Kaliskie wydania Samouczka pomocniczego języka międzynarodowego Esperanto autorstwa Leopolda Kronenberga (1890-1929)
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 02.12.2025
Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2025, Nr 25, s. 89-107
https://doi.org/10.4467/26578646ZKNT.25.005.22367Autorzy
Kaliskie wydania Samouczka pomocniczego języka międzynarodowego Esperanto autorstwa Leopolda Kronenberga (1890-1929)
Urodzony w 1890 r. w Bochni, wykształcony na Uniwersytecie Jagiellońskim filolog polski i klasyczny, redaktor, pisarz, nauczyciel i bibliotekarz Leopold Kronenberg był pasjonatem języka esperanckiego. W 1912 r., w wieku zaledwie dwudziestu jeden lat, otrzymał dyplom profesora esperanta przyznany mu przez Internacia Instituto de Esperanto w Genewie, brał czynny udział w przygotowaniu Światowego Kongresu Esperanckiego w Krakowie oraz doprowadził do pierwszego wydania swojego autorskiego Samouczka pomocniczego języka międzynarodowego esperanto, wznawianego później trzykrotnie. Kronenberg przez krótki okres pracował jako nauczyciel w Kaliszu, gdzie działał również w towarzystwie esperanckim. W tym czasie przygotował pierwszą kaliską edycję swojego podręcznika, która ukazała się w roku 1920. Dwa lata przed śmiercią autora, również w Kaliszu, wyszło ostatnie, czwarte wydanie, przejrzane i uzupełnione. Artykuł prezentuje samouczek Kronenberga na tle krótkiej biografii autora oraz przedstawia jego zawartość, porównując treść kaliskich edycji z innymi wydaniami.
VIII. Jubilea Universala Kongreso Esperantista. Albumo, red. Julius Glück. Kraków: b. w., 1912. Dostęp 2.06.2025. https://polona.pl/item/83557511.
100 lat „Kościuszki”, red. Aneta Kolańczyk. Kalisz: Edytor, 2005.
Andrysiak, Ewa. „Jasiński Maksymilian (4 X 1880 w Grzymiszew, gm. Tuliszków – po VI 1949 Kalisz?) księgarz”. W: Słownik pracowników książki polskiej. Suplement II, red. Hanna Tadeusiewicz, 69-70. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2000.
Blanke, Detlev. „The term «planned language»”. W: Esperanto, Interlinguistics, and Planned Language (Papers on the Center for Research and Documentation on World Language Problems, 5), red. Humphrey Tonkin, 1-20. New York: University Press of America, 1997.
Brożek, Ludwik. „Leopold Dominik Kronenberg”. W: Internetowy polski słownik biograficzny. Dostęp 16.05.2025. https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/leopold-dominik-kronenberg-1890-1929-publicysta-redaktor-esperantysta.
Cmentarze Komunalne Gminy Miasta Bochnia, Grobonet. Dostęp 7.05.2025. https://bochnia.grobonet.com/.
Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51-1917/18. K-L, red. Krzysztof Stopka. Kraków: AUJ, 2009.
„Esperanto”, Gazeta Kaliska 219 (1905): 2-3.
Genetyka. Genealogiczna kartoteka – baza urodzeń, małżeństw i zgonów. Dostęp 4.05.2025. https://geneteka.genealodzy.pl/.
Golec, Józef. Słownik biograficzny esperantystów polskich. Cieszyn: nakładem autora, 2010.
Grabowski, Antoni. Słownik języka esperanto. Cz. 1, polsko-esperancka. Warszawa: M. Arct, 1910.
Grabowski, Antoni. Słownik języka esperanto. Cz. 2, esperancko-polska. Warszawa: M. Arct, 1916.
Herczeg, Ferenc. Nowele węgierskie. Tłum. Leopold Kronenberg. Kraków: Leopold Kronenberg, 1914.
Informator m. Kalisza i Ziemi Kaliskiej. Kalendarz na rok …, R. 1. Kalisz: Wydawnictwo P. Piotrowskiego, 1921. Dostęp 28.06.2025. https://polona.pl/preview/492329ac-14c9-4d11-bd65-33070e8c605e.
Inwentarz akt wydziałów i studiów Uniwersytetu Jagiellońskiego 1850-1939 (1954), red. Jerzy Michalewicz. Kraków: AUJ, 1997.
Kronenberg, Leopold. Bohaterzy. Poemat 1914 roku. Nowy Sącz: b. w., 1916.
Kronenberg, Leopold. „List z Warszawy”. Express Kaliski 336 (1926): 4. Dostęp 25.05.2025. https://crispa.uw.edu.pl/object/files/713000/display/Default.
Kronenberg, Leopold. Poezje. Bydgoszcz: Wydawnictwo „Nowe Tory”, 1921. Dostęp 25.05.2025. https://rcin.org.pl/ibl/dlibra/publication/274294/edition/238132?language=en.
Kronenberg, Leopold. „Ruch robotniczy wobec Esperanta”. Oświata. Organ Polskiego Stowarzyszenia robotniczego oświatowo-gimnastycznego »SIŁA« dla Czechosłowaczyzny r. III 9 (1921): 5-7. Dostęp 4.05.2025. https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/22094.
Kronenberg, Leopold. Samouczek pomocniczego języka międzynarodowego esperanto w dwunastu lekcjach. Metodą własną. Kalisz: Księgarnia Maksymiliana Jasińskiego, 1927. Dostęp 25.05.2025. https://polona.pl/item/89781010.
Kronenberg, Leopold. Samouczek pomocniczego języka międzynarodowego esperanto w dziesięciu lekcjach. Metodą własną. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo „Esperanto”, 1920.
Kronenberg, Leopold. Samouczek pomocniczego języka międzynarodowego esperanto w dziesięciu lekcjach. Metodą własną. Bydgoszcz: Księgarnia Bydgoska Posłuszny i Gieryn, 1923. Dostęp 26.05.2025. https://polona.pl/item/89780598.
Kronenberg, Leopold. Samouczek pomocniczego języka międzynarodowego esperanto w dziesięciu lekcyach. Metodą własną. Dodana część literacka. Kraków: Fr. Ebert, 1912. Dostęp 25.05.2025. https://polona.pl/item/89757562.
Kronenberg, Leopold. „W sprawie nauki języków obcych”. Express Kaliski 288 (1926): 4. [online] https://crispa.uw.edu.pl/object/files/712952/display/Default. [dostęp: 25 maja 2025].
Kronenberg, Leopold. „W sprawie nauki języków obcych (ciąg dalszy)”. Express Kaliski 289 (1926): 4. Dostęp 25.05.2025. https://crispa.uw.edu.pl/object/files/712953/display/Default.
Kronenberg, Leopold. „W sprawie nauki języków obcych (dokończenie)”. Express Kaliski 291 (1926): 4. Dostęp 25.05.2025. https://crispa.uw.edu.pl/object/files/712955/display/JPEG?pageNumber=4.
Kronenberg, Leopold, Kronenberg, Zofia. Dwa artykuły w sprawie esperanta. Kraków: Gebethner i S-ka, 1912.
„Kronika – Kroniko”, Pola Esperantisto = Esperantysta Polski 3 (1911): 44-45. Dostęp 25.05.2025. https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859231/NDIGCZAS043693_1911_003.pdf.
Mann, Thomas. Czarodziejska góra. Tłum. A. M. Jakubiszyn-Tatarkiewicz, J. J. Tatarkiewicz. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2017.
Marĉek, Stano. Esperanto metodą bezpośrednią. Martin: Stano Marĉek, 2011.
„Nekrologoj”, Sennaciulo 5.09.1929, 512. Dostęp 25.05.2025. https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=e3r&datum=19290905&seite=12&zoom=33&ref=anno-search.
„Nowa agencja prasowa w Warszawie”, Express Kaliski 325 (1926): 4. Dostęp 26.05.2025. https://crispa.uw.edu.pl/object/files/712989/display/JPEG?pageNumber=4.
Nowakowska, Izabela. „Czasopisma rzadkie i cenne”. W: Z życia i pracy bydgoskiej książnicy. Księga pamiątkowa Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy 1903-1963, red. naczelny Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego Jerzy Wiśniowski, red. pracy Ewa Pawlikowska. Bydgoszcz: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, 96-89.
Pieczątkowski, Feliks. „Ebert Fryderyk (30 X 1870 Kraków – 5 XII 1935 tamże) księgarz”. W: Słownik pracowników książki polskiej, red. Irena Treichel. Warszawa-Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, 201.
Podgóreczny, Józef. „Byli i odeszli”. W: Z życia i pracy bydgoskiej książnicy. Księga pamiątkowa Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy 1903-1963, red. naczelny Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego Jerzy Wiśniowski, red. pracy Ewa Pawlikowska. Bydgoszcz: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, 131-138.
Podgóreczny, Józef, Krystyna Podlaszewska, Krystyna. „Gieryn Narcyz Stanisław (27 X 1882 Pyzdry k. Wrześni – 12 VII 1959 Bydgoszcz) księgarz, nakładca”. W: Słownik pracowników książki polskiej, red. Irena Treichel. Warszawa-Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, 259.
„Rodzina Trybułów”, Szlak znakomitych zakopiańczyków. Dostęp 7.05.2025. http://szlakzz.pl/zakopianczyk/rodzina-trybulow/.
Spis wydanych absolutoriów i świadectw odejścia 1891-1921, Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, S II 653.
Sprawozdanie Bibljoteki Miejskiej w Bydgoszczy 1920-1927. Bydgoszcz: [Biblioteka Miejska w Bydgoszczy], 1928. Dostęp 25.05.2025. https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/5968/edition/40247/content.
Śpiewki żołnierzy polskich 1914-1915, wydanie 2, wybrał i wydał Leopold Kronenberg. Biała: Leopold Kronenberg, [1915]. Dostęp 16.05.2025. https://polona.pl/item-view/b2eec024-8ec3-4d1e-883b-cd9c9a98130b?page=0.
Wimmer, Paweł. Esperanto en dek lecionoj. Multimedialny kurs języka esperanto. Warszawa: Polski Związek Esperantystów, 2017.
Zbiór sprawozdań z działalności Stowarzyszenia Nauczycielek w Krakowie obejmujący okres czterdziestoletni od 1873-1913 roku, Kraków 1913.
„Z Kaliskiego Towarzystwa «Esperanto»”, Gazeta Kaliska 219 (1919): 3.
Zawada, Jan. „Memore pri prof. Leopold Kronenberg (1890–1929)”. Pola Esperantisto = Esperantysta Polski 4 (1970): 3-4.
Informacje: Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2025, Nr 25, s. 89-107
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 02.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 395
Liczba pobrań: 482
