Od arystokracji po służbę dworską. Druki o ciekawej proweniencji ze zbiorów biblioteki Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. Wstęp do badań nad księgozbiorem muzealnym. Część I
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 2025
Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2024, Nr 24, s. 53-71
https://doi.org/10.4467/26578646ZKNT.24.003.20838Autorzy
Od arystokracji po służbę dworską. Druki o ciekawej proweniencji ze zbiorów biblioteki Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. Wstęp do badań nad księgozbiorem muzealnym. Część I
Artykuł omawia wybrane stare druki z Biblioteki Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu. Kolekcję starych druków tworzą cenne egzemplarze pochodzące ze zbiorów bibliotecznych utworzonych przez przedstawicieli jednych z najznakomitszych rodów ziemiańskich i arystokratycznych. Analiza zapisów proweniencyjnych umożliwiła wyodrębnienie z zachowanych darów książkowych pojedynczych egzemplarzy, których pierwotnymi właścicielami byli Potoccy z Tulczyna, Wilanowa i Peczar, Tyszkiewicze z Czerwonego Dworu, Chłapowscy z Turwii, Łubieńscy ze Szczytnik. Wśród dzieł należących do majętnych arystokratów odnajdujemy również książkę, będącą własnością służby dworskiej.
Archiwum Państwowe w Poznaniu oddział w Koninie, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Ciążeniu, zespół 739, sygn.11.
Archiwum Państwowe w Poznaniu oddział w Koninie, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Wilczynie, zespół 827, sygn. 46, 47.
Archiwum Państwowe w Kielcach, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Potoku, zespół 2465, sygn. 12.
Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, Biblioteka, księga inwentarzowa starych druków, Sygn. XVII O.26 inw. 79, XVIII O.5 inw.5, XVIII O.17 inw.17, XVII F. 2 inw. 39, XVIII F.44, inw. 90, XVII Qu.18 inw. 68.67
Andrysiak, Ewa. 1998. „Leopold Józef Antoni (1860-1923)”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej- ziemi kaliskiej. T. 1, pod red. Hanny Tadeusiewicz, 171-172, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Andrysiak, Ewa. 1998. „Sobczyński Jan Nepomucen (1861-1942)”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej- ziemi kaliskiej. T. 1, pod red. Hanny Tadeusiewicz, 260-261, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Bielska, Krystyna, „Gedeliusz (Gedelius, Gedelus) Wojciech”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski, T.1, pod red. Hanny Tadeusiewicz, 102-103, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Celer, Bogumiła. 2007. „Łubieński Feliks h. Pomian”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski, T.3, pod red. Danuty Wańki, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Chodyński, Adam. 1874. Kościół i klasztor OO. Reformatów w Kaliszu, Warszawa: Nakładem Napoleona Wartskiego Księgarza w Kaliszu.
Chomętowski, Władysław. 1876. Pamiętnik Feliksa hr. Łubieńskiego, ministra sprawiedliwości, Warszawa: Nakładem Gebethnera i Wolffa [online] https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/11340/edition/10599 [dostęp: 20 maja 2023].
Chwalewik, Edward. 1991 Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w Ojczyznie i na Obczyznie, T. 2, reprint z ok.1926 r., Kraków: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Czeppe, Maria. 1983. „Potocka z Mniszków Józefina Amalia (1752-1798)”. W: Polski słownik biograficzny, T. 27, 740-742, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Długosz, Józef. 1972. „Potocki Franciszek Salezy (1877-1949)”. W: Słownik Pracowników Książki Polskiej, 706-707, pod red. Ireny Teichel, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Dworzaczek, Włodzimierz. 1975. „Mielżyński Maksymilian Antoni Jan h. Nowina”. W: Polski słownik biograficzny, T. 20, 791, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Estreicher, Karol. 1903. Bibliografia polska XV-XVIII, T.19, 350, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Estreicher, Karol. 1906. Bibliografia polska XV-XVIII, T.21, 401, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Estreicher, Karol. 2000. Bibliografia polska XV-XVIII, T.34, 168, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gąsiorowski, Antoni (red.).1987.Urzędnicy wielkopolscy XV-XVIII wieku. Spisy, Wocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Kersten, Adam. 1967 „Kobierzycki Stanisław (ok.1600-1660)”. W: Polski słownik biograficzny, T. 13, 152, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Konarski, Szymon. „Potocka z Potockich Aleksandra”. W: Polski słownik biograficzny, T. 27, 731-732, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.68
Mencel, Tadeusz. 1972. „Łubieński Feliks”. W: Słownik Pracowników Książki Polskiej, 541, pod red. Ireny Teichel, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Morawski, Karol. 1981. Wspomnienia z Turwi, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Nowak, Zbigniew. 1992. „Förster Jerzy” w: Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, T. 1, pod red. Stanisława Gierszewskiego, 429, Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie;
Rachuba, Andrzej. 1994. ”Sapieha Kazimierz Leon”. W: Polski słownik biograficzny, T. 34, 35 Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Rostworowski, Emanuel. 1984. „Potocki Stanisław Szczęsny (Feliks) herbu Pilawa (1752-1805)”. W: Polski słownik biograficzny, T. 28,183, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Staszewski, Jacek. 1971. „Kunigk Jan Jerzy”. W: Polski słownik biograficzny, T. 16, 196–197. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Szczygielski,Wacław. 1973. „Łopaciński Jan Dominik ”. W: Polski słownik biograficzny, T. 18, 398–400, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Walczak- Niewiadomska, Agata. 2007. „Rymarkiewicz Kazimierz (1859-1918)”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. T. 3, pod red. Danuty Wańki, 357-358, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Wędzki, Andrzej. „Tymieniecki Seweryn (1847-1916)” .W: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. T. 1, pod red. Hanny Tadeusiewicz, 282-284, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Wędzki, Andrzej. „Parczewski Alfons Józef (1849-1933)”. W: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. T. 1, pod red. Hanny Tadeusiewicz, 223-225, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Wolszczanowa, Hanna.1972. „Potocki Stanisław Szczęsny (1752-1805)”. W: Słownik Pracowników Książki Polskiej, pod red. Ireny Treichel, 709-710,Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe,
Wołoszyński, Ryszard. W. „Potocka 1.v. Wittowa Zofia (1760-1822)”. W: Polski słownik biograficzny, T. 27, 744-747, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Andrysiak, Ewa. 2010. Alfons Parczewski (1849 – 1933). Kaliszanin – rektor Wszechnicy Wileńskiej, seria: Kaliszanie 1, Kalisz: KTPN, 2010.
Andrysiak, Ewa. „Alfons Ignacy Józef Parczewski (1849-1933)”, Biuletyn Szadkowski, 6 (2006): 7-42.
Andrysiak, Ewa. 2005. Książka i ludzie książki w życiu i pracy Alfonsa Parczewskiego, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Andrysiak, Ewa. „Księgozbiór Alfonsa Parczewskiego”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum 10 (2001): 57-75.
Andrysiak, Ewa. 1989. Księgozbiór Leopoldów z Rzepiszewa. Katalog, Kalisz: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka.69
Andrysiak, Ewa, Walczak, Krzysztof. „Józef Leopold z Rzepiszewa i jego biblioteka (przyczynek do dziejów księgozbiorów ziemiańskich)”, Biuletyn Szadkowski 7 (2007): 77-91.
Bielska, Krystyna, 1980. Bibliografia starych druków kaliskich do końca XVIII w., Warszawa: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Biogram Stefan Wajcht [online] https://www.csw2020.com.pl/biogram/stefan-wajcht/ [dostęp: 20 listopada 2023].
Dygdała, Jerzy. „Dwaj pijarzy Konarscy. Z tajemnic publicystyki politycznej bezkrólewia 1733 roku”, Kwartalnik Historyczny 101, 1(1999): 81-90 [online] https://www.rcin.org.pl/dlibra/publication/13909/edition/1971/content, [dostęp: 11.10.2023].
Dziewulska, Joanna M., 2017. Stare druki z Biblioteki Tulczyńskiej w zbiorach Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. W: Książka i jej właściciele. Zbiór studiów, T. 2, pod red. Doroty Sidorowicz-Mulak, Agnieszki Franczyk-Cegły, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum.
Keferstein, Halina. „Wydawnicze związki drukarzy Branickich z Koroną i Biskupstwem (od 1589 do 1773 r.)”, Studia Warmińskie, 27 (1999): 187-188 [online] https://wmbc.olsztyn.pl/Content/10988/15_drukarze_braniewscy.pdf [dostęp: 23 maja 2024].
Kościelniak, Władysław, Walczak, Krzysztof. 2002. Kronika miasta Kalisza, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Kowkiel, Lilia. 2010. Prywatny księgozbiór Potockich z Tulczyna w kolekcji Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Grodnie. W: Ród Potockich w odmęcie historii (XVII-XX w.),wyd. II poprawione i uzupełnione, pod red. Zdzisława Janeczka, Katowice: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej.
Ksawery Branicki (1864-1926) [online] https://www.wilanow-palac.pl/branicki_ksawery_1864_1926.html [dostęp: 4 kwietnia 2024].
Latos, Tomasz. Branicki Adam (1892-1947) [online] https://www.wilanowpalac.pl/branicki_adam_1892_1947.html [dostęp: 2 kwietnia 2024].
Łojko, Jerzy. 1970. Dzieje pięknej Bitynki: Opowieść o życiu Zofii Wittowej - Potockiej (1760-1822),Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”.
Mencel, Tadeusz. 1952. Feliks Łubieński. Minister Sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego (1758-1848), Warszawa: Wydział II Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Narkowicz, Lilianna. 2013. Muzealnicy i kolekcjonerzy. Zbiory rodziny Tyszkiewiczów i ich rola w zaborze rosyjskim, Wrocław: Neriton.
Nowak, Zbigniew. 1980. Kasper i Jerzy Försterowie. W: Księgarstwo gdańskie dawniej i dziś, pod red. Romana Wapińskiego, Gdańsk: Stowarzyszenie Księgarzy Polskich Okręg w Gdańsku: Towarzystwo Przyjaciół Gdańska.
Prałat, Emilian. „Archiwa Chłapowskich”, Rocznik Leszczyński 19 (2019): 19, 292-300,
Roćko, Agata, Górska Magdalena (red.), 2017. Słynne kobiety w Rzeczpospolitej XVIII wieku, pod Warszawa: Muzeum Jana III Sobieskiego w Wilanowie.
Romulewicz, Anita. „Polskie losy biblioteki Tyszkiewiczów z Czerwonego Dworu”, Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi, 10 (2016): 183-199;
Rudnicka, Jadwiga.1967. Biblioteka wilanowska. Dwieście lat jej dziejów (1741- 1932), Warszawa: Biblioteka Wilanowska.70
Sauczuk, Alesia. „Wybrane kolekcje książek w zbiorach Grodzieńskiego Państwowego Muzeum Historyczno-Archeologicznego”, Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi 11, (2017): 195-210.
Strutyńska, Maria, „Stare druki proweniencji Potockich z Tulczyna w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu”, Z Badań nad Polskimi Księgozbiorami Historycznymi. Wyniki i perspektywy 14 (1992): 162-217; 15 (1993): 183-184;
Syta, Andrzej. 1971. Generał Dezydery Chłapowski 1788-1879, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Swędrowski, Jan. „Prymas Jan Wężyk – prawodawca i mecenas sztuki”, Studia Prymasowskie 3, (2009): 229-243.
Szczotka, Stanisław. „Szymon (od św Biogram Mateusza) Bielski”. W: Internetowy Polski Słownik Biograficzny [online] https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/szymon-od-sw-mateusza-bielski-1745-1826-pijar-nauczyciel, [dostęp: 20 maja 2023].
Szulc-Golska, Bożena. 1929. Wielkopolskie bibljoteki prywatne. [online] https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=17157 [dostęp:10 sierpnia 2023]
Tabaka, Anna. „Utracone-odzyskane zbiory dawnego Muzeum Ziemi Kaliskiej w kolekcji Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu. Zarys problematyki”, Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 22 (2022): 152-186.
Walczak, Krzysztof. 1985. Drukarnie Kalisza. Zarys dziejów, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Walczak, Krzysztof. 1985. Druki łużyckie w księgozbiorze Alfonsa Parczewskiego. Katalog, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Walczak, Krzysztof. 1987. Józef Leopold z Rzepiszewa i jego księgozbiór, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Walczak, Krzysztof. 1996. Biblioteki Kalisza i ich miejsce w życiu kulturalnym miasta 1793-1945, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Walczak- Niewiadomska, Agata. 2007. Ksiądz Jan Sobczyński i jego księgozbiór. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Walczak- Niewiadomska, Agata. 2012, Jan Sobczyński (1861-1942); Kronikarz Kalisza, seria: Kaliszanie 5, Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Wańka, Danuta. Drukarstwo kaliskie do 1914 roku, Biblioteka 8, 17 (2004), 81-85 [online] https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Biblioteka/Biblioteka-r2004-t8_(17)/Biblioteka-r2004-t8_(17)-s81-95/Biblioteka-r2004-t8_(17)-s81-95.pdf [dostęp: 3 marca 2024].
Widacka, Hanna. August Potocki, właściciel Wilanowa [online] https://www.wilanowpalac.pl/august_potocki_wlasciciel_wilanowa.html [dostęp: 2 marca 2024]
Żuchlewska, Teresa. "Feliks Łubieński. Działalność polityczna i jej związki z nauką i kulturą”, Rocznik Żyrardowski 6 (2008): 430-433.
Informacje: Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2024, Nr 24, s. 53-71
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
MARTA GOŁEMBIEWSKA – mgr, członkini Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Wielkopolskiego Towarzystwa Genealogiczno-Heraldycznego w Poznaniu, autorka artykułów o XIX-wiecznym Stawiszynie, z zamiłowania genealog.
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski