Autor artykułu skupia uwagę na zasadniczych pytaniach dotyczących roli krytycznego myślenia w kulturze późnej nowoczesności. Brzmią one następująco: Czy sama idea docierania do prawdy, oznaczająca odrzucenie pozoru i fałszywej wiedzy, znajduje jeszcze jakieś uzasadnienie? Jak można ją rozumieć, uwzględniając realia, które stworzyła sama praktyka krytycznego myślenia i negowania wszelkich autorytetów? Autor analizuje dwie przeciwstawne tradycje – tradycję platońską (docieranie do „rzeczywistej rzeczywistości”) oraz tradycję wywodzącą się z idei rozumu komunikacyjnego. Przekonuje, iż obie tradycje zawiodły. W konkluzji stwierdza, iż rozwiązania należy poszukiwać, odwołując się do tradycji hermeneutyki.

Artykuł ma odpowiedzieć na pytanie, co to jest krytyczna teoria polityki. Autor przedstawia historyczno-genealogiczne uwarunkowania tego podejścia, jego powiązania ze społeczną teorią krytyczną – głównie z koncepcją Habermasa. Rozważa problem uniwersalności teorii, która potrafi sprzeciwić się hegemonicznemu podmiotowi politycznemu, jakim jest państwo, i podważyć fundamenty jego instytucjonalnej stabilności. Jest to pytanie o teorię, która demaskuje umowność tych fundamentów jako dyskursów – językowych sposobów ujmowania rzeczywistości. Na czym miałaby polegać transcendentalność takiej teorii, zdolnej do wyzwalania podmiotów politycznych z poczucia bezsilności i niesprawiedliwości? Odpowiedzi na te pytania mają być zawarte w portretach dwóch typów krytycznego teoretyka polityki – stabilizatora oraz wygnańca. Przedstawienie i analiza ich adaptacji w autentycznej praktyce dyskursywnej oparte są na przykładach zaczerpniętych są z niemieckiego i polskiego dyskursu politycznego.

Artykuł stanowi analizę konsekwencji przyjęcia tezy Johna G. Gunnella o usytuowaniu teorii polityki w naukach społecznych rozumianych jako praktyki drugiego rzędu. Taka kategoryzacja teorii polityki, zwłaszcza w kontekście teorii języka Ludwiga Wittgensteina i jej rozwinięć w naukach społecznych, pozwala stworzyć perspektywę, z której krytyczna funkcja teorii staje się jej funkcją pierwszorzędną. W przejętych tu założeniach można rozpatrywać fundamentalną zależność pomiędzy rozumieniem zjawisk politycznych a językiem danej wspólnoty politycznej, a w konsekwencji możliwość jej kształtowania.

W artykule wskazuje się na pozorną neutralność aksjologiczną i ideologiczną współczesnej polskiej politologii. Poznanie teoretyczne w naukach społecznych osadzone jest w ideologicznej  perspektywie różnych klas społecznych. Nauki o polityce, podobnie jak pozostałe nauki społeczne, pozostają zatem pod wpływem czynników „świadomościowych”, osadzonych w partykularnej, europejskiej kulturze. Pod względem treści nauki społeczne są mniej autonomiczne i suwerenne. Także nauka o polityce legitymizuje ład instytucjonalny, który utrwala władzę ponadnarodowych korporacji nad państwami, pracą, naturą i umysłami. Dlatego krytyczny politolog powinien się kierować racjonalnością ogólnospołeczną i planetarną w swoich analizach problemów i tendencji rozwojowych, które rodzi neoliberalna konfiguracja kapitalizmu bez granic.

Tezą niniejszego artykułu jest wykazanie, że wyobraźnia w politologicznym, i – konkretniej – teoriopolitycznym, postępowaniu naukowym pełni ważną funkcję, nierzadko istotniejszą niż formalistycznie pojęta metodologia, a metodycznie użytkowana świadczy o wyrafinowaniu badawczym. Artykuł składa się z trzech części zawierających konkluzje. Pierwsza część obejmuje rozważania nad fenomenem wyobraźni i reasumpcję najistotniejszych z punktu widzenia tego wywodu wątków z Wyobraźni socjologicznej Charlesa Wrighta Millsa16. W ramach rugiej części rozpoznaję pragmatyczny wymiar wyobraźni w jej trzech użytkowych aspektach: potocznym, ideologicznym i naukowym. W trzeciej części natomiast wskazuję na pożytek płynący z wyjścia poza sztywne ramy metodologii – podkreślając, że sama procedura nie zaspokaja ambicji badacza dążącego do pogłębionej analizy, formułuję zarazem elementy cechujące wyobraźnię teoriopolityczną.

W artykule przedstawiono koncepcję „wyobraźni politologicznej” jako specyficznej predyspozycji badawczej, pozwalającej badaczowi na szerszy i bardziej pogłębiony ogląd rzeczywistości politycznej. Wskazując na możliwe pułapki w myśleniu o tej kategorii (nieuzasadnione utożsamianie z „fantazją” lub bezpośrednia implementacja na grunt politologiczny koncepcji Charlesa Wrighta Millsa), autorka ukazuje dwoistą naturę tejże predyspozycji. Chociaż pozostaje ona w trwałym związku z dwoma odmiennymi wymiarami rzeczywistości: z porządkiem realnym oraz porządkiem poznania, jej podstawowy wektor oddziaływania skierowany jest w stronę poznawania, a nie kreowania realnej rzeczywistości. Ma więc ona charakter quasi-heurystyczny, jednak jej posiadanie nie ewokuje konkretnej postawy badawczej. Ta bowiem uzależniona jest zarówno od zakresu owej wyobraźni (jakie składowe zawiera: historycyzm, dialektyczność, współczynnik antropologiczny, krytyczny), jak i od jej intensywności (określającej gotowość do ingerencji badacza w świat społeczno-polityczny).

Prezentowany tekst dotyczy kryzysu praktyk modernizacyjnych, odnoszącego się do ram konstytutywnych ładu politycznego. Obecny kryzys dotyczy nie tylko sfery finansowej i produkcji, ale również sfery społecznej, politycznej oraz ideowo-moralnej. Jest to kryzys systemowy nie tyle kapitalizmu i nie tyle gospodarki rynkowej, ile ich dewiacji w postaci neoliberalizmu stanowiącego spekulatywne uzasadnienie dla ekonomii głównego nurtu. Zachodnia myśl ekonomiczna doprowadziła w konsekwencji do wirtualizacji gospodarki, która w wirtualnym obrocie ekonomicznym walorami, które nie istnieją – generuje zyski, w postaci pieniądza tworzonego przez banki w mechanizmie kreacji pieniądza z depozytów. Jest to prawdopodobnie największe zło, jakie obecnie przyczynia się do kryzysu Zachodu.

W artykule zaprezentowano wybrane aspekty refleksji krytycznej w obszarze mainstream u psychologii polityki, ze szczególnym uwzględnieniem wrogości międzygrupowej. Punktem wyjścia jest krótkie omówienie obszaru badań i specyfiki metodologicznej współczesnej psychologii krytycznej, po czym przedstawione są główne wpływy refleksji krytycznej na psychologię polityki głównego nurtu, to jest osobowość autorytarna oraz idea stereotypów jako fałszywej świadomości w teorii uzasadniania systemu. Artykuł kończą krótkie rozważania nad przydatnością refleksji krytycznej w obszarze badań mainstreamowej psychologii polityki.