywania niedziennikarskich źródeł informacji przez studentów dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach na podstawie profili należących do Łukasza Boka, znanych jako „Konflikty i Katastrofy Światowe” (KiKŚ). W artykule starano się znaleźć odpowiedź na następujące pytania badawcze: 1. Czy studenci znają profile KiKŚ? 2. Jakich informacji tam poszukują? 3. Jakie platformy społecznościowe KiKŚ najczęściej użytkują? 4. Czy wykazują jakąkolwiek aktywność pod postami KiKŚ? Do badań wykorzystano ankietę, którą rozdysponowano wśród studentów w kwietniu 2023 roku.
Analizy wykazały, że studenci chętnie korzystają z KiKŚ w celu zdobycia informacji o wydarzeniach kryzysowych, co następnie staje się podstawą do dalszego poszerzania wiedzy na ich temat w innych źródłach. Respondenci często użytkują profile KiKŚ, a największą popularnością cieszą się profile na platformach X oraz Instagram. Studenci nie wykazują się zwiększoną aktywnością na profilach KiKŚ – ograniczają się głównie do polubienia publikowanych informacji. Artykuł koncentruje się na specyficznej grupie badawczej (studenci dziennikarstwa), a także na konkretnym przypadku – profilu KiKŚ, który okazał się fenomenem w polskiej przestrzeni medialnej. Badanie oczekiwań studentów w czasie kryzysu mediów tradycyjnych nadaje nową perspektywę w kontekście rozwoju zjawiska dziennikarstwa przedsiębiorczego w internecie, które w polskiej literaturze nie było szerzej opisywane.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

MyKaila Young

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 123-133

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.021.21553
W erze cyfrowej, gdy wiadomości odczytujemy na ekranach telefonów, treści są udostępniane bezpośrednio między użytkownikami, a spersonalizowane algorytmy kształtują nasze cyfrowe doświadczenia, kultura influencerów w mediach społecznościowych ma zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na rozwój emocjonalny i światopogląd dzisiejszych pokoleń. W miarę jak technologie cyfrowe kształtują współczesny świat, przedstawione w artykule badanie oferuje wgląd w ryzyko i aspekty związane z dobrostanem podczas korzystania z mediów cyfrowych. Celem badania była odpowiedź na pytanie, w jaki sposób w różnych pokoleniach media społecznościowe wpłynęły na kształt doświadczeń związanych z dojrzewaniem, szczególnie w kontekście samoświadomości, światopoglądu i zdrowia emocjonalnego. Wśród uczestników badania 17% respondentów wskazało na wpływ mediów społecznościowych na świadomość polityczną i społeczną, 13% zauważyło ich wpływ na swe aspiracje zawodowe, a 8% wskazało kwestie związane z postrzeganiem własnego ciała. Odkrycia te podkreślają wielowymiarowy wpływ mediów społecznościowych, zwłaszcza na młodsze pokolenia, których reprezentanci wskazują na kluczową rolę platform społecznościowych w kształtowaniu przekonań i własnego wizerunku. Artykuł pokazuje, jak media społecznościowe kształtują nasze myśli i emocje oraz co to może oznaczać dla rozwoju następnej generacji.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Karolina Piechocka

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 135-158

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.022.21554
Artykuł koncentruje się na zjawisku homofobii w polskim dyskursie prasowym. W centrum zainteresowania znalazł się tygodnik Do Rzeczy – jeden z najpoczytniejszych tytułów prasowych, odznaczający się konserwatywno -liberalnym profilem programowym. Na łamach publikacji podjęto próbę fragmentarycznego zrekonstruowania obecnego w Do Rzeczy obrazu nieheteronormatywności oraz osób LGBT+. W tym celu, z wykorzystaniem metody krytycznej analizy dyskursu, przeprowadzono badanie osiemnastu tekstów (felietonów i quasi-reportaży) opublikowanych w latach 2015–2023. Głównym założeniem pracy było wskazanie realizowanych przez dziennikarzy strategii opisu mniejszości seksualnych, jak również określenie profili stereotypów nieheteronormatywności i tęczowej społeczności, jakie powielali autorzy artykułów. Przyjęto hipotezę, że narracja Do Rzeczy na temat wytypowanej grupy społecznej będzie nosiła znamiona mowy nienawiści. Wyodrębniono następujące strategie: homofobiczna, transfobiczna, enbyfobiczna, pozorowana. Wyróżniono także profile: LGBT jako zagrożenie, ideologia, ruch polityczny, zaraza, wróg; homoseksualność, transpłciowość i niebinarność jako zaburzenie, choroba, nienormalność, zboczenie, odmienność, moda; homoseksualność – a dokładniej homoseksualne akty płciowe – jako grzech.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Z życia naukowego

Judyta Ewa Perczak

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 159-177

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.023.21555
Celem artykułu jest opis i analiza dwóch efemerycznych czasopism: Ze Świata Czarów i Świat Złudzeń, ukazujących się w połowie lat dwudziestych XX w. Są one interesujące z kilku względów. Były to najprawdopodobniej jedyne czasopisma poradnikowe dla iluzjonistów ukazujące się w Polsce, a ponadto miały pewien związek z modnym w tym okresie spirytyzmem. Miesięcznik Ze Świata Czarów ukazywał się w 1924 r., natomiast jedyny numer miesięcznika Świat Złudzeń ukazał się w lipcu 1925 r. Obydwa były redagowane i wydawane w Warszawie przez tych samych autorów, z których co najmniej jeden był praktykującym iluzjonistą. Do analizy wykorzystano wszystkie zachowane numery obydwu miesięczników, czyli 1–3 w przypadku pierwszego i 1 w przypadku drugiego czasopisma. Analizie poddano stronę edytorską, treści zamieszczane w obu tytułach oraz sposób realizacji zadań postawionych przed pismami przez redaktorów. Obydwa efemeryczne czasopisma łączą w sobie dwa, zdawałoby się odległe zagadnienia, czyli sztukę iluzji i spirytyzm. Nie będąc czasopismami spirytystycznymi czy ezoterycznymi, czerpią z nich sporo, ponieważ jednym z ich podstawowych celów jest wykazanie, że „wywoływanie duchów” to nic innego jak zręczne działania prestidigitatorów. Szczególnie pismo Ze Świata Czarów często zajmuje się udowadnianiem tej tezy. Jednocześnie oba pisma mają cechy fachowego poradnika dla amatorów iluzji i artystów zajmujących się nią zawodowo: omawiają ogólnie i szczegółowo zasady uprawiania „nowoczesnej magii”, opisują poszczególne triki, podają literaturę przedmiotu i polecają ukazujące się w całej Europie czasopisma na ten temat. Redaktorzy Ze Świata Czarów nawoływali nawet do założenia organizacji mającej pełnić funkcję m.in. związku zawodowego iluzjonistów. Omawianie tak niszowych i efemerycznych pism ma znaczenie nie tylko ze względu na ich unikalną tematykę, ale także jako uzupełnienie wiedzy o międzywojennym polskim rynku prasowym i trudnościach, z jakimi musieli się borykać mali, prywatni wydawcy prasowi.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Olga Dąbrowska‑Cendrowska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 179-184

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.024.21556
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Małgorzata Laskowska

Zeszyty Prasoznawcze, Tom 68, Numer 2 (262), 2025, s. 185-191

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.025.21557
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Autorzy PDF Pobierz PDF Od Redaktora (Magdalena Hodalska) PDF

Słowa kluczowe: framing, ramy medialne, teorie średniego zasięgu, media internetowe, nauki o komunikacji społecznej i mediach, rozszerzona rzeczywistość (AR), dziennikarstwo, dziennikarstwo immersyjne, dziennikarstwo cyfrowe, The New York Times, Facebook, Muzeum Auschwitz, Zagłada, upamiętnienie, analiza zawartości, Jerzy Ernst, operator kamery, trauma, media, etyka dziennikarska, dziennikarstwo w strefie wojny, metafory, wojna w Ukrainie, portale informacyjne, media, teksty dziennikarskie, dziennikarstwo przedsiębiorcze, badania ankietowe, Konflikty i Katastrofy Światowe, media społecznościowe, raportowanie konfliktów (ang. conflict reporting), użytkowanie mediów, wpływ mediów społecznościowych, dojrzewanie, cyfrowy dobrostan, rozwój emocjonalny, algorytmy, Do Rzeczy, dyskurs prasowy, konserwatywno-liberalny, nieheteronormatywność, LGBT+, mniejszości seksualne, homofobia, mowa nienawiści, strategia, profil, stereotyp, prasa międzywojenna, antyspirytyzm, spirytyzm, iluzjoniści, poradniki

Informacje o finansowaniu

Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej oraz Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.