Hejt wobec twórców i instytucji kultury: nowe oblicza przemocy w epoce cyfrowej – rozważania wstępne
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 02.03.2026
Zarządzanie w Kulturze, 2025, Tom 26, Numer 4, s. 339-354
https://doi.org/10.4467/20843976ZK.25.023.23145Autorzy
Hejt wobec twórców i instytucji kultury: nowe oblicza przemocy w epoce cyfrowej – rozważania wstępne
The article offers a preliminary attempt to formulate a thesis that hate directed at artists and cultural institutions in Poland may be understood as one of the significant contemporary forms of symbolic and structural violence, whose mechanisms are further reinforced by the digital environment. Drawing on an interdisciplinary framework that incorporates Pierre Bourdieu’s and Loïc Wacquant’s concept of symbolic violence, Johan Galtung’s notion of structural violence, and Piotr Markiewicz’s concept of organizational violence, the paper provides an outline analysis of instances of systemic verbal and media aggression targeting the cultural sector. This initial study relies on discourse analysis, a review of the relevant literature, and an examination of selected cases: the production “The Curse” at the Powszechny Theatre, the period of the COVID-19 pandemic, and the public debate surrounding the draft act on social security for artists. The preliminary findings indicate that digital violence directed at the cultural field not only threatens artistic freedom and the psychological well-being of artists but may also influence the programmatic and organizational decisions of cultural institutions. The article highlights the insufficiency of effective protective mechanisms and signals the need for further research, as well as for incorporating the issue of symbolic violence into public policies and cultural development strategies.
Bilewicz Michał, Marchlewska Marta, Soral Wiktor, Winiewski Mikołaj (2014). Mowa nienawiści. Raport z badań sondażowych. Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego.
Bourdieu Pierre, Wacquant Loïc (2001). Zaproszenie do socjologii refleksyjnej. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Brzozowska-Woś Magdalena (2013). Media społecznościowe a wizerunek marki. Zarządzanie i Finanse, 1(1), 53–65.
Buchner Anna, Urbańska Agnieszka, Wierzbicka Maria (2020). Kultura w pandemii. Raport z badań. Warszawa: Centrum Cyfrowe.
Bychawska-Siniarska Dominika (2013). Zjawisko mowy nienawiści w sieci. W: Dominika Bychawska-Siniarska, Dorota Głowacka (red.), Mowa nienawiści w internecie: jak z nią walczyć? Warszawa: Helsińska Fundacja Praw Człowieka.
Castells Manuel (2012). Społeczeństwo sieci. Warszawa: PWN.
Centrum Badania Opinii Społecznej (2007). Społeczna percepcja przemocy werbalnej i mowy nienawiści. Komunikat z badań. Warszawa: CBOS.
Dziwak Ewelina (2019). Od egalitarności do inkluzywności. Hejt jako następstwo komercjalizacji internetu. Zeszyty Prasoznawcze, 62, 1(237), 111–120.
Galtung Johan (1969). Violence, Peace, and Peace Research. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191.
Garver Newton (1972). What Violence Is. The Nation, 215(17), 596–599.
Hansen Karolina (2017). Raport z Polskiego Sondażu Uprzedzeń 3. Warszawa: Centrum Badań nad Uprzedzeniami.
Jane Emma (2018). Gendered Cyberhate as Workplace Harassment and Economic Vandalism. Feminist Media Studies, 18, 575–591.
Modzelewska Anna (red.) (2020). Zarządzanie kulturą i mediami w niepewnych czasach: studia przypadku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.
Morales Esteban (2023). Ecologies of Violence on Social Media: An Exploration of Practices, Contexts, and Grammars of Online Harm. Social Media + Society, 9, 3.
Połeć Marta (2019). Wizerunek artystów ulicznych w mediach. Zarządzanie w Kulturze, 20(2), 157–179.
Recuero Raquel (2015). Social Media and Symbolic Violence. Social Media + Society, 1, 1.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒ Kodeks karny (Dz.U. 2025, poz. 383).
Artysta zawodowy w systemie ubezpieczeń społecznych: założenia nowych regulacji, https://legalis.pl/artysta-zawodowy-w-systemie-ubezpieczen-spolecznych-nowe-regulacje-i-zalozenia-projektu-ustawy/ [odczyt: 18.06.2025].
Culture in times of COVID-19: resilience, recovery and revival, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381524.locale=en [odczyt: 9.06.2025].
Dłużewska Emilia (2017). „Klątwa” Olivera Frljicia wywołała awanturę. Episkopat wzywa do modlitwy, spektaklem może się zająć prokuratura, https://wyborcza.pl/7,112395,21400986,klatwa-w-teatrze-powszechnym-wywolala-awanture-episkopat.html [odczyt: 9.06.2025].
Fundusz Wsparcia Kultury. Ogromne pieniądze dla artystów. Piotr Gliński tłumaczy, https://wiadomosci.wp.pl/fundusz-wsparcia-kultury-ogromne-pieniadze-dla-artystow-piotr-glinski-tlumaczy-6575566918302624a [odczyt: 11.05.2025].
Hejt. W: Witold Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego. https://sjp.pwn.pl/sjp/hejt;5580544.html [odczyt: 22.04.2025].
Hate speech. W: Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/hate-speech [odczyt: 8.04.2025].
Hejt to strach przed nieznanym i olbrzymia frustracja, https://www.newsweek.pl/polska/czym-jest-mowa-nienawisci-hejt-i-hejterzy-w-internecie/2sl9p4q [odczyt: 22.04.2025].
Hejterzy w sieci, http://swresearch.pl/news/czytaj/id/110/hejterzy-w-sieci [odczyt: 11.05.2025].
Kosiński Dariusz (2025). Kwas dla mas, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/352998/kwas-dla-mas [odczyt: 10.06.2025].
Kyzioł Aneta (2017). Resort kultury cofa dotację festiwalowi teatralnemu. To kara za „Klątwę” w programie, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/1721630,1,resort-kultury-cofa-dotacje-festiwalowi-teatralnemu-to-kara-za-klatwe-w-programie.read [odczyt: 10.06.2025].
Leśniak Grażyna (2025). Dopłacimy do składek ZUS artystów, a oni od tych dopłat nie zapłacą PIT, https://www.prawo.pl/kadry/artysci-zawodowi-dla-kogo-doplaty-i-w-jakiej-wysokosci-projekt-mkidn,532842.html [odczyt: 10.06.2025].
Męcina Jacek, Potocki Przemysław (2020). Ekspertyza 11. Wpływ COVID 19 na gospodarkę i rynek pracy w Polsce – wyciąg z raportu badawczego, https://hub.oees.pl/wp-content/uploads/2023/08/Ekspertyza-11.pdf [odczyt: 10.06.2025].
Oświadczenie Teatru Powszechnego (2019), https://encyklopediateatru.pl/artykuly/269962/warszawa-oswiadczenie-teatru-powszechnego [odczyt: 10.06.2025].
Poprawski Marcin, Maciejewski Mikołaj (2020). Ekspertyza 22. Status artysty – czas pandemii, czas stabilizacji, https://oees.pl/ekspertyzy/ [odczyt: 22.05.2025].
Sobczak Krzysztof (2019). Ministerstwo kultury przed sądem za cofnięcie dotacji na festiwal Malta, https://www.prawo.pl/samorzad/cofniecie-dotacji-na-festiwal-malta-spor-rozstrzygnie-sad,389007.html [odczyt: 10.06.2025].
Stodolak Sebastian (2021). Sztuka w stanie krytycznym. O artystach i sztuce w czasie pandemii, https://www.gazetaprawna.pl/magazyn-na-weekend/artykuly/8241950,internet-nowe-technologie-sztuka-w-czasie-pandemii.html [odczyt: 13.06.2025].
Szymańska Izabela (2018). Dyrektorzy Teatru Powszechnego: „Klątwa” zmieniła teatr w Polsce, https://wyborcza.pl/0,75410.html [odczyt: 11.06.2025].
Wojtczuk Michał (2018), 15 miesięcy śledztwa ws. „Klątwy” w Teatrze Powszechnym. Jakie są jego efekty?, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,23467181,15-miesiecy-sledztwa-ws-klatwy-w-teatrze-powszechnym-jakie.html [odczyt: 11.06.2025].
Wojtczuk Michał (2019). Prawica żąda zdjęcia „Klątwy” z afisza, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,24385565,prawica-domaga-sie-zdjecia-klatwy-z-afisza-teatr-odpowiada.html [odczyt: 11.06.2025].
Informacje: Zarządzanie w Kulturze, 2025, Tom 26, Numer 4, s. 339-354
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 02.03.2026
Otrzymano: 24.06.2025
Zaakceptowano: 30.11.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 314
Liczba pobrań: 421