FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Formy środków obrazowych we współczesnych podręcznikach do historii dla szkół podstawowych

Data publikacji: 02.12.2025

Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2025, Nr 25, s. 161-179

https://doi.org/10.4467/26578646ZKNT.25.008.22370

Autorzy

Bogumiła Staniów
Uniwersytet Wrocławski
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-2562-2848 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Formy środków obrazowych we współczesnych podręcznikach do historii dla szkół podstawowych

Abstrakt

W artykule przedstawiono charakterystykę obrazowych środków stosowanych przez wydawców podręczników. Omówiono sześć edycji, na poziomie klasy IV i VIII szkoły podstawowej, trzech wydawców: Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego, Nowej Ery oraz Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych. Przeanalizowano zawartość wymienionych pozycji pod kątem obecności materiałów ilustracyjnych: fotografii, rysunków, tabel, ramek, infografik i in. Dostrzeżono ogólną zależność polegającą na chętnym wizualizowaniu wiedzy na obu poziomach w podręcznikach wszystkich badanych wydawców. Wykorzystywane środki są różnorodne, spójne z treścią, odpowiadają współczesnym tendencjom w dydaktyce i prezentują się estetycznie. Podkreślono niesłabnące znaczenie drukowanego podręcznika, który wciąż jest i nadal może być znaczącym przewodnikiem w zdobywaniu wiedzy historycznej, zarówno w klasie jak i w pracy domowej ucznia. Możliwości, które stwarzają współczesne edycje powinny być tylko odpowiednio wykorzystane przez pedagogów.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
I Źródła
Wykaz podręczników omawianych w tekście

Kalwat, Wojciech, Małgorzata Lis. Historia. Podręcznik 4. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2020.

Kalwat, Wojciech, Piotr Szlanta, Andrzej Zawistowski. Historia. Podręcznik 8. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2018.

Małkowski, Tomasz. Historia 4. Podręcznik dla klasy czwartej szkoły podstawowej. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, 2017.

Małkowski, Tomasz. Historia 8. Podręcznik dla klasy ósmej szkoły podstawowej. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, 2018.

Olszewska, Bogumiła, Wiesława Surdyk-Fertsch, Grzegorz Wojciechowski. Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy czwartej szkoły podstawowej. Warszawa: Nowa Era, 2017.

Śniegocki, Robert, Agnieszka Zielińska. Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy ósmej szkoły podstawowej. Warszawa: Nowa Era, 2018.

Akty prawne

Ministerstwo Edukacji. Wykaz podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego do kształcenia ogólnego (35). Dostęp 15.05.2025. https://podreczniki.men.gov.pl/podreczniki/1.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, Dz.U. 2024, poz. 438.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej. Dostęp 15.05.2025. https://ore.edu.pl/2024/09/podstawa-programowa-z-28-czerwca-2024-r/.

II Opracowania

Adamczewska, Maria. „Podręcznik geograficzny w opinii uczniów szkół ponadgimnazjalnych (region łódzki)”. W: W poszukiwaniu nowoczesnej koncepcji podręcznika szkolnego, red. Jolanta Rodzoś, Paweł Wojtanowicz, 249-261. Lublin: Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 2009.

Fic, Maciej. „Edukacja historyczna oczami nauczycieli – raport z badań ankietowych z 2023 r.”. W: Człowiek twórcą historii, red. nauk. Cezary Kuklo i Wojciech Walczak, t. 8, Miejsce historii w edukacji humanistycznej w XXI w., cz. 2, 179-247. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, 2024.

Ivić, Ivan. „Printed and Digital Media: Printed and Digital Textbooks”. c e p s Journal. Center for Educational Policy Studies Journal 9/3 (2019): 25-49.

Język podręczników szkolnych w kontekście ich funkcji dydaktycznych, red. Danuta Krzyżyk, Helena Synowiec, 11-18. Warszawa: Polska Akademia Nauk, 2023.

Lewandowska, Izabela. „Główne nurty refleksji dydaktyczno-historycznej po 1989 r.”. W: Człowiek twórcą historii, red. nauk. Cezary Kuklo i Wojciech Walczak, t. 8, Miejsce historii w edukacji humanistycznej w XXI w., cz. 2, 119-141. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, 2024.

Maresz, Teresa. „Podręcznik szkolny narzędziem kształtowania świadomości historycznej młodzieży. Analiza porównawcza polskich, rosyjskich, białoruskich i ukraińskich podręczników do historii z przełomu XX i XXI wieku”W: Młodzież w perspektywie edukacyjnej, społecznej, kulturowej, red. Pańko Grażyna, Małgorzata Skotnicka-Palka, Barbara Techmańska, 123-136. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, 2017.

Mezer-Brelińska de, Krystyna, Józef Skrzypczak, „Ewolucja podręczników szkolnych”. W: Media–Edukacja–Kultura, red. W. Skrzydlewski, S. Dylak, 180-190. Poznań: Polskie Towarzystwo Technologii i Mediów Edukacyjnych, 2012.

Nocoń, Jolanta. Podręcznik szkolny w dyskursie dydaktycznym – tradycja i zmiana. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 2009.

Nokes, Jeffery D. Building Students’ Historical Literacies: Learning to Read and Reason With Historical Texts and Evidence, 2 ed. New York: Routledge, 2022.

Nowa Era. E-booki. Dostęp 15.05.2025. https://ebooki.nowaera.pl/.

Pawlak, Bożena. „Podręcznik obiektem i narzędziem manipulacji (na przykładzie podręczników dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym)”. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce 4 (2015): 57-70.

Ronikier, Jerzy. „Szkolny podręcznik historii – szczególny rodzaj książki. Podręczniki historii do szkół średnich w okresie 1920-1990”. W: Biblioteka i informacja w komunikowaniu: jubileusz 25-lecia studiów Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej w Uniwersytecie Jagiellońskim, 200-209. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000.

Rypel, Agnieszka. „Współczesny podręcznik – wybrane problemy ewolucji gatunku”. Białostockie Archiwum Językowe 1 (2009): 269-280.

Szkurłat, Elżbieta. „Koncepcja podręcznika do geografii w świetle współczesnych wymagań edukacyjnych”. W: W poszukiwaniu nowoczesnej koncepcji podręcznika szkolnego, red. Jolanta Rodzoś, Paweł Wojtanowicz, 53-60. Lublin: Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 2009.

Walat, Wojciech. „Ewolucja książki szkolnej (podręcznika) – od wersji drukowanej do elektronicznej”. Edukacja–Technika–Informatyka 4/2 (2023): 168-178.

Walat, Wojciech. „Podstawy teorii i praktyki podręcznika szkolnego”. Edukacja– Technika–Informatyka 4/1 (2023): 54-65.

Wojtanowicz, Paweł. „Środki obrazowe w podręczniku szkolnym”. W: W poszukiwaniu nowoczesnej koncepcji podręcznika szkolnego, red. Jolanta Rodzoś, Paweł Wojtanowicz, 39-49. Lublin: Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 2009.

Informacje

Informacje: Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2025, Nr 25, s. 161-179

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Formy środków obrazowych we współczesnych podręcznikach do historii dla szkół podstawowych
Angielski: Forms of visual means in contemporary history textbooks for primary schools

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-2562-2848

Bogumiła Staniów
Uniwersytet Wrocławski
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-2562-2848 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Wrocławski
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 00yae6e25

Publikacja: 02.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Bogumiła Staniów (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Formy środków obrazowych we współczesnych podręcznikach do historii dla szkół podstawowych

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE