Reportaż jako źródło wiedzy o codziennym życiu kobiet na przykładzie tygodnika Kobieta i Życie w 1989 roku
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 30.03.2026
Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 83-98
https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.045.22844Autorzy
Reportaż jako źródło wiedzy o codziennym życiu kobiet na przykładzie tygodnika Kobieta i Życie w 1989 roku
Celem badań była rekonstrukcja medialnego obrazu codziennego życia kobiet w reportażach opublikowanych na łamach Kobiety i Życia w 1989 r. W badanym okresie tygodnik należał do najchętniej wybieranych przez Polaków czasopism. Cezura badawcza wiąże się z rokiem otwierającym przemiany systemowe w Polsce, a próbę stanowiły reportaże, w których bohaterkami lub współbohaterkami były kobiety (65 publikacji). W procedurze badawczej wykorzystano analizę zawartości. Sformułowano trzy pytania badawcze: 1. Z jakich kategorii składał się medialny obraz codziennego życia kobiet na łamach badanego tygodnika oraz która z kategorii dominowała pod względem frekwencyjności? 2. Jakie rodzaje reportażu wykorzystano w ukazywaniu codziennego życia kobiet? 3. Kim były bohaterki reportażów? W wyniku badań ustalono, że medialny obraz codziennego życia kobiet został ukazany głównie poprzez pryzmat negatywnych aspektów, ale uzupełniały je obrazy pozytywne. Codzienne życie kobiet przedstawiano za pomocą czterech rodzajów reportaży: historycznych, politycznych, społecznych i śledczych, zdecydowanie dominowała tematyka społeczna. Bohaterkami reportażu w zdecydowanej większości były kobiety aktywne zawodowo: zaangażowane w pomoc innym, przedsiębiorcze i zaradne, zapracowane i biedne. Występowały też kategorie kobiet: ofiary, destrukcyjnej i egoistycznej, matki Polki oraz pełnej sprzeczności. Badania pokazały, że prezentowane obrazy kobiet korelowały z linią polityczną pisma, dbającego o zwiększenie udziału kobiet w sferze publicznej i obalanie stereotypów płci.
Bajka Z. (1998). Kapitał zagraniczny w polskiej prasie – lata dziewięćdziesiąte. Zeszyty Prasoznawcze, nr 1–2, s. 21–35.
Bauchrowicz‑Tocka M. (2022). Zwierciadło i tematyka reportaży jako pomysł badawczy. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 2, s. 149–161.
Bieżańska D. (1989a). W przedbiegach. Kobieta i Życie, nr 21, s. 3–4.
Bierzańska D. (1989b). Spotkanie. Kobieta i Życie, nr 43, s. 4–5.
Bierzańska D. (1989c). Miejsce „na ziemi”. Kobieta i Życie, nr 48, s. 4.
Bierzańska D., Oswaldo O. (1989). Gorączka demokracji. Kobieta i Życie, nr 22, s. 4.
Chwastyk‑Kowalczyk J. (2019). Agitacja obywatelska przed-i powyborcza 1928 roku na łamach Kobiety Współczesnej. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 105–137.
Czaj J. (1989). To przez ten komin. Kobieta i Życie, nr 32, s. 5–6.
Czapliński P. (2019). Gatunek orientacyjny. Reportaż polski na przełomie XX i XXI wieku. Teksty Drugie, nr 6, s. 19–41.
Dajnowicz (2017). Zwierciadło – platforma polityczna Ligi Kobiet w okresie PRL (1957–1961, 1982–1989). Rocznik Historii Prasy Polskiej, z. 3, s. 67–90.
Dajnowicz M., Bauchrowicz‑Tocka M. (2023). Edukacyjna rola prasy Ligi Kobiet, największej organizacji kobiecej w czasach PRL (1945‒1989). W: M. Dajnowicz, D. Dajnowicz‑Piesiecka, J. Zajko‑Czochańska (red.). Kobiety – kultura – życie publiczne – prawo (s. 349–371). Białystok.
Darska B. (2023). Reportaż inkluzywny. Dostrzeżenia jako moment zwrotny. Teksty Drugie, nr 6, s. 320–335.
Dąbrowska‑Cendrowska O. (2016). Czy prasa kobieca potrzebuje gatunków dziennikarskich? Media i Społeczeństwo, nr 6, s. 183–197.
Dąbrowska‑Cendrowska O. (2018). Prasa kobieca w Polsce w latach 1989–2017 – próba diagnozy rynku. Rocznik Historii Prasy Polskiej, z. 4, s. 27–44.
Dąbrowska‑Cendrowska O. (2019). Recepcja podręcznika „Analiza zawartości prasy” w kręgach badaczy mediów, czyli zaraźliwa metoda badawcza. Zeszyty Prasoznawcze, nr 2, s. 117–127.
Dąbrowska‑Cendrowska O. (2020). Zmieniająca się rzeczywistość polskiej prasy kobiecej (1989–2019). Kielce.
Desperak I., Matuszak G., Sikorska‑Kowalska M. (2009). Emancypantki, włókniarki i ciche bohaterki. Znikające kobiety, czyli białe plamy naszej historii. Pabianice.
Dziki S. (1991). Zmiany oferty prasowo-wydawniczej (1990–1991). Zeszyty Prasoznawcze, nr 3–4, s. 21–28.
Filas R. (1992). Zmiany poczytności gazet i czasopism o zasięgu ogólnopolskim (1989–1992). Zeszyty Prasoznawcze, nr 1–2, s. 55–74.
Frankowska A. (1989a). Egzamin dojrzałości. Kobieta i Życie, nr 34, s. 4–5.
Frankowska A. (1989b). Węzeł. Kobieta i Życie, nr 47, s. 5, 13.
Gaińska B. (1989). Złote sny, gorzkie łzy. Kobieta i Życie, nr 30, s. 3.
Gałczyńska T. (1989). Byłem kobietą. Kobieta i Życie, nr 10, s. 16.
Górska M. (2019). Jak opowiadać językiem video. Visual storytelling. Warszawa.
Hajdo M. (2006). Wizerunek kobiety jako matki, pracownika i działaczki społecznej prezentowany na łamach prasy kobiecej w latach 1948–1956. Dzieje Najnowsze, R. XXXVIII, s. 55–72.
Hańderek J. (1989a). Zemsta? Kobieta i Życie, nr 3, s. 4–5.
Hańderek J. (1989b). Oszukani. Kobieta i Życie, nr 21, s. 5.
Hańderek J. (1989c). Depresja. Kobieta i Życie, nr 31, s. 5–6.
Henkel B. (1989). Daleko sięgają gałęzie. Kobieta i Życie, nr 4, s. 14–15.
Idzik J., Klepka R. (2019). O analizie zawartości, czyli jak badać medialne obrazy świata? W: R. Klepka, J. Idzik (red.). Medialne obrazy świata, t. 2: Polityka i bezpieczeństwo w relacjach medialnych (s. 11–31). Kraków.
Iwaszkiewicz N. (1989a). Jak żyć? Córka Wszechświata. Kobieta i Życie, nr 36, s. 4–5.
Iwaszkiewicz N. (1989b). Milionerki. Kobieta i Życie, nr 37, s. 4.
Iwaszkiewicz N. (1989c). Czyściec. Kobieta i Życie, nr 40, s. 5–6.
Iwaszkiewicz N. (1989d). Wdowy. Kobieta i Życie, nr 42, s. 3.
Iwaszkiewicz N. (1989e). Pozwólcie mi krzyczeć. Kobieta i Życie, nr 46, s. 4, 13.
Iwaszkiewicz N. (1989f). Żyć, aby przeżyć. Kobieta i Życie, nr 47, s. 4.
Jedliński R. (1984). Gatunki publicystyczne w szkole średniej. Warszawa.
Jędrzejski Ł. (2022). Obrazy kobiet na łamach prasy dla kobiet. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 2, s. 165–183.
Juszczyszyn M. (1989). Dotykanie świata. Kobieta i Życie, nr 45, s. 4, 6.
Kristanova E. (2022). Wizerunki kulturowe kobiet dwudziestolecia międzywojennego w miesięczniku Rodzina Polska (1927–1939). Journal of Modern Science, nr 1, s. 305–322.
Kula M. (2011). Reportaż historyczny jako rodzaj współczesnej historiografii. W: P. Witek, M. Mazur, E. Solska (red.). Historia w kulturze współczesnej. Niekonwencjonalne podejścia do przeszłości. Lubin–Tczew.
Lewartowska Z. (1975). Prasa kobieca i rodzinna. Zeszyty Prasoznawcze, nr 4, s. 65–70.
Maj E. (2020). Wzorzec kobiety w prasie dla katoliczek w Polsce międzywojennej: przypadek periodyku Kuźniczanka (1931–1936). Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 113–139.
Maj E. (2022). Jaka jest kobieta współczesna i jaką się stanie w przyszłości? Ciągłość i zmiana: opinie, diagnozy i antycypacje w prasie dla kobiet w Polsce międzywojennej. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 79–102.
Marcinkiewicz‑Kaczmarczyk (2018). Rola kobiety w Polsce Ludowej w świetle treści propagandowych rozpowszechnianych przez Ligę Kobiet w latach 1946–1956. Dzieje Najnowsze, nr 2, s. 149–180.
Metelska A. (1989a). Życie za zielone. Kobieta i Życie, nr 24, s. 4–5.
Metelska A. (1989b). Więzy krwi. Kobieta i Życie, nr 28, s. 3–4.
Metelska A. (1989c). Mizeria Poczty Polskiej. Kobieta i Życie, nr 35, s. 2–3.
Metelska A. (1989d). Juzistki. Kobieta i Życie, nr 49, s. 2–3.
Mielczarek N. (2023). Kobieta wykształcona na łamach czasopisma społeczno-politycznego i literackiego Kobieta Współczesna (1927–1934). iNFOTEZY, nr 1, s. 9–26.
Mielczarek T. (2007). Monopol, pluralizm, koncentracja. Środki komunikowania masowego w Polsce w latach 1989–2006. Warszawa.
Mielczarek T. (2008). Współczesne polskie czasopisma wysokonakładowe. Rocznik Prasoznawczy, nr 2, s. 57–79.
Musiałek G. (1989a). Układanki w Końskowoli. Kobieta i Życie, nr 1, s. 2–3.
Musiałek G. (1989b). Podział. Kobieta i Życie, nr 14, s. 4–5.
Musiałek G. (1989c). Samolot do Rio. Kobieta i Życie, nr 20, s. 4, 23.
Musiałek G. (1989d). Normalka. Kobieta i Życie, nr 17, s. 3–4.
Musiałek G. (1989e). Pod ciśnieniem. Kobieta i Życie, nr 30, s. 2.
Orlicka A. (1989). Nocka. Kobieta i Życie, nr 31, s. 4–5.
Oswaldo O. (1989a). Głaskanie szynek. Kobieta i Życie, nr 6, s. 2–3.
Oswaldo O. (1989b). Podmiot na stracie. Kobieta i Życie, nr 7, s. 3.
Oswaldo O. (1989c). Tylko w sobotę. Kobieta i Życie, nr 18, s. 3, 23.
Oswaldo O. (1989d). Powrót kozy. Kobieta i Życie, nr 19, s. 4–5.
Oswaldo O. (1989e). Dom. Kobieta i Życie, nr 24, s. 12–13.
Oswaldo O. (1989f). Kronika przypadków miłosnych. Kobieta i Życie, nr 29, s. 5–6.
Oswaldo O. (1989g). Bieda cerowana. Kobieta i Życie, nr 35, s. 3–4.
Oswaldo O. (1989h). Szajslandia. Kobieta i Życie, nr 41, s. 2.
Oswaldo O. (1989i). Gorączka złota. Kobieta i Życie, nr 42, s. 3–4.
Oswaldo O. (1989j). Apetyt na akcje. Kobieta i Życie, nr 43, s. 2–3.
Pisarek W. (1983). Analiza zawartości prasy. Kraków.
Pisarek W. (2008). Wstęp do nauki o komunikowaniu. Warszawa.
Pleszkun‑Olejniczakowa E. (2005). Reportaż: wokół pochodzenia, definicji i podziałów. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, nr 7/2, s. 3–27.
Sieklucka K. (1989a). Miało być lepiej. Kobieta i Życie, nr 8, s. 4–5.
Sieklucka K. (1989b). Swój, ale nie nasz. Kobieta i Życie, nr 23, s. 5, 23.
Sieklucka K. (1989c). Cienka nić. Kobieta i Życie, nr 36, s. 3.
Sieklucka K. (1989d). Cudze nieszczęście. Kobieta i Życie, nr 38, s. 3–4.
Sieklucka K. (1989e). Koncesja numer jeden. Kobieta i Życie, nr 42, s. 4–5.
Sieklucka K. (1989f). Dziewczyny w locie. Kobieta i Życie, nr 45, s. 2–3.
Sokół Z. (1998). Prasa kobieca w Polsce w latach 1945–1995. Rzeszów.
Sokół Z. (2005). Kobieta i Życie (1945–2002). Studia Bibliologiczne Akademii Świętokrzyskiej, t. 9, s. 50–70.
Sokół Z. (2012). Wizerunki kobiet na łamach tygodnika Kobieta i Życie w latach 1946–2002. Rocznik Prasoznawczy, R. VI, s. 11–36.
Szwed‑Walczak A. (2019a). Transformacja ustrojowa na łamach pisma Kobieta i Życie. W: M. Dajnowicz, A. Miodowski (red.). Polityka i politycy w prasie XX i XXI wieku. Polityka w prasie kobiecej (s. 231–246). Białystok.
Szwed‑Walczak A. (2019b). Obraz wyborów kontraktowych w Polsce na łamach prasy dla kobiet. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 151–173.
Szwed‑Walczak A. (2020). Prasa jako narzędzie społecznej i politycznej aktywizacji kobiet w latach 1989–1992. Polska prasa dla kobiet w czasie transformacji ustrojowej. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 2, s. 110–148.
Szwed‑Walczak A. (2023). Prasa dla Polek jako źródło wiedzy o osiągnięciach kobiet w okresie transformacji ustrojowej. Kazus Kobiety i Życia. W: M. Dajnowicz, A. Miodowski (red.). Historia kobiet: źródła, metody, kierunki badawcze, cz. 2 (s. 9–26). Białystok.
Szwed‑Walczak A. (2024). Anna Szymańska‑Kwiatkowska – redaktor naczelna Kobiety i Życia w latach 1986–1990. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 17, s. 141–167.
Szymanowska E.I. (2018). Reportaż jako gatunek niedefiniowalny. Media – Kultura – Społeczeństwo, nr 13, s. 7–21.
Ślawska M. (2019). Sztuka mediów. O świadomości gatunkowej dziennikarzy prasowych. Katowice.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989a). Wyszła i nie wróciła. Kobieta i Życie, nr 2, s. 2–3.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989b). Polowanie. Kobieta i Życie, nr 5, s. 4–5, 7.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989c). Lejemy. Kobieta i Życie, nr 9, s. 3–4.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989d). Interes życia. Kobieta i Życie, nr 18, s. 5.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989e). Obywatel dziecko. Kobieta i Życie, nr 19, s. 3, 4.
Śnieg‑Czapelwska L. (1989f). Bez wstydu! Kobieta i Życie, nr 26, s. 3.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989g). Każdy dzień życia. Kobieta i Życie, nr 39, s. 4–5.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989h). Dwa razy śmierć. Kobieta i Życie, nr 48, s. 5.
Śnieg‑Czaplewska L. (1989i). Para w gwizdek. Kobieta i Życie, nr 50, s. 4–5.
Tarkowska E. (1998). Wprowadzenie. W: E. Tarkowska (red.). Zrozumieć biednego. O dawnej i obecnej biedzie w Polsce (s. 9–14). Warszawa.
Ustawa z dnia 11 kwietnia 1990 r. o uchyleniu ustawy o kontroli publikacji i widowisk, zniesieniu organów tej kontroli oraz o zmianie ustawy – Prawo prasowe, która zaczęła obowiązywać od 5 czerwca 1990 roku.
Wolny K. (1996). Reportaż – jak go napisać? Rzeszów.
Wolny‑Zmorzyński K. (2004). Reportaż. W: Z. Bauer, E. Chudziński (red.). Dziennikarstwo i świat mediów (s. 174–185). Kraków.
Wolny‑Zmorzyński K., Kaliszewski A. (2006). Reportaż. W: W. Pisarek (red.). Słownik terminologii medialnej (s. 186–187). Kraków.
Wolny‑Zmorzyński K. (2020). Ewolucje i rewolucje w wybranych gatunkach dziennikarskich po 1989 roku (reportaż i artykuł wiralowy). Poradnik Językowy, t. 4, s. 82–94.
Wróblewska A. (2017). Reportaż historyczny jako forma współczesnej etnografii na przykładzie Czarnego ogrodu Małgorzaty Szejnert. Roczniki Nauk Społecznych, nr 4, s. 145–165.
Wróblewska G. (1989a). Ukłucie. Kobieta i Życie, nr 3, s. 3.
Wróblewska G. (1989b). Srebrna łyżka. Kobieta i Życie, nr 7, s. 6–7, 18.
Wyrzykowski Ł. (1989). Brzegiem snu. Kobieta i Życie, nr 14, s. 6–7.
Zajko‑Czochańska J. (2019). Kobiety i wybory na łamach Przyjaciółki w latach 1956–1976. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 138–150.
Załuski M. (1989a). Miały pecha? Kobieta i Życie, nr 7, s. 4–5.
Załuski M. (1989b). Pogotowie makowe. Kobieta i Życie, nr 13, s. 2–3.
Załuski M. (1989c). Z rozkładem jazdy. Kobieta i Życie, nr 24, s. 2–3.
Zaniewska A. (2021). Nasza Praca – miesięcznik wytycznych do działań i praktyk Ligi Kobiet. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 143–161.
Zubczewska Z. (1989). Druhny z „pogotowia”. Kobieta i Życie, nr 36, s. 14.
Informacje: Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 83-98
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Polska
Publikacja: 30.03.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 218
Liczba pobrań: 177