Koła teatralne jako przykład pracy społeczno-oświatowej na wsi kaliskiej w okresie międzywojennym – wybrane przykłady działalności
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 2025
Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2024, Nr 24, s. 115-130
https://doi.org/10.4467/26578646ZKNT.24.006.20841Autorzy
Koła teatralne jako przykład pracy społeczno-oświatowej na wsi kaliskiej w okresie międzywojennym – wybrane przykłady działalności
W działalność kulturalno-oświatową podejmowaną na wsi kaliskiej w okresie Drugiej Rzeczypospolitej bardzo mocno wpisuje się organizacja różnorodnych form teatralnych. Były one przejawem potrzeb duchowych mieszkańców wsi, ale także istotnym narzędziem pracy oświatowej. Funkcjonujące w terenie koła teatralne przyczyniały się do kształtowania świadomości społecznej i politycznej chłopów. Głównym celem funkcjonowania teatrów na wsi kaliskiej była aktywizacja społeczności wiejskiej w jej własnym środowisku. Przedstawienia najczęściej uświetniały lokalne uroczystości, obchody rocznic. Pozwalały na prowadzenie wielokierunkowej działalności społeczno-oświatowej, wychowawczej w zakresie upowszechniania kultury i edukacji na wsi kaliskiej. Przyczyniały się do rozwoju życia społecznego, wpływały pozytywnie na kształtowanie postaw młodego pokolenia.
Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Wydział Oświaty, sygn. 169.
Archiwum Państwowe w Kaliszu. Starostwo Powiatowe w Kaliszu (1918-1939), sygn. 27, 75, 102, 103, 590.
Archiwum Państwowe w Łodzi, Urząd Wojewódzki Łódzki (1918-1938), sygn. 371.
Szkoła Podstawowa w Nowym Nakwasinie, Kronika szkolna
Bliziński, Wacław. 2003. Wspomnienia z mego życia i pracy. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Bronikowski, Wiktor. 1934. Drogi postępu chłopa polskiego. Warszawa: Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach.
Kaczmarek, Czesław. 1930. Podstawy i organizacja Akcji Katolickiej. Warszawa: s.n.
Kaszyński, Stanisław. 1972. Teatralia kaliskie. Materiały do dziejów sceny kaliskiej 1800-1870. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Krzywicki, Ludwik. 1936. Pamiętniki chłopów. Serja 2. Warszawa: Instytut Gospodarstwa Społecznego.
Matczak A., Koźlątków, Wspomnienia, Rękopis z 1989 r.
Pierwszy Powszechny Spis Rzeczypospolitej Polskiej z 30 września 1921 r., Warszawa: Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego, 1927.
Szturm de Sztrem, Edward. 1938. Drugi powszechny spis ludności z dn. 9.XII.1931 r. Mieszkania i gospodarstwa domowe. Ludność. Stosunki zawodowe. Województwo łódzkie bez miasta Łodzi. Warszawa: Nakładem Głównego Urzędu Statystycznego.
„ABC Kaliskie” 1927, 1928, 1938
„Echo Kaliskie Ilustrowane”1933
„Gazeta Kaliska” 1910, 1911, 1937, 1939
„Kronika Diecezji Kujawsko-Kaliskiej” 1910
„Liskowianin” 1935
„Opatowianin” 1992, 1998
Wspomnienia:
Hemmerling, Zygmunt. „Z dziejów ruchu ludowego w powiecie kaliskim (1931- 1939)”, Rocznik Kaliski 2 (1969): 238-266
Ignasiak, Zdzisław. „Przeobrażenia gospodarcze i społeczne wsi Liskowa w latach 1900-1939”, Rocznik Kaliski 18 (1985): 67-138.
Jeżyna, Krzysztof. 1996. Akcja Katolicka w II Rzeczypospolitej. Lublin: Redakcja Wydawnictwa KUL.
Judasz, Małgorzata. 2013. Ochotnicza Straż Pożarna w Tłokini Wielkiej w latach 1913-2013. Tłokinia Wielka: Edytor.
Kęszka, Sławomir. 2015. Dzieło jednego życia. Ks. Prałat Wacław Bliziński (1870- 1944). Kalisz: „Opiekun”.
Małyszko, Stanisław. Z dziejów Jastrzębnik i sąsiednich wsi. Kalisz: Edytor.
Miluśka- Stasiak, Jadwiga. Z dziejów parafii w Opatówku. Opatówek: Gminna Biblioteka Publiczna im. Braci Gillerów.
Piwowarczyk, Mirosław. 2006. Wielkie „małe ojczyzny”. Aktywność społeczno-kulturalna polskiej społeczności lokalnej Kalisza w Drugiej Rzeczypospolitej. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Podgajna, Ewelina. „Społeczna i wychowawcza rola teatru ludowego w Drugiej Rzeczypospolitej”, Wschód Europy 7/2 (2021): 125-138.
Podgórska, Eugenia. 1980. „Oświata i szkolnictwo na wsi w okresie międzywojennym”. W: Historia chłopów polskich. T. 3, Okres II Rzeczypospolitej i okupacji hitlerowskiej, red. Stefan Inglot, 389-440. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Słodowa, Małgorzata. „Rolnictwo w powiecie kaliskim w latach 1929-1939”, Rocznik Kaliski 8 (1975): 41-76.
Szkudlarek, Salomea. „Z historii ruchu ludowego w Kaliskiem (1931-1947)”, Rocznik Kaliski 31 (2005): 115-141
Waliś, Grzegorz. 2002. Ochotnicza Straż Pożarna w Liskowie. Zarys dziejów. Lisków: Wydano nakładem OSP Lisków.
Wańka, Danuta red. 2003. Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej – ziemi kaliskiej. T. 3. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Wańka, Danuta. 2000. Koźminek. Zarys dziejów. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
Żarnowski, Janusz. 1973. Społeczeństwo w drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
„85-lecie Chóru Parafialnego im. St. Moniuszki w Stawiszynie”, Stawiszyn.pl, 5.09.2024, http://www.stawiszyn.pl/pdf/historiachoru.pdf.
Miluśka-Stasiak, Jadwiga. „Z dziejów opatowskiego harcerstwa”, Gminna Biblioteka Publiczna w Opatówku, 25.08. 2024, http://www.archiwum.biblioteka.opatowek.pl/historia/organizacje-kulturalno-spoleczne/z-dziejow-opatowskiego-harcerstwa.html.
Informacje: Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2024, Nr 24, s. 115-130
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
ŻANETA MARSZAŁEK-TRZEBIŃSKA – dr nauk humanistycznych (dyscyplina historia), autorka rozprawy doktorskiej „Sytuacja społeczna kobiet na wsi kaliskiej w latach 1918-1939”; mgr filologii polskiej. Zatrudniona jako nauczycielka języka polskiego i etyki. Nauczyciel dyplomowany, egzaminator i ekspert w zakresie nauk humanistycznych. Uhonorowana Nagrodami Wielkopolskiego Kuratora Oświaty, wyróżnieniem Wielkopolski Nauczyciel Roku. Zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problemów społecznych i oświatowych okresu międzywojennego. Autorka publikacji poświęconych aktywności organizacyjnej kobiet na wsi kaliskiej, ich sytuacji społecznej w okresie międzywojennym oraz pracy oświatowej podejmowanej na tym terenie. Aktywna uczestniczka międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji naukowych. Członek Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 405
Liczba pobrań: 555