FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Ekstraktywizm. Przemoc strukturalna w sektorze kultury

Data publikacji: 02.03.2026

Zarządzanie w Kulturze, 2025, Tom 26, Numer 4, s. 299-313

https://doi.org/10.4467/20843976ZK.25.021.23143

Autorzy

Dawid Adrjanczyk
Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0009-0007-3761-5198 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Ekstraktywizm. Przemoc strukturalna w sektorze kultury

Abstrakt

The article examines the systemic crisis affecting the cultural sector in the context of neoliberal transformation. The analysis focuses on the mechanisms through which market-driven logic – centered on efficiency, flexibility, and competition – leads to the devaluation of labor, the precarization of cultural workers, and the erosion of institutions as spaces of the common good. Central to this inquiry is the concept of extractivism, understood as the extensive extraction of knowledge, commitment, and creativity without adequate redistribution of benefits. The discussion outlines potential strategies of resistance, ranging from commoning practices to transnational forms of self- -organization. Emphasis is placed on the need to develop alternative organizational models grounded in care, co-responsibility, and social justice.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2024). WspółKongres Kultury: Rekomendacjehttps://nck.pl/projekty-kulturalne/kongres-kultury-/-materialy-kongresowe [odczyt: 29.06.2025].

Nessel-Łukasik Beata, Justyna Zielińska (2024). Zasoby kadrowe muzeów w Polsce. Raport z pilotażu badańhttps://online.fliphtml5.com/RAPORT_2024/wrqn/index.html#p=1 [odczyt: 29.06.2025].

Opracowania

Bourdieu Pierre (1998). Against the Tyranny of the Market, New York: The New Press.

Bourdieu Pierre (2003). Firing Back: Against the Tyranny of the Market 2. London‒New York: Verso Books.

Díaz Lara García, Pascal Gielen (2021). Precariat a Revolutionary Class? W: Lara van Meeteren, Ariane Sutthavong, Bart Wissink (red.), Common Dissent: Art and Politics in the Age of Radical Appropriation. Amsterdam: Sutthavong, 123–134.

Eckenhaussen Sepp (2025). Art in Permacrisis. Arts of the Working Class, 35, 27.

Egaña Rojas Lucía, Racco Giuliana (2024). La cultura no es una autopista, los museos podrían ser jardines. Barcelona: Autoedición.

Foti Alex (2017). General Theory of the Precariat. Amsterdam: Institute of Network Cultures.

Graeber David (2004). Fragments of an Anarchist Anthropology. Chicago: Prickly Paradigm Press.

Harvey David (2002). The Art of Rent: Globalization, Monopoly and the Commodification of Culture. Socialist Register, 38, 93–110.

Ilczuk Dorota (2012). Ekonomika kultury. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jedlecka Wioletta (2017). Formy i rodzaje przemocy. Wrocławskie Studia Erazmiańskie, 11, 14–29.

Loana Erika, Krężlik Adrian (2024). Materia Prima. Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni, 4, 1–9.

Lorusso Silvio (2019). Entreprecariat: Everyone Is an Entrepreneur. Nobody Is Safe. Eindhoven: Onomatopee.

Markiewicz Miłosz (2021). Instytucja kultury jako źródło cierpień. Autoetnografia przemocy strukturalnej. Czas Kultury, 4, 44–51.

Nessel-Łukasik Beata (2024). Dewaluacja zasobów kadr w muzeach. Raport z badań. Muzealnictwo, 65, 108–116.

Saldaña Alfredo (2011). Hacia una crítica de los modelos culturales. Sociocriticism, 1–2, 181–206.

Standing Guy (2014). The Precariat. The New Dangerous Class. London‒New York: Bloomsbury Publishing.

Standing Guy (2015). The Precariat and Class Struggle. RCCS Annual Review, 7, 3–16.

Informacje

Informacje: Zarządzanie w Kulturze, 2025, Tom 26, Numer 4, s. 299-313

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Ekstraktywizm. Przemoc strukturalna w sektorze kultury
Angielski: Extractivism: Structural Violence in the Cultural Sector

Autorzy

https://orcid.org/0009-0007-3761-5198

Dawid Adrjanczyk
Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0009-0007-3761-5198 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 03bqmcz70

Publikacja: 02.03.2026

Otrzymano: 01.07.2025

Zaakceptowano: 01.10.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Dawid Adrjanczyk (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dawid Adrjanczyk – historyk sztuki, doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Bada obecność polskich artystów w Hiszpanii oraz ich udział w transnarodowych sieciach wymiany artystycznej. Interesuje się migracjami twórców, kolektywami artystycznymi i alternatywnymi formami obiegu sztuki.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 438

Liczba pobrań: 336

Ekstraktywizm. Przemoc strukturalna w sektorze kultury

Ekstraktywizm. Przemoc strukturalna w sektorze kultury

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE