FAQ

2022 Następne

Data publikacji: 20.12.2022

Licencja: CC BY-SA  ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny dr Tomasz Szyszlak

Zastępca redaktora naczelnego dr hab., prof. UWr Jarosław Jarząbek

Sekretarz redakcji Natalia Sienko

Zawartość numeru

DEKADA PO ARABSKIEJ WIOŚNIE – SUKCES CZY PORAŻKA?

Marcin Szydzisz

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 11-13

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.001.16750
Czytaj więcej Następne

Tomasz Bojnicki

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 15-27

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.002.16751

Region Bliskiego Wschodu w historii ludzkości odgrywał istotne znaczenie geopolityczne i geoekonomiczne. Wynikało to z jego położenia geograficznego, co powodowało, że stanowił swego rodzaju „pomost” w handlu łączącym Europę z Azją i Afryką. Współcześnie jednym z kluczowym aspektów są znajdujące się na tych obszarach znaczące złoża ropy naftowej, a także zbiegające się interesy geopolityczne mocarstw regionalnych i globalnych. Doprowadziło to do sytuacji, że region ten stał się jednym z kluczowych obszarów geopolitycznych i geoekonomicznych we współczesnej polityce międzynarodowej. Historycznie w tym regionie dominowały państwa o reżimie autorytarnym lub monarchicznym. Pod koniec 2010 i na początku 2011 r. doszło jednak do masowych wystąpień w szeregu krajów regionu. Protestująca ludność dążyła do poprawy swojej sytuacji politycznej i socjoekonomicznej, a wystąpienia nazwane zostały później Arabką Wiosną. Arabska Wiosna zmieniła krajobraz polityczny regionu, co dotyczyło zwłaszcza reżimów w Egipcie, Libii, Tunezji i Jemenie. Przemiany w krajach arabskich miały szereg skutków politycznych, społeczno-ekonomicznych i geostrategicznych. Sytuacja w poszczególnych państwach jest nierozerwalnie związana z polityką regionalną i globalną. Kluczowe są tu uwarunkowania geopolityczne i geoekonomiczne, uwzględniając role globalnych i lokalnych graczy, tj. Stanów Zjednoczonych, Chin, Rosji, Turcji, Izraela, Iranu czy Arabii Saudyjskiej. Arabska Wiosna nasiliła geopolityczną rywalizację i rozprzestrzeniła ją na Syrię. W artykule podjęto się próby charakterystyki definicji pojęć geopolityki oraz geoekonomii. Celem głównym było przedstawienie przeobrażeń geopolitycznych oraz geoekonomicznych w regionie Bliskiego Wschodu po wydarzeniach Arabskiej Wiosny z 2011 r.

Czytaj więcej Następne

Andrzej Demczuk

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 29-42

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.003.16752

Głównym celem artykułu jest zbadanie arabskich rewolucji na początku 2010 r. w kontekście ustanowienia demokracji, w celu ustalenia jakie wnioski można wyciągnąć z tych doświadczeń. Praca rozpoczyna się od przeglądu ruchu rewolucyjnego – Arabskiej Wiosny, która rozrosła się w regionie MENA, obalając niektóre wieloletnie reżimy autorytarne. Następnie analizuje wystąpienia, aby wskazać sukcesy i porażki polityczne, gospodarcze i społeczne w niektórych częściach regionu. Wreszcie w podsumowaniu, na podstawie przeprowadzonych badań, autor omawia wyniki analizy i wyjaśnia, dlaczego wyniki te są ważne i skłaniają do refleksji.

Czytaj więcej Następne

Majid Asadnabizadeh

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 43-61

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.004.16753

Rewolucja w świecie arabskim, fala prób ustanowienia prawdziwej demokracji przez jednostki, która rozpoczęła się w latach 2010-2011 w jednym z najbardziej wrażliwych regionów świata, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej (MENA), rzuciła wyzwanie niektórym zakorzenionym autokratycznym strukturom politycznym. Region ociepla się dwa razy szybciej niż średnia światowa, ze względu na skutki zmian klimatycznych. Oczekuje się, że plony spadną, a produkcja żywności zostanie zakłócona w wielu obszarach, zwiększając ceny żywności i niestabilność rynku. Ograniczone wysiłki podejmowane przez rządy w celu rozwiązania tego problemu zwiększyły prawdopodobieństwo niestabilności politycznej w poprzednich latach.

Niniejsze opracowanie jest zatem próbą ustalenia rzeczywistego i logicznego związku między Arabską Wiosną a skutkami zmian klimatycznych. Arabska Wiosna pokazała, że niestabilność polityczna jest częściowo spowodowana podstawowymi potrzebami ludzi na produkty, takie jak żywność i woda. Zmiany klimatyczne mogą zatem być impulsem do tego meta-wydarzenia. W niniejszym opracowaniu poruszono ten problem przy użyciu metody ekstrakcji zdarzeń. Artykuł ten udowadnia, że zmiany klimatyczne i ich wpływ na życie ludzi w regionie pozwalają na uzasadnione twierdzenie, że zjawisko to jest związane z Arabską Wiosną, ponieważ jest spowodowane przede wszystkim stresem związanym z zaspokajaniem potrzeb żywnościowych.

Czytaj więcej Następne

Paweł Rogiewicz, Mateusz Repczyński

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 63-79

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.005.16754

Niniejszy tekst został zainspirowany wydarzeniami Arabskiej Wiosny, czyli fali aktywizacji społeczeństw państw Afryki Północnej oraz części państw z regionu Bliskiego Wschodu na rzecz przeprowadzenia prodemokratycznych reform, zmian społecznych, a także poprawy sytuacji gospodarczej. Analiza porównawcza przeprowadzona w tym artykule dotyczy dwóch państw położonych w subregionie Zatoki Perskiej, czyli Bahrajnu oraz Jemenu. Sytuacja wewnętrzna w obydwu państwach przekłada się na dynamikę bezpieczeństwa w całym regionie, dlatego też kraje te cieszą się zainteresowaniem Iranu i Arabii Saudyjskiej, które to rywalizują ze sobą o uzyskanie jak największego wpływu w całym regionie. Analiza porównawcza opiera się na trzech czynnikach: politycznym, społecznym i ekonomicznym. Aspekty te miały ogromny wpływ na wydarzenia, do jakich doszło w 2011 r. w tych państwach. Analiza dotycząca wydarzeń w poszczególnych krajach skupiona była głównie na państwach z regionu Maghrebu, czy chociażby Syrii. Procesy do jakich doszło w Bahrajnie i Jemenie nie cieszyły się tak wielkim zainteresowaniem, jak wydarzenia w innych państwach. Niewątpliwie regionalni aktorzy byli żywo zainteresowani procesami toczącymi się w tych krajach, co przełożyło się także na ich zaangażowanie w omawianych wydarzeniach. Porównanie Arabskiej Wiosny w Bahrajnie oraz Jemenie może być pomocne w procesie określania pewnych strukturalnych problemów w arabskich państwach Zatoki Perskiej.

Czytaj więcej Następne

Marcin Szydzisz

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 81-98

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.006.16755

Arabska Wiosna była ważnym zjawiskiem w dziejach Bliskiego Wschodu. Wydarzenia, które miały wtedy miejsce, zmieniły sytuację w tym regionie. Artykuł jest próbą analizy wpływu rewolucji arabskich na bezpieczeństwo Izraela. Przedmiotem analizy jest ocena wydarzeń, które dokonywały się w państwach regionu: Egipcie, Syrii, Libanie, Jordanii, krajach Półwyspu Arabskiego. Autor będzie również pisał o działaniach Hezbollahu i Palestyńczyków. Wszystko to ma służyć odpowiedzi na pytania: czy, na ile i dlaczego zmieniał się poziom bezpieczeństwa Izraela w wyniku zjawisk zainicjowanych przez tzw. Arabską Wiosnę.

Czytaj więcej Następne

KRYZYS NA GRANICY STREFY SCHENGEN Z BIAŁORUSIĄ (2021-2022) – WYZWANIA DLA BEZPIECZEŃSTWA, KONFLIKTY SPOŁECZNE, WOJNA INFORMACYJNA

Michał Lubicz Miszewski

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 101-102

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.007.16756
Czytaj więcej Następne

Olesia Tkachuk

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 103-122

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.008.16757

Celem artykułu jest przeanalizowanie przyczyn i genezy kryzysu migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej oraz działań UE mających na celu jego rozwiązanie, a także określenie znaczenia kryzysu dla unijnej polityki imigracyjnej i azylowej. Główną hipotezą badawczą jest stwierdzenie, iż kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej ukazał problemy i słabości UE w zakresie rozwoju polityki imigracyjnej i azylowej, spośród których najważniejszym jest brak instrumentów do szybkiego reagowania na działania państw trzecich instrumentalnie wykorzystujących migrantów.

Czytaj więcej Następne

Krzysztof Jurek

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 123-138

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.009.16758

Organizacja pozarządowe w obliczu kryzysów pełnią kluczową rolę, a ich działalność pozwala na ratowanie życia i zdrowia ludzi, łagodzenie cierpienia oraz troskę o zachowanie ich godności i praw. W ramach niniejszego opracowania wskazano na prawne uwarunkowania niesienia pomocy humanitarnej, a także opisano działania podjęte przez wybrane organizacje pozarządowe w kontekście kryzysu na granicy polsko-białoruskiej w latach 2021-2022. Przedstawione organizacje oferowały wsparcie materialne, prawne czy informacyjne, czyli te formy pomocy, które najczęściej pojawiają się w obliczu kryzysów np. wojennych. Kryzys na granicy polsko-białoruskiej ma jednak swoją specyfikę. Działania organizacji oraz organów państwa nie były sprzężone, co w dużej mierze wynikało z odmiennej interpretacji, także prawnej, zaistniałej sytuacji.

Czytaj więcej Następne

Mateusz Kamionka

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 139-155

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.010.16759

Ukrainę i Białoruś łączyła wspólna historia, podobna kultura, język i obecnie granica. Mogło się wydawać, że kraje te trudno podzielić i nawet mimo rządów autorytarnych Aleksandra Łukaszenki przyjazne stosunki będą trwać latami. Jednak zbrojna agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w lutym 2022 r., w tym atak z terytorium Białorusi, jednoznacznie zniszczył – wydawało się – głęboką współpracę budowaną ponad 30 lat. W artykule autor postara się odpowiedzieć, jak doszło do tego ogromnego zwrotu w stosunkach bilateralnych i czy możliwe są odwrotne działania w przyszłości.

Czytaj więcej Następne

Marcin Adamczyk

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 157-175

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.011.16760

Kryzys na wschodniej granicy Unii Europejskiej był w roku 2021 prawdopodobnie jednym z potencjalnie kluczowych zagrożeń dla bezpieczeństwa w Europie Środkowo-Wschodniej. W obliczu pogarszającej się sytuacji na granicy polsko-białoruskiej, w Polsce względnie popularna stała się koncepcja zaangażowania w roli mediatora Chińskiej Republiki Ludowej – o czym świadczyły liczne artykuły na czołowych portalach internetowych (jak Money.pl, Onet.pl czy Rp.pl) oraz wzrost zainteresowania tym tematem w mediach społecznościowych (zaobserwowane przez autora w szczególności w dyskusjach na portalu Twitter). U jej podstaw leżało przekonanie, iż oba państwa stanowią istotne miejsce w chińskiej polityce gospodarczej – ze szczególnym uwzględnieniem ich roli tranzytowej w ramach Nowego Jedwabnego Szlaku. Niniejszy artykuł ma być próbą odpowiedzi, na ile owa koncepcja mogła się urzeczywistnić oraz ile tak naprawdę Mińsk i Warszawa znaczą dla Chin?

Czytaj więcej Następne

MNIEJSZOŚCI – IMIGRANCI – BEZPIECZEŃSTWO WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

Elżbieta Szyszlak

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 179-180

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.012.16761
Czytaj więcej Następne

Laura M. Herța, Mihaela Șerpi

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 181-201

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.013.16762

Głównym celem niniejszego artykułu jest zbadanie przyczyn i charakteru migracji zarobkowej z Republiki Mołdawii. Ramy koncepcyjne i analityczne opierają się na poszerzaniu i pogłębianiu znaczenia terminu „bezpieczeństwo” w ramach przejścia od tradycyjnego, zimnowojennego, państwocentrycznego rozumienia do podejścia wielosektorowego. W pracy wybrano dwa istotne sektory bezpieczeństwa, a mianowicie bezpieczeństwo ekonomiczne i bezpieczeństwo społeczne, ponieważ zapewniają one dogłębne zrozumienie migracji ekonomicznej z Gagauzji i Naddniestrza. Metodologia opiera się na wywiadach przeprowadzonych z pracownikami migrującymi z obu regionów oraz na interpretacji i analizie wyników badań. Przed omówieniem wyników zostały udokumentowane doświadczenia migracyjne pracowników migrujących należących do różnych grup etnicznych, przyglądając się ich sytuacji przed i po migracji. Ponadto zbadano również, w jaki sposób aspiracje ekonomiczne i tożsamość etniczna migrantów kształtowały ich intencje migracyjne i postrzeganie różnych krajów docelowych.

Czytaj więcej Następne

Elżbieta Szyszlak

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 203-226

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.015.16764

W artykule podjęto temat bezpieczeństwa kulturowego mniejszości etnicznych i narodowych analizując go na przykładzie mniejszości tureckiej w Bułgarii. Jest to najliczniejsza mniejszość w tym kraju, obecna w nim od kilku stuleci. Ponadto Turcy wraz z Pomakami i częścią Romów wchodzą w skład najliczniejszej mniejszości religijnej w Bułgarii – muzułmanów. Zachowanie przez nich tożsamości oraz ochrona i rozwój dziedzictwa kulturowego, czyli fundamentalnych elementów bezpieczeństwa kulturowego, uwarunkowane jest szeregiem determinantów o charakterze egzogennym i endogennym. Do jednych z najważniejszych należy m.in. polityka państwa zamieszkania i państwa macierzystego, czynniki demograficzne, charakter osiedlenia, czynniki ekonomiczne. Z kolei wśród wyzwań bezpieczeństwa kulturowego Turków w Bułgarii wyróżnić można m.in. zachowanie języka tureckiego, ochronę materialnego dziedzictwa kulturowego, możliwość międzypokoleniowego przekazu kulturowego. Głównym problemem badawczym jest umiejscowienie bezpieczeństwa kulturowego mniejszości tureckiej w szerszym kontekście przemian społeczno-politycznych i gospodarczych zachodzących w Bułgarii. W części teoretycznej zdefiniowano bezpieczeństwo kulturowe mniejszości etnicznych i narodowych, następnie – jako wybrane zagrożenia bezpieczeństwa kulturowego – przybliżono pojęcie ludobójstwa kulturowego oraz sekurytyzacji mniejszości etnicznych i narodowych. W kolejnej części ukazano politykę władz komunistycznych wobec mniejszości tureckiej, której negatywne skutki zauważalne są po dzień dzisiejszy. Następnie przybliżono zarys współczesnej sytuacji mniejszości tureckiej po 1989 r. w kontekście możliwości zachowania i rozwijania jej kultury oraz tożsamości kulturowej. Rozważania kończy szczegółowa analiza wybranych problemów bezpieczeństwa kulturowego społeczności tureckiej. Łączy je to, że w ewidentny sposób ograniczają możliwości wykorzystywania przez Turków ich niewątpliwych atutów w zachowaniu bezpieczeństwa kulturowego – liczebności, koncentracji terytorialnej, silnego poczucia tożsamości, geograficznej bliskości Turcji. Przed mniejszością turecką pojawia się więc konieczność podjęcia działań wzmacniających owe atuty i niwelujących niekorzystny wpływ sytuacji społeczno-politycznej i gospodarczej na bezpieczeństwo kulturowe.

Czytaj więcej Następne

Violetta Gul-Rechlewicz

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 227-246

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.016.16765

Radykalizm oraz ekstremizm, to pojęcia, które w kształtowaniu polityki bezpieczeństwa państwa pozostają ze sobą w ścisłym związku. Przywoływane są zarówno w obszarze polityk krajowych, jak i lokalnych. Wydaje się konieczne odniesienie się do sfery definicyjnej wymienionych pojęć, które nierzadko są nadużywane oraz swobodnie interpretowane. Mimo że w większości państw nie ma prawnej definicji radykalizmu i/lub ekstremizmu, istnieje za to wiele programów rządowych odnoszących się do przeciwdziałania tym zjawiskom, ponieważ obydwa powiązane są z określoną formą przemocy, tj. z terroryzmem. Wyniki analiz terminologicznych i pojęciowych definicji ekstremizmu i radykalizmu wskazują na konsekwentne poszukiwania przez badaczy wspólnego mianownika interpretacyjnego, który pozwoliłby na skonkretyzowanie wyżej wymienionych zjawisk w ujęciu szeroko rozumianych nauk społecznych (w tym nauk o bezpieczeństwie).

Artykuł ma na celu wskazanie braku transparentności w zakresie definicji zjawisk/procesów w obszarze konceptualizacji zagadnień związanych z radykalizmem i ekstremizmem oraz próbę ich uporządkowania. Kontekstem rozważań są wydarzenia związane z radykalizacją grupy młodych muzułmanów z Delft (Holandia), której członkowie przechodząc proces radykalizacji zostali zwerbowani do Syrii.

Czytaj więcej Następne

Piotr Kosiorek

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 247-268

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.014.16763

Imigranci z byłych republik radzieckich przyjeżdżali do Izraela w różnych okolicznościach, motywowani czynnikami natury politycznej, ekonomicznej, społecznej oraz kwestiami bezpieczeństwa. Ich największa liczba przybywała do państwa żydowskiego w ramach fali migracyjnej lat 70. XX w., oraz przede wszystkim „wielkiej rosyjskiej aliji” lat 90. tegoż wieku. Kolejna liczna grupa wyemigrowała w latach 2000-2009 oraz 2014-2019. Wzrasta także liczba osób pochodzenia żydowskiego przybywających do Izraela w związku z otwartą agresją rosyjską na Ukrainę. Wychodźcy z byłych republik radzieckich to kolejny komponent izraelskiej wielokulturowości. Wśród rosyjskojęzycznych przybyszy dość nietypową zbiorowością są oligarchowie, biznesmeni oraz miliarderzy, którzy również oddziałują na życie społeczno-polityczne kraju, szczególnie w sferze instytucjonalnej. Warta odnotowania jest także występująca obecnie tendencja łączenia elementów radzieckich i żydowskich w sferze polityki historycznej oraz uzupełnianie izraelskiej historiografii okresu II wojny światowej o wątki związane z ZSRR. Celem niniejszego artykułu jest analiza roli i znaczenia społeczności rosyjskojęzycznych Żydów w Izraelu. Tekst stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu i na jakich płaszczyznach można mówić o unifikacji dwóch zbiorowości – miejscowej izraelskiej oraz imigranckiej.

Czytaj więcej Następne

Ayşe Çiçek

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 269-298

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.017.16766

W XXI w. możemy zauważyć zbrodnie przeciwko ludzkości w Regionie Autonomicznym Sinkiang-Ujgur, znajdujący się w granicach Chin. Naruszenia praw człowieka doświadczane przez żyjących od stuleci w tym regionie Ujgurów nie stanowią żadnej nowości. Stosunek państwa do Ujgurów ewoluował w nowy wymiar wraz z powstaniem obozów, które władze określają jako ośrodki szkolenia zawodowego, a w literaturze znane są również jako obozy reedukacji politycznej czy też internowania. Będące częścią polityki bezpieczeństwa państwa obozy stały się nieuchronnie przedmiotem szeregu badań, zwłaszcza w kontekście łamania praw człowieka. W niniejszym artykule, korzystając z metody krytycznej analizy dyskursu, poszukiwana jest odpowiedź na pytanie, w jaki sposób obozy reedukacji politycznej, w przeciwieństwie do innych, są ukazywane w wybranych mediach zachodnich i chińskich. Analiza wykazała, że obozy stanowią część społeczeństwa skonstruowanego na wzór Panoptikonu, w którym życie Ujgurów jest monitorowane pod każdym kątem, gdzie doświadczano zarówno łamania praw, jak i indoktrynacji politycznej. Jednakże chińskie media przedstawiają je jako miejsca, dzięki którym życie mniejszości staje się bezpieczniejsze, stabilniejsze i nastawione na rozwój.

Czytaj więcej Następne

Paweł Popieliński, Andrzej Łuczak

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 299-315

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.018.16767

Artykuł dotyczy aspektów polskiej polityki publicznej wobec społeczności romskiej żyjącej w Polsce, na przykładzie województwa lubuskiego. Przedstawia najważniejsze skutki i efekty polityki względem społeczności romskiej w ostatnich latach. Autorzy scharakteryzowali genezę powstania, jak i też główne wytyczne rządowych programów na rzecz społeczności romskiej oraz ich wpływ na życie tej grupy mniejszościowej, jej integracji społecznej i obywatelskiej w kontekście bezpieczeństwa tej grupy oraz bezpieczeństwa lokalnego na przykładzie województwa lubuskiego. Niezwykle cennym elementem artykułu jest przedstawienie efektów obranej polityki, mających miejsce w ostatnich latach, z perspektywy społeczności romskiej w województwie lubuskim, w szczególności, co zostało dotychczas dla niej zrobione i co daje jej taki program, jak przyczynia się do poprawy życia społeczności romskiej w tej części kraju.

Czytaj więcej Następne

Tomasz Szyszlak

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 317-338

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.019.16768

Artykuł poświęcony został inspirowanej przez jeden z subetnosów narodu rosyjskiego korporacji siłowej – zarejestrowanym organizacjom kozackim. Celem pracy było ukazanie ich miejsca w systemie bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej. Postawiono i pozytywnie zweryfikowano hipotezę, że Kozacy rejestrowi stanowią istotny element dopełniający niewydolny system. Uwagę skoncentrowano na systemie bezpieczeństwa militarnego oraz systemie bezpieczeństwa i porządku publicznego, choć ukazano również obecność problemu w kontekście innych podsystemów rosyjskiego systemu bezpieczeństwa narodowego.

Czytaj więcej Następne

VARIA

Tomasz Landmann

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 341-359

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.020.16769

Celem artykułu jest określenie i scharakteryzowanie kluczowych przesłanek świadczących o tym, że implikacje sporu polsko-litewskiego wpłynęły w latach 1919-1922 w sposób niekorzystny na bezpieczeństwo odrodzonego państwa polskiego. Analizę oparto na materiale archiwalnym zgromadzonym w Archiwum Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, a także na dostępnym piśmiennictwie.

Przyjęto tezę, że eskalacja i trwanie sporu polsko-litewskiego wpłynęły niekorzystnie na bezpieczeństwo państwa polskiego w latach 1919-1922. Oddziaływały niekorzystnie na położenie państwa polskiego w różnych dziedzinach przedmiotowych bezpieczeństwa.

Zaprezentowane argumenty pozwalają stwierdzić, iż konflikt polsko-litewski oddziaływał w latach 1919-1922 na różne przedmiotowe sfery bezpieczeństwa II RP. Wpływał niekorzystnie na bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrze państwa. Dotyczył zagrożeń militarnych w związku z działaniami armii litewskiej i doraźnie organizowanych oddziałów partyzanckich, a także sprowadzał się do licznych zagrożeń pozamilitarnych.

Czytaj więcej Następne

Lyudmila C. Drozhzha

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 361-376

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.021.16770

Przedmiotem studium są główne kierunki badań polskich historyków w zakresie podpisanego 23 VIII 1939 r. paktu Ribbentrop-Mołotow, który doprowadził do geopolitycznego upadku Polski we wrześniu 1939 r. W ciągu ostatnich trzydziestu lat prowadzono badania w następujących obszarach: badanie i analiza źródeł drukowanych (tekst zasadniczy paktu Ribbentrop-Mołotow, protokoły dodatkowe i komentarze do nich); studium wspomnień polskich dyplomatów jako użyteczne źródło do analizy koncepcji polityki zagranicznej dyplomacji II Rzeczypospolitej w okresie przedwojennego kryzysu politycznego; analiza pozycji międzynarodowej Polski i stosunków polsko-radziecko-niemieckich w sierpniu 1939 r.; analiza stosunku rządów francuskiego i brytyjskiego do paktu Ribbentrop-Mołotow i jego wpływu na losy Polski (ocena polsko-angielskiej deklaracji o nieagresji z 25 VIII 1939); międzynarodowa ocena prawno-polityczna działań dyplomatycznych ministra spraw zagranicznych J. Becka w sierpniu 1939 r.

Czytaj więcej Następne

Michał Siekierka

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 376-393

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.022.16771

Celem badawczym niniejszego tekstu jest ukazanie stanowiska Niemiec w stosunku do proklamacji ukraińskiej niepodległości oraz analiza stosunków niemiecko-ukraińskich w latach 90. XX w. Historyczne powiązania między Niemcami a Ukraińcami były bardzo głębokie. Jednak natura tych relacji pozostawała asymetryczna. Nie ulega wątpliwości, że dobre relacje z Rosją były w okresie lat 90. XX w. dla Niemiec priorytetowe w porównaniu z byłymi republikami sowieckimi. Przyczyn takiego stanu rzeczy można upatrywać w wielu czynnikach: politycznych, gospodarczych i historycznych. Począwszy od 1991 r. Niemcy nie posiadały klarownego, sprecyzowanego i celowego programu politycznego w stosunku do Ukrainy, a wszelkie polityczne działania były wypadkową relacji z Rosją, która stanowiła główny punkt odniesienia dla polityki wschodniej Berlina.

Czytaj więcej Następne

Victor Shadurski

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 395-423

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.023.16772

W prezentowanym artykule przedstawiono zarys analizy rozwoju Białorusi po uzyskaniu suwerenności państwowej. Po ostatecznym rozpadzie ZSRR (XII 1991) Białoruś miała możliwość samodzielnego kształtowania swojej polityki wewnętrznej i zagranicznej. Młode państwo, zyskując szybkie międzynarodowe uznanie, zaczęło realizować zasadę trójpodziału władzy, angażować aktywnych obywateli w dyskusję na temat perspektyw rozwoju kraju.

Autor podejmuje próbę wyjaśnienia przyczyn transformacji Białorusi z republiki parlamentarnej w państwo autorytarne. W przedstawionych rozważaniach stwierdza się, że stopniowe wprowadzanie autorytarnych metod rządzenia na początkowym etapie było popierane przez znaczną część społeczeństwa. W warunkach niskiej kultury politycznej w kraju, niepokojące procesy autorytaryzmu uznawane były za czasowe trudności etapu przejściowego od spadku totalitarnego do demokracji. Ustanowienie na Białorusi dyktatury osobistej doprowadziło do stopniowej degradacji wiodących struktur państwowych.

Spośród przyczyn chęci przywrócenia sowieckiego ustroju przez liczną część społeczeństwa białoruskiego wyróżnić należy słabe zaangażowanie Białorusinów w odbudowę państwa narodowego, podziały tożsamościowe, brak strategii jednoczącej społeczeństwo przed współczesnymi wyzwaniami.

W artykule postawiono tezę, że negatywną rolę w rozwoju Białorusi odgrywały rosyjskie elity polityczne, które w rzeczywistości nie uznawały suwerenności państwa białoruskiego, negowały tożsamość Białorusinów, języka białoruskiego, kultury i narracje historyczne. Prosowieckie i prorosyjskie poglądy Łukaszenki zachęcały Kreml do ustanowienia kontroli nad państwem białoruskim. W lutym 2022 r. Moskwa wykorzystała terytorium Białorusi do inwazji na Ukrainę, kwestionując niepodległość państwa ościennego.

Masowe protesty na Białorusi przeciwko rażącemu fałszowaniu wyborów prezydenckich (VIII 2020) pokazały, że białoruskie społeczeństwo odrzuca autorytarny reżim, a także prowadzoną dotychczas politykę wewnętrzną i zagraniczną. Władza Łukaszenki dążąc do wyjścia z głębokiego kryzysu, położyła główny nacisk na brutalne represje wobec protestujących obywateli. Obecna strategia władz naraża państwo białoruskie na całkowitą utratę suwerenności.

Czytaj więcej Następne

Marcin Koczan, Abdulmelik Alkan

Wschodnioznawstwo, Tom 16, 2022, s. 425-436

https://doi.org/10.4467/20827695WSC.22.024.16773

Punktem wyjścia artykułu są rozważania teoretyczne nad zakresem znaczenia pojęcia bezpieczeństwo energetyczne, transformacja energetyczna i sektor elektroenergetyczny. Autorzy opisują główne cele polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej, jako główny czynnik wpływający na politykę energetyczną Polski. Artykuł definiuje także cele horyzontalne transformacji energetycznej opisane w dokumencie strategicznym Polityka energetyczna Polski do roku 2040.

Czytaj więcej Następne

Słowa kluczowe: Bliski Wschód, geopolityka, geoekonomia, Arabska Wiosna, Arabska Wiosna, demokracja, system polityczny, terroryzm, MENA, Arabska Wiosna, zmiany klimatyczne, Bliski Wschód, Północna Afryka, Bahrajn, Jemen, Arabska Wiosna, Protesty, Szyici, Dyskryminacja, Zatoka Perska, Izrael, Arabska Wiosna, bezpieczeństwo, Unia Europejska, Polska, Białoruś, kryzys migracyjny, polityka imigracyjna, polityka azylowa, migranci, kryzys na granicy polsko-białoruskiej, organizacje pozarządowe, pomoc humanitarna, Białoruś, Ukraina, obszar postsowiecki, międzynarodowe stosunki bilateralne, Chiny, Polska, Białoruś, Rosja, Unia Europejska, 16+1, granica polsko-białoruska, współpraca gospodarcza, Nowy Jedwabny Szlak, migracje ekonomiczne, Gagauzja, Naddniestrze, bezpieczeństwo ekonomiczne, bezpieczeństwo społeczne, Bułgaria, mniejszości narodowe i etniczne, mniejszość turecka, bezpieczeństwo kulturowe, mniejszość turecka na Bałkanach, ekstremizm, terroryzm, muzułmanie, Niderlandy, Delft, Syria, Izrael, ZSRR, państwa postradzieckie, demografia, migracje, fale migracyjne, alija, obozy reedukacyjne, obozy internowania, Chiny, Ujgurzy, sekurytyzacja, relacje władzy, krytyczna analiza dyskursu, Romowie, programy rządowe / krajowe strategie na rzecz społeczności romskiej, polityka publiczna, województwo lubuskie, Federacja Rosyjska, Kozacy, subetnos, system bezpieczeństwa narodowego, II RP, bezpieczeństwo, Litwa, spór, zagrożenie, historiografia, pakt Ribbentrop-Mołotow, polityka zagraniczna, ocena prawno-międzynarodowa, działalność dyplomatyczna, Niemcy, Ukraina, polityka wschodnia Niemiec w latach 90. XX w., Republika Białorusi, republika parlamentarna, autorytaryzm, społeczeństwo obywatelskie, polityka zagraniczna, Rosja, Unia Europejska, bezpieczeństwo energetyczne, transformacja energetyczna, sektor elektroenergetyczny