Numer tematyczny „Zarządzania w Kulturze” 27/4(2026)
Herstorie: kobiety w kulturze

Redakcja numeru:

dr Anna Góral, Uniwersytet Jagielloński

dr Marta Kudelska, Uniwersytet Jagielloński

dr Katarzyna Oczkowska, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej

Współczesne badania nad kulturą coraz częściej uwzględniają perspektywę genderową, umożliwiającą wieloaspektową analizę mechanizmów włączania i wykluczania, reprezentacji i sprawczości. W związku z tym rola kobiet w kulturze – jako twórczyń, badaczek, kuratorek, liderek, animatorek czy uczestniczek życia artystycznego i kulturalnego – pozostaje jednym z kluczowych zagadnień współczesnych badań z pola humanistyki i nauk społecznych. W ostatnich dekadach coraz silniej wybrzmiewa potrzeba krytycznej refleksji nad udziałem kobiet w procesach kulturotwórczych, a także nad strukturami instytucjonalnymi, które warunkują ich widzialność, pozycję i sprawczość. Kobiety działają w polu sztuki, nauki, dziedzictwa i edukacji, często łącząc w swojej aktywności różnorodne role. Ich doświadczenia ujawniają zarazem możliwości emancypacyjne, jak i bariery systemowe – od nierówności ekonomicznych po ograniczenia symboliczne.

Ważnym obszarem refleksji jest również praca kobiet związana z troską i opiekuńczością – zarówno w sensie dosłownym (opieka nad innymi, dbałość o dobrostan wspólnot), jak i metaforycznym (opieka nad pamięcią, dziedzictwem, relacjami, instytucjami). Ten często niedostrzegany wymiar aktywności kobiet w kulturze pozostaje kluczowy dla zrozumienia dynamiki sektora: od codziennej, niewidzialnej pracy emocjonalnej, po strategie solidarności, wspólnotowości i wspierania różnorodności.

Numer tematyczny „Zarządzania w kulturze” poświęcony będzie analizie wielowymiarowej obecności kobiet w kulturze, rozumianej zarówno w perspektywie historycznej, jak i współczesnej. Celem jest ukazanie, w jaki sposób kobiety wpływały i nadal wpływają na kształtowanie praktyk artystycznych, instytucjonalnych i społecznych, a także jak negocjują swoją pozycję w strukturach dominujących. Zachęcamy do interdyscyplinarnej refleksji, która łączyć może podejścia charakterystyczne dla zarządzania kulturą, kulturoznawstwa, socjologii, antropologii, nauk o sztuce, nauk politycznych, studiów nad mediami oraz studiów feministycznych i postkolonialnych.

 Proponujemy kilka obszarów tematycznych, zachęcając również do autorskich ujęć, wykraczających poza poniższą listę:

• rola kobiet w instytucjach kultury: zarządzanie, przywództwo, strategie organizacyjne;
• kształtowanie polityki kulturalnej i praktyk związanych z ochroną oraz reinterpretacją dziedzictwa;
• feministyczne strategie kuratorskie i zarządcze;
• herstorie w badaniach nad kulturą;
• mechanizmy (nie)widoczności kobiet w historii sztuki, literatury, teatru, filmu i innych dziedzin kultury;
• ekonomia i polityka równości w sektorze kreatywnym;
• praca opiekuńcza i troskę jako formy kulturowego zaangażowania;
• krytyczne interpretacje praktyk artystycznych i kulturowych;
• działalność inicjatorek ruchów społecznych i oddolnych inicjatyw kulturalnych w perspektywie lokalnej, narodowej i transnarodowej.

Zachęcamy do nadsyłania artykułów, które poszerzają refleksję nad tym, w jaki sposób kobiety kształtują, współtworzą i transformują pole kultury.

Mając na uwadze interdyscyplinarny charakter “Zarządzania w Kulturze” zapraszamy do składania artykułów przedstawicieli różnych dziedzin i dyscyplin: w tym specjalistów z zarządzania, nauk o sztuce, nauk prawnych, psychologii, socjologii, nauk o polityce, kulturoznawstwa czy antropologii. Prace mogą mieć charakter badawczy, jak i teoretyczny, mogą przyjąć szeroką perspektywę analizy problemu przemocy w kulturze, lecz także mieć postać analizy przypadku.

Termin nadsyłania artykułów zgodnych ze standardem publikacji w “Zarządzaniu w Kulturze”: 30.06.2026 r.

Adres, na który można przesyłać prace: czasopismo.zwk@uj.edu.pl

 Bibliografia:

• Baldwin, J. H., & Ackerson, A. W. (2017). Women in the Museum: Lessons from the Workplace. Taylor & Francis.
• Criado-Perez, C. (2020). Niewidzialne kobiety: Jak dane tworzą świat skrojony pod mężczyzn. Karakter.
• Getka, J., Krycka-Michnowska, I. (red). (2022), Autorki i bohaterki tekstów kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
• Góral, A. (2023). Women in public cultural organizations and their professional paths strategies: A rhizomatic approach. Gender, Work & Organization, 30(3), 937-956.
• Góral, A. (2021). Szklany sufit w kulturze? Kobiety na stanowiskach kierowniczych w publicznych instytucjach kultury w Polsce. Przegląd Organizacji (9), 3-11.
• Herkt, M. & Mieszała A., (red). (2022), Herstorie/2021 w instytucji kultury. Publikacja poseminaryjna w cyklu „Odbiorcy instytucji kultury”, Poznańskie Centrum Dziedzictwa.
• Hessel, K. (2022). Historia sztuki bez mężczyzn. Marginesy.
• hooks b. (2022). Teoria feministyczna. Od marginesu do centrum. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• Januszkiewicz, K. & Golińska, A. (2025), Kultura w rytmie 4/7? Oczekiwania kobiet pracujących w instytucjach kultury na tle ogólnopolskiej debaty o czasie pracy. Muzealnictwo (66)., 141-151.
• Jóźwik, K., Słaboszowska, K., Białas, K. (red). (2019), Kobiety i władza, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
• Kułakowska, K. (2017), Błaźnice. Kobiety kontrkultury teatralnej w Polsce, Wydawnictwo: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego
• Nochlin, L. (2023), Dlaczego nie było wielkich artystek? Smak Słowa.
• 2017. Precarious Situation for Women Working in the Field of Culture. http://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/fs47-precarious-situation-women-working-field-culture-2017-en.pdf.
• Parker R., Pollock G. (2025), Dawne mistrzynie. Kobiety, sztuka i ideologia. Smak Słowa.
• Radkiewicz, M. (2016), Modernistki o kinie. Kobiety w polskiej krytyce i publicystyce filmowej 1918–1939, Wydawnictwo ha!art.
• Szymańska, A. (2020), Kultura jako przestrzeń aktywności obywatelskiej kobiet, Miscellanea Anthropologica et Socjologia, 21 (3), 168-171.