FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Funkcje i rola paratekstów w komiksie. Studium na przykładzie komiksu „Batman. Zabójczy żart” Alana Moore’a i Briana Bollanda

Data publikacji: 03.10.2025

Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 3 (263), s. 29-48

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.033.22216

Autorzy

Matylda Sęk‑Iwanek
Uniwersytet Śląski w Katowicach
ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska
https://orcid.org/0000-0003-3576-0838 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Funkcje i rola paratekstów w komiksie. Studium na przykładzie komiksu „Batman. Zabójczy żart” Alana Moore’a i Briana Bollanda

Abstrakt

Niniejszy artykuł stanowi próbę adaptacji teorii paratekstów Gérarda Genette’a na grunt komiksoznawczy, z uwzględnieniem multimodalnej natury medium komiksowego. Punktem wyjścia uczyniono klasyczne aspekty paratekstualne (przestrzenny, czasowy, substancjalny, pragmatyczny i funkcjonalny), które poddano reinterpretacji w kontekście form edytorskich i narracyjnych charakterystycznych dla komiksu. Przedmiotem badania są peryteksty trzech polskich wydań komiksu „Batman. Zabójczy żart” z lat 1991, 2012 oraz 2019, zasadniczo różniących się pod względem materialnym, formalnym i funkcjonalnym. Analiza paratekstów obejmuje m.in. okładki, strony tytułowe, przedmowy, posłowia, szkicowniki. W badaniu ujawniono ewolucję funkcji paratekstów: od czysto informacyjnych i promocyjnych, przez narracyjne i estetyczno-immersyjne, aż po autorefleksyjne i metatekstowe. Komiks analizowany jest tu jako medium szczególnie podatne na paratekstualne przekształcenia, w którym zróżnicowane funkcje paratekstów pozwalają uchwycić zmiany kulturowego i rynkowego znaczenia utworu.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Bibliografia podmiotowa

Moore A., Bolland B. (1991). Batman. Zabójczy żart. Warszawa.

Moore A., Bolland B. (2008). Batman. Killing Joke. New York.

Moore A., Bolland B. (2012, 2015). Batman. Zabójczy żart, tłum. T. Sidorkiewicz. Warszawa.

Moore A., Bolland B. (2016). Batman Noir. Killing Joke. Burbank.

Moore A., Bolland B. (2019). Batman. Zabójczy żart, tłum. T. Sidorkiewicz. Warszawa.

Moore A., Bolland B. (2019). Batman Noir. Zabójczy żart, tłum. T. Sidorkiewicz, M. Starosta. Warszawa.

Bibliografia przedmiotowa

Alworth D.J. (2018). Paratextual Art. ELH, vol. 85(4), s. 1123–1148.

Genette G. (1997). Paratexts: Thresholds of Interpretation. London.

Genette G. (2014). Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, tłum. T. Stróżyński, A. Milecki. Gdańsk.

Gwóźdź A. (2010). Obok filmu, między mediami. W: A. Gwóźdź (red.). Pogranicza audiowizu­alności. Parateksty kina, telewizji i nowych mediów (s. 35–50). Kraków.

Loewe I. (2007). Gatunki paratekstowe w komunikacji medialnej. Katowice.

Mittell J. (2015). Complex TV: The Poetics of Contemporary Television Storytelling. New York.

Piętkowa R. (2001). Paratekst w tekstach naukowych – informacja i/lub reklama. W: B. Witosz (red.). Stylistyka a pragmatyka (s. 201–211). Katowice.

Skare R. (2020). Paratext. Knowledge Organization, nr 47/6, s. 511–519.

Stein D. (2015). Superhero Comics and the Authorizing Functions of the Comic Book Paratext. W: D. Stein, J.N. Thon (eds.). From Comic Strips to Graphic Novels: Contributions to the Theory and History of Graphic Narrative (s. 155–189). Berlin.

Szajnert D. (2011). Intencja autora i interpretacja – między inwencją a atencją. Teksty i paratek­sty. Łódź.

Ślawska M. (2020). Multimodalność tekstu prasowego, czyli o relacji słowa i obrazu. Przypadek reportażu Justyny Kopińskiej „Oddział chorych ze strachu” i grafiki Anny Reinert. Prace Językoznawcze, nr 4(22), s. 203–218.

Uździcka M. (2023). Paratekst – od koncepcji Gérarda Genette’a po współczesną praktykę badań paratekstualnych. Stylistyka, nr XXXII, s. 299–321.

Wojtak M. (2004). Gatunki prasowe. Lublin.

Żaglewski T. (2017). Kinowe uniwersum superbohaterów. Analiza współczesnego filmu komik­sowego. Warszawa.

Żaglewski T. (2021). Superkultura. Geneza fenomenu superbohaterów. Kraków.

Filmografia

Sylwek (2021). Batman Noir. Zabójczy żart – prezentacja i porównanie komiksów i opinia [https://www.youtube.com/watch?v=39xEtLz8AuE; 17.11.2025].

Informacje

Informacje: Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 3 (263), s. 29-48

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Funkcje i rola paratekstów w komiksie. Studium na przykładzie komiksu „Batman. Zabójczy żart” Alana Moore’a i Briana Bollanda
Angielski: Functions and Roles of Paratexts in Comics. A Case Study of “Batman. The Killing Joke” by Alan Moore and Brian Bolland

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-3576-0838

Matylda Sęk‑Iwanek
Uniwersytet Śląski w Katowicach
ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska
https://orcid.org/0000-0003-3576-0838 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Śląski w Katowicach
ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska

Publikacja: 03.10.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Matylda Sęk‑Iwanek (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Funkcje i rola paratekstów w komiksie . Studium na przykładzie komiksu „Batman. Zabójczy żart” Alana Moore’a i Briana Bollanda

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE