Dziennikarki w Sejmie PRL. Rekonesans aktywności poselskiej

Małgorzata  Dajnowicz; Maria Bauchrowicz‑Tocka

Dziennikarki w Sejmie PRL. Rekonesans aktywności poselskiej

Data publikacji: 30.03.2026

Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 27-43

https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.048.22847

Autorzy

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj

Tytuły

Dziennikarki w Sejmie PRL. Rekonesans aktywności poselskiej

Abstrakt

W wyniku wyborów przeprowadzonych w latach 1952–1989 do 10 kadencji Sejmu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) mandaty poselskie uzyskało łącznie 104 dziennikarzy (90 mężczyzn i 14 kobiet). Artykuł poświęcony jest 14 dziennikarkom, które pełniły funkcję posłanek. Opracowanie analizuje aktywność parlamentarną posłanek-dziennikarek (udział w komisjach sejmowych, debatach poselskich, składanie interpelacji i zapytań) i zmierza również do odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu tematyka podejmowana przez posłanki odzwierciedlała problemy społeczne i ograniczenia wynikające z funkcjonowania systemu politycznego oraz jak kształtowała się ich aktywność po roku 1980. Głównym materiałem badawczym, dostarczającym podstaw do opracowania zagadnień, były sprawozdania stenograficzne z posiedzeń Sejmu PRL w kadencjach I–X. Analiza działalności parlamentarnej posłanek-dziennikarek wskazuje na znikomą aktywność w kadencjach I–VII. Sytuacja uległazmianie w VIII kadencji (1980–1985), natomiast największą aktywność odnotowano w kadencji X – przełomowej, prowadzącej do transformacji ustrojowej. Wyniki badań pozwalają na stwierdzenie, że rola posłanek-dziennikarek w życiu parlamentarnym PRL była ograniczona przez system aż do początku lat osiemdziesiątych. Przedstawione omówienie może stanowić przyczynek do badań nad obecnością dziennikarek w życiu politycznym PRL, następnie rolą kobiet i mediów w procesie transformacji, a także służyć analizie losów posłanek po zakończeniu ich działalności parlamentarnej.

As a result of the elections in the years 1952–1989, 104 journalists (90 men and 14 women) were elected to the ten terms of the Sejm of the Polish People’s Republic. The article is devoted to 14 female journalists who won a parliamentary mandate. The aim of the article is to analyze the parliamentary activity of female MPs-journalists (participation in parliamentary committees, parliamentary debates, submitted parliamentary interpellations and questions). The main research material was the digitalized stenographic reports from the sessions of the Sejm of the PRL in terms I–X, made available by the Sejm Library. The study used the method of qualitative source analysis and quantitative analysis. The analysis of the parliamentary activity of female MPs-journalists showed their negligible activity in terms I–VII of the Sejm. The situation changed in the 8th term of the Sejm (1980–1985), and the impressive activity of female MPs concerns the 10th term, a breakthrough which led to a change of the political system.

Słowa kluczowe

Sejm PRL, kobiety w polityce, posłanki, dziennikarki

Sejm of the Polish People’s Republic, women in politics, female MPs, journalists

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Źródła

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 10 posiedzenia, 24.04.1954 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/KQLYETVP48XA4MCGG3DMH2LQC1M4MS.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 12 posiedzenia, 25.09.1954 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/UU6UYVK5VP8PAT8JUDY28K74XQU2C5.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 13 posiedzenia, 16.03.1955 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/EUXXPHMYI73QDAB3XMDSBLRGKEHII3.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 17 posiedzenia, 19.05.1955 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/IHSMP44I939RHL1L2EVN3MXLIX6F2J.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 18 posiedzenia, 23.04.1956 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/2UAIV4E5UM57XVXV9QDTRK7ERAMUJT.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 19 posiedzenia, 24.04.1956 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/Y3AA37UMJEPXE3Y7TLPQJTINDTC9ME.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja I. Sprawozdanie stenograficzne z 21 posiedzenia, 26.04.1956 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/L1CS7QVGLKXEBKUI9DHG5SEN5CPC1T.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja II. Sprawozdanie stenograficzne z 22 posiedzenia, 28.03.1958 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/VF5PYVB68A6QD1TIT22XBKA6YPA1NU.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja II. Sprawozdanie stenograficzne z 49 posiedzenia, 2.12.1960 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/K59PHR1RDMHV7QRTMEYLHD4K2PC6XE.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja II. Sprawozdanie stenograficzne z 59 posiedzenia, 17.02.1961 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/9SUH8Q45B3IJ2V8M16IGNUV1MRY492.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja III. Sprawozdanie stenograficzne z 8 posiedzenia, 22.12.1961 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/JSEU76KMJ63HDVY8ASSUA2LKA7KFCX.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja III. Sprawozdanie stenograficzne z 29 posiedzenia, 17.11.1964 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/MMKPKQCP6V5YECT9Q3KMXG3TK7SQJ9.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja IV. Sprawozdanie stenograficzne z 3 posiedzenia, 12.11.1965 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/XJM6DSMKXLX7B98D9BSGLT8KE11YEB.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja IV. Sprawozdanie stenograficzne z 6 posiedzenia, 1–2.03.1966 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/PU3A4AKUEHCNPUXLGE5AA398NSCXJC.pdf; 26.02.2025].

Sejm PRL. Kadencja IV. Sprawozdanie stenograficzne z 8 posiedzenia, 17.06.1966 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/9RKII1RUS1HM28X4I9HGLN1MKTHHV8.pdf; 4.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja IV. Sprawozdanie stenograficzne z 13 posiedzenia, 14.04.1967 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/7TSU6JIIU582QMLA5DNVF9SG3CNHC9.pdf; 4.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja V. Sprawozdanie stenograficzne z 9 posiedzenia, 25.11.1970 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/J967FF9DCPJF8Y8YUK4RFNIJ1FP771.pdf; 4.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja V. Sprawozdanie stenograficzne z 12 posiedzenia, 19.03.1971 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/UVACG5SM692MM4TIAGBNE1N7GPSYNJ.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRK. Kadencja VI. Sprawozdanie stenograficzne z 19 posiedzenia, 26.06.1974 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/HIQKRXJR5N12CCG75RATIDS6G2NT9Y.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VI. Sprawozdanie stenograficzne z 27 posiedzenia, 28.05.1975 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/8JBT4NEHDC2VRTKFR1LFTJEHP4LPCA.pdf; 10.03.2025]

Sejm PRL. Kadencja VI. Sprawozdanie stenograficzne z 32 posiedzenia, 10.02.1976 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/SKECEB4H7TY9NA315V9JYTIVR3Q27Y.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VII. Sprawozdanie stenograficzne z 4 posiedzenia, 24.06.1976 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/VNQK7M6IHXHJ8NERC7H5E2HJB1JAIP.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VII. Sprawozdanie stenograficzne z 10 posiedzenia, 30.06.1977 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/6XSGV3H4PYG1P89YIE9ADAE6A9U9GP.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VII. Sprawozdanie stenograficzne z 14 posiedzenia, 26.01.1978 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/FGPGLFECEBESSU289MC538XVTAN4VS.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VII. Sprawozdanie stenograficzne z 24 posiedzenia, 28.06.1979 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/QUKMSCNG9CBC67H15BQ8CR7C5BQ3T8.pdf; 10.03.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Skorowidz do sprawozdań stenograficznych z posiedzeń Sejmu od 23.03.1980 do 31.08.1985, s. 9–22 [https://biblioteka.sejm.gov.pl/file/Skorowidz_prl_08.pdf; 7.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 7 posiedzenia, 21.11.1980 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/236CRRTYQXURRLBHGBKN1186SCVBQQ.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 8 posiedzenia, 19.12.1980 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/5HIREG2MXXADLDU95U8NAXUHLB532S.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 14 posiedzenia, 3.07.1981 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/U6TGPPRT8VC7GE31RINT84PYJ3BDXY.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 21 posiedzenia, 4.05.1982 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/9I6IGL2N12NEUL4I9GMFDFAR1UUTS1.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 31 posiedzenia, 29.12.1982 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/L5PTP57N7BT5PK2RKREF6S115YFK5T.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 37 posiedzenia, 29.06.1983 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/JMJ261GC5KBA8RJYNYQE5M851141AR.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 47 posiedzenia, 13.02.1984 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/HKJSQ2M7AUY8DXF636KI45CIPXG2MQ.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja VIII. Sprawozdanie stenograficzne z 49 posiedzenia, 26.04.1984 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/SP19MSM5KK3M4K9IKYC643S5KAGGL2.pdf ; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 5 posiedzenia, 30.01.1986 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/K2T56B9J79JC6V2YDJDS1N147VLPG8.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 13 posiedzenia, 23–24.10.1986 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/PSRHTSKGSB91E5QJBERAD9L9BYDFFC.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 14 posiedzenia, 25.11.1986 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/1G16VC5EBA68XF4H8LDIF9VCPJNY1Y.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 24 posiedzenia, 10.10.1987 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/A786F4RHYK1CI7NPNIHQK55JH355AD.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 26 posiedzenia, 19.11.1987 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/SDFL5VS7XVGY7MSHQ538NGB54LE36F.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 28 posiedzenia, 28.12.1987 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/KKVEJ376SUNBIEMIAT81G58L6945U7.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 32 posiedzenia, 21.04.1988 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/6DAMI6UQTSICY1KBH9U91VHS9FKMN6.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 33 posiedzenia, 11.05.1988 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/RBE1UKCYIVBAFX63NXCNJD6EC7ABEH.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja IX. Sprawozdanie stenograficzne z 39 posiedzenia, 13.10.1988 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/ESPL7HM131DNQ1DYF17I3UNX5PUCTB.pdf; 3.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 4 posiedzenia, 31.07–2.08.1989 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/U6B8SY4FJ2HCCSEMKK4DKYQ9NIGA7H.pdf; 4.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 20 posiedzenia, 1.02.1990 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/XTKG3JR59254FFUKX2PEN1KSHC81LV.pdf; 4.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 28 posiedzenia, 26.04.1990 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/TTGKP7A9UJE9B8HI3Q9AKLAPB3NPME.pdf; 4.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 43 posiedzenia, 10.11.1990 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/51H2S4RD7LYR23NJ6L679EU3VCFKE2.pdf; 4.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 48 posiedzenia, 4–5.01.1991 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/SP4LGMHEXQ3URJUUJ7UVQSBDCME53X.pdf; 4.04.2025].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 57 posiedzenia, 2.05.1991 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/MVGUMG37DBP95LHT8LJVK6UTMXSI7N.pdf; 4.04.1991].

Sejm PRL. Kadencja X. Sprawozdanie stenograficzne z 79 posiedzenia, 25.10.1991 [https://bs.sejm.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/3LLQ2MA57DAA2FLM9DL1ISYQ4P8AT4.pdf; 4.04.2025].

Opracowania

Bauchrowicz‑Tocka M. (2021). Posłanki – liderki Ligi Kobiet (na wybranym przykładzie). Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1, s. 127–142.

Chrobaczyńska‑Plucińska E. (2019). Posłanki na Sejm PRL II kadencji (1957–1961). Cechy socjopolityczne i aktywność poselska. Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 2, s. 59–76.

Dajnowicz M., Miodowski A. (2024). Posłanki Ligi Kobiet w Sejmie Ustawodawczym Polski Ludowej. Przegląd Sejmowy, nr 3–4, s. 119–136.

Kruk E. (2017). Dziennikarz jako zawód zaufania publicznego. Annales Universitatis Mariae Curie‑Skłodowska, nr 2, s. 131–145.

Marszałek K. (2006). Czas odległy a jednak bliski. Białystok.

Miodowski A. (2020). Partycypacja kobiet w obsadzie organów parlamentarnych i wpływ posłanek na stanowienie komunistycznego prawodawstwa na przykładzie reprezentantek Ligi Kobiet w Sejmie Ustawodawczym (1947–1952). Pamięć i Sprawiedliwość, nr 36, s. 208–234.

Informacje

Informacje: Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 27-43

DOI: https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.048.22847

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Dziennikarki w Sejmie PRL. Rekonesans aktywności poselskiej

Angielski: Female Journalists in the Sejm of the Polish People’s Republic. Reconnaissance of MPs-journalists’s Activities

Autorzy

Małgorzata Dajnowicz

https://orcid.org/0000-0001-6124-9983

Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Polska

Maria Bauchrowicz‑Tocka

https://orcid.org/0000-0003-1691-2568

Instytut Studiów Kobiecych
Polska

Publikacja: 30.03.2026

Status artykułu: Otwarte

Licencja: CC BY 4.0

Finansowanie artykułu:

Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” nr projektu NPRH/F/SP/0086/2024/13, kwota dofinansowania 1 119 240 zł, całkowita wartość projektu 1 119 240 zł.

Udział procentowy autorów:

Małgorzata Dajnowicz (Autor) - 50%

Maria Bauchrowicz‑Tocka (Autor) - 50%

Korekty artykułu:

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 133

Liczba pobrań: 201

Dziennikarki w Sejmie PRL. Rekonesans aktywności poselskiej

Pobierz xml

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (2)

Pobierz pełny tekst

Tytuły

Abstrakt

Słowa kluczowe

Bibliografia

Informacje

Autorzy