Czy równość płci to misja mediów publicznych? Analiza porównawcza rozwiązań hiszpańskich i polskich
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 30.03.2026
Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 159-175
https://doi.org/10.4467/22996362PZ.25.049.22848Autorzy
Czy równość płci to misja mediów publicznych? Analiza porównawcza rozwiązań hiszpańskich i polskich
Celem artykułu jest analiza rozwiązań prawnych i samoregulacyjnych dotyczących hiszpańskich i polskich nadawców publicznych, TVE i TVP, w zakresie norm dotyczących zasady równości płci i praw kobiet. Zastosowano analizę porównawczą z elementami analizy instytucjonalno-prawnej, badając przede wszystkim dokumenty prawne i inne materiały wewnętrzne, które są upubliczniane przez obu nadawców. Oba kraje/społeczeństwa mają poważny problem z utrzymaniem lub wprowadzeniem zasady równowagi płci, ale polityka wobec mediów publicznych może okazać się kluczowa w realizacji tego zadania. Zasada równości kobiet i mężczyzn stanowi wartość, która definiuje w pełni demokratyczne społeczeństwa. Jednak jej wdrażanie nadal napotyka opór, dlatego zmiana ogólnego dyskursu społecznego, w którym nadawcy publiczni odgrywają ważną rolę, staje się niezbędna. Wyniki analizy wskazują, że hiszpański nadawca od kilku lat stopniowo wdraża nowe rozwiązania, które mają pomóc w realizacji zasady równości płci zarówno na antenie, jak i w zarządzaniu mediami. Z kolei polski nadawca pozostaje stosunkowo bierny w tej kwestii, powołując się na stare regulacje prawne, które mają ogólny charakter wartości demokratycznych. Praktycznym wymiarem tego tekstu mogą być wskazówki dotyczące potencjalnych rozwiązań, które można wdrożyć w polskich mediach publicznych, aby zasada równości płci stała się powszechnie respektowanym prawem.
Aliyeva S., Adli M. (2024). Evolution of the women’s movement in Ukraine and Europe in the 20th century: The path to gender equality. European Chronicle, nr 9(1), s. 38–46 [https://doi.org/10.59430/euch/1.2024.38; 13.02.2025].
Bajor‑Stachańczyk M. (2023). Równouprawnienie kobiet i mężczyzn w wybranych obszarach oraz w przepisach mających na celu przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na płeć w Polsce. Zeszyty Prawnicze, nr 1(77), s. 98–133 [https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2023.06; 13.02.2025].
Balczyńska‑Kosman A. (2018). Równość płci w polityce organizacji medialnych – wybrane zagadnienia. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 4, s. 145–156 [https://doi.org/10.14746/ssp.2017.4.10; 13.02.2025].
Balczyńska‑Kosman A. (2019). Oblicza partycypacji kobiet w systemach medialnych i w zawodzie dziennikarskim – wymiar europejski. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 3, s. 311–322 [https://doi.org/10.14746/ssp.2016.3.14; 13.02.2025].
Bleyer‑Simon K., Brogi E., Carlini R., Da Costa Leite Borges D., Kermer J.E., Nenendic I., Palmer M., Parcu P.L., Reviglio Della Venaria U., Trevisan M., Verza S., Žuffová M. (2024). Monitoring media pluralism in the digital era: application of the media pluralism monitor in the European member states and in candidate countries in 2023, EUI, RSC, Research Project Report, Cen-tre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), Country Reports [https://hdl.handle.net/1814/77028; 13.02.2025].
Bourdieu P. (2009). O telewizji. Panowanie dziennikarstwa. Warszawa.
Brüggemann M., Engesser S., Büchel F., Humprecht E., Castro L. (2014). Hallin and Mancini revisited: Four empirical types of western media systems. Journal of Communication, nr 64(6), s. 1037–1065 [https://doi.org/10.1111/jcom.12127; 13.02.2025].
Brzoza‑Kolorz K. (2024). „Polityka kobiet czy kobiety polityki?” Płeć jako element obrazów medialnych kobiet. Katowice.
Centrum Informacji TVP [https://centruminformacji.tvp.pl/15781035/kodeksy‑etyczne; 13.02.2025].
Dobek‑Ostrowska B. (2015). Między politologią i komunikologią. Razem czy osobno? Przypadek studiów porównawczych nad relacjami polityki i mediów w Europie Środkowo‑Wschodniej. Politeja, nr 36, s. 27–49.
Dyrektywa 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy, Dz.U. L 269 z 5.10.2002, s. 15–20.
Estatuto de redacción de la agencia Efe (2006) [https://agenciaefe.es/wp‑content/uploads/2021/03/EstatutoEFE.pdf; 12.03.2025].
Estrategia Estatal para combatir las violencias machistas 2022–2025 [https://violenciagenero.igualdad.gob.es/wp‑content/uploads/EEVM_22‑25.pdf, 12.02.2025].
Giraldo O. (1972). El machismo como fenómeno psicocultural. Revista Latinoamericana de Psicología, vol. 4, nr 3, s. 295–309 [https://www.redalyc.org/pdf/805/80540302.pdf; 13.02.2025].
Global Gender Gap 2024. Inside Report, June 2024 [https://www3.weforum.org/docs/WEFGGGR_2024.pdf; 14.02.2025].
Głuszek‑Szafraniec D., Brzoza K. (2019). Równość płci w ustawodawstwie medialnym. Przypadki Hiszpanii i Polski. Studia Medioznawcze, t. 20, nr 2, s. 173–187. 10.33077/uw.24511617.ms.2019.2.93.
Głuszek‑Szafraniec D. (2020). Publiczni nadawcy w regionach autonomicznych Hiszpanii. Między misją a polityką. Katowice.
Guía de Igualdad, Corporación de RTVE 2020. El Observatorio de Igualdad de RTVE [https://www.rtve.es/contenidos/documentos/guia_igualdad_2020.pdf 6.02.2025].
Guragain G., Pokharel S. (2024). Gender empowerment and equality in Nepal: Current analysis. European Journal of Political Science Studies, nr 7(2) [http://dx.doi.org/10.46827/ejpss.v7i2.1818; 13.02.2025].
Hallin D.C., Mancini P. (2004). Comparing Media Systems: Three Models of Media and Politics. Cambridge.
Hallin D.C., Mancini P. (2007). Systemy medialne. Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym. Tłum. M. Lorek. Kraków.
Humprecht E., Castro Herrero L., Blassnig S., Brüggemann M., Engesser S. (2022). Media Systems in the Digital Age: An Empirical Comparison of 30 Countries. Journal of Communication, vol. 72, nr 2, s. 145–164 [https://doi.org/10.1093/joc/jqab054; 13.02.2025].
Instytut Monitorowania Mediów (2023). Media wciąż bez kobiet — wyniki badania IMM dla Forbes Women [https://www.imm.com.pl/baza-wiedzy/aktualnosci/media-wciaz-bez-kobiet-wyniki-badania-imm-dla-forbes-women/; 17.02.2025].
Kantola J. (she/her/hers), Lombardo E. (she/her/hers) (2024). Feminist institutional responses to anti‑gender politics in parliamentary contexts. International Feminist Journal of Politics, nr 26(4), s. 833–857 [https://doi.org/10.1080/14616742.2024.2366478; 13.02.2025].
Karta Powinności Telewizji Polskiej S.A. na lata 2020–2024 (2023) [https://www.gov.pl/web/krrit/telewizja‑polska‑sa3; 12.03.2025].
Klimkiewicz B. (2018). Analiza systemowa na przykładzie badań pluralizmu mediów. W: A. Szymańska, M. Lisowska‑Magdziarz, A. Hess (red.). Metody badań medioznawczych i ich zastosowanie (s. 299–323). Kraków.
Klimkiewicz B. (2024). Monitor pluralizmu mediów w erze cyfrowej: Zastosowanie monitora pluralizmu mediów w Unii Europejskiej, Albanii, Czarnogórze, Północnej Macedonii, Serbii oraz Turcji w 2023 roku. Raport krajowy: Polska, EUI, RSC, Research Project Report, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), Country Reports [https://hdl.handle.net/1814/77012; 13.02.2025].
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Bruksela (2020) [https://eur‑lex.europa.eu/legal‑content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0152; 13.02.2025].
Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 18 grudnia 1979 r., Dz.U.1982.10.71.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. nr 78, poz. 483, ze zm.
Ley Orgánica 3/2007, de 22 de marzo, para la igualdad efectiva de mujeres y hombres. «BOE» núm. 71, de 23 de marzo de 2007.
Ley 7/2010, de 31 de marzo, General de la Comunicación Audiovisual. «BOE» núm. 79, de 1 de abril de 2010.
Ley 5/2017, de 29 de septiembre, por la que se modifica la Ley 17/2006, de 5 de junio, de la radio y la televisión de titularidad estatal, para recuperar la independencia de la Corporación RTVE y el pluralismo en la elección parlamentaria de sus órganos. «BOE» núm. 236, de 30/09/2017.
Ley 13/2022, de 7 de julio, General de Comunicación Audiovisual. «BOE» núm. 163, de 08/07/2022.
Litwin T. (2023). W poszukiwaniu „czwartej władzy” w Konstytucji RP z 1997 roku. Analiza instytucjonalnoprawna przepisów Konstytucji. Horyzonty Polityki, nr 14(46), s. 105–123. 10.35765/HP.2314
Lomazzi V., Crespi I. (2019). Gender Mainstreaming and Gender Equalityin Europe: Policies, Culture, and Public Opinion. Chicago.
Manual de Estilo de la Corporación RTVE (2010). Madrid: CRTVE.
Manual de urgencia sobre el tratamiento informativo de la violencia contra las mujeres (2002).
Instituto Oficial de RTVE y el Instituto de la Mujer.
Martinez‑Cuadros R., Cazarin R., Albert‑Blanco V., Delgado‑Molina C. (2024). Governing the (in)visible: religious diversity, gender equality and LGBTQI+ rights in Catalonia. Religion, State and Society, nr 52(5), s. 450–466 [https://doi.org/10.1080/09637494.2024.2401688; 13.02.2025].
Michalak B. (2016). Metody porównawcze stosowane w badaniach systemów wyborczych. Atheneum. Polskie Studia Politologiczne, vol. 51, s. 7–27. 10.15804/athena.2016.51.01.
Michcik J. (2025). Konstrukcja kobiecości w programach TVP Kobieta. Com.press, nr 7(2), s. 64–84 [https://doi.org/10.51480/compress.2024.7-2.708; 13.02.2025].
MŚ kobiet 2023. Afera obyczajowa w Hiszpanii po finale. Zawodniczka broni szefa federacji [https://sport.tvp.pl/72154620/ms‑kobiet‑2023‑afera‑obyczajowa‑w‑hiszpanii‑po‑finale‑za-wodniczka‑broni‑szefa‑federacji; 17.02.2025].
Norma por la que se crea el Observatorio de Igualdad de la Corporación RTVE, 4/2017 (2017) [https://rtve.es/contenidos/observatorio‑igualdad/NORMA_CREACION_OBSERVATORIO-DE‑IGUALDAD‑RTVE.pdf; 12.02.2025].
Observatorio de Igualdad, Corporación RTVE, Informe anual 2023 [https://www.rtve.es/observatorio-igualdad/informes/; 17.02.2025].
Opinia REM w sprawie publikacji portalu myglogow.pl, Rada Etyki Mediów. Wybrane stanowiska i odpowiedzi REM [https://www.rem.net.pl/data/20240920.pdf;13.02.2025].
Pacto de Estado en materia de Violencia de Género (b.r.) [https://violenciagenero.igualdad.gob.es/wp‑content/uploads/Documento_Refundido_PEVG_2.pdf; 7.02.2025].
Palmer M., Urbaniková M. (2024). Far from gender balance: The persisting underrepresentation of women in the media. W: E. Brogi, I. Nenadić, P. Parcu (red.). Media Pluralism in the Digital Era: Legal, Economic, Social, and Political Lessons Learnt from Europe. New York.
Pająk B. (2006). Płeć a kariera polityczna. Przegląd Politologiczny, nr 11(4), s. 43–61.
Peruško Z., Vozab D., Čuvalo A. (2015). Media audiences, digital mediascapes, institutional frameworks, and audience practices across Europe. International Journal of Communication, nr 9, s. 23 [https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/viewFile/3447/1307; 13.02.2025].
Revelles‑Benavente B., Jiménez Arroyo S. (2018). Violence against women in Spanish mass media: A theoretical approximation from contemporary feminism. Sociología y Tecnociencia, nr 9(1), s. 28–48 [https://doi.org/10.24197/st.1.2019.28-48; 13.02.2025].
Suau Martínez J., Capilla García P., Cordero L., Yeste E., Franquet M., Valsells R., Ortin D., Suri-nyac N. (2024). Monitorizando el pluralismo mediático en la era digital. Aplicación del media pluralism monitor en la Unión Europea y países candidatos en el año 2023. Informe país: España, EUI, RSC, Research Project Report, Centre for Media Pluralism and Media Freedom (CMPF), Country Reports [https://hdl.handle.net/1814/77018;13.02.2025].
Sharov K.S. (2022). Gender as a Political Instrument Forming New Boundaries by Ethnic and Religious Diasporas in European Union. Singapore [https://doi.org/10.1007/978-981-19-0695-4_10; 13.02.2025].
Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, Dz.U.2022.1722 t.j.
Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, Dz.U. 2010 nr 254 poz. 1700.
Ustawa z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.
Zatwarnicka‑Madura B. (2016). Wizerunek kobiet w przekazach medialnych o charakterze informacyjnym. Marketing i Zarządzanie, nr 4(45), s. 413–421. 10.18276/miz.2016.45‑37.
Zasady etyki dziennikarskiej w Telewizji Polskiej S.A. – informacja, publicystyka, reportaż, dokument, edukacja, 20.10.2015 [https://s.tvp.pl/repository/attachment/0/e/e/0eea386c0fa98ad0c49f73f1a9f7c8e71445347977947.pdf; 13.02.2025].
Żebrowski W. (2012). Badanie polityki. Ogniwa procesu badawczego na studiach politologicznych. Olsztyn.
Informacje: Zeszyty Prasoznawcze, 2025, Tom 68, Numer 4 (264), s. 159-175
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Śląski w Katowicach
ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska
Publikacja: 30.03.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 197
Liczba pobrań: 186