FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

U podstaw kryzysu wielkich metanarracji zachodniego świata

Data publikacji: 19.09.2025

Teoria Polityki, 2025, Nr 11/2025, s. 27-45

https://doi.org/10.4467/25440845TP.25.002.21639

Autorzy

Janusz Golinowski
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-2829-873X Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

U podstaw kryzysu wielkich metanarracji zachodniego świata

Abstrakt

Podstawowym założeniem prezentowanego tekstu jest ukazanie jakościowych zmian współczesnej polityki. Coraz częściej próbuje ona dokonywać swojej autodefinicji w oderwaniu od jakichkolwiek wyobrażeń odnoszących się do całościowego oglądu życia społecznego. Przestrzeń, zajmowaną wcześniej przez narracje partii politycznych, wypełniają przedstawiciele mediów, wielkiego biznesu i politycy nazywani niejednokrotnie przedsiębiorcami politycznymi. Personifikacja polityki sprawia, że jedni używają partii jako wehikułu do zdobywania i utrzymywania władzy. Inni, odrzucając mechanizmy demokratyczne, czy to z pozycji autorytarnych, czy w odwołaniu do retoryki obywatelskiej, sięgają po instrumentarium właściwe dla populizmu. W tym kontekście w niniejszych badaniach podjęto próbę wykorzystania kategorii antropologii politycznej, aby ujawnić mechanizmy demitologizacji procesu politycznego, funkcjonującego współcześnie jako proces „neutralny”, technokratyczny.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Aalbers, M. (2013). „Neoliberalism is Dead… Long Live Neoliberalism!”. International Journal of Urban and Regional Research, 37(3), s. 1083–1090.

Adorno, T.W. (1999). Minima Moralia. Tłum. M. Łukasiewicz. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Alexander, J.C., Taylor, A. (2024). „Ideology and After: Reinscribing the Aesthetics of Symbolic Structure in Geertz”. Sociologica, 18(1), s. 7–23.

Arendt, H. (2011). Między czasem minionym a przyszłym. Osiem ćwiczeń z myśli politycznej. Tłum. M. Godyń, W. Madej. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Bauman, Z. (2000). Ponowoczesność jako źródło cierpień. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Bauman, Z. (2017). Retrotopia. Jak rządzi nami przeszłość. Tłum. K. Lebek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Braudel, F. (2006). Gramatyka cywilizacji. Tłum. H. Igalson-Tygielska. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Braudel, F. (2013). Dynamika kapitalizmu. Tłum. B. Baran. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

de Benoist, A. (2022). Przeciw liberalizmowi. Tłum. K. Tyszka-Drozdowski. Warszawa: Instytut Zamoyskiego.

Dochnal, W. (2010). „Antropologia polityczna”. W: M. Drozd-Piasecka, A. Posern-Zieliński, Antropologia polityki i polityka w antropologii. Warszawa: Komitet Nauk Etnologicznych PAN.

Furedi, F. (2018). How Fear Works: Culture of Fear in the Twenty-First Century. London: Bloomsbury Continuum.

Geertz, C. (2005). Interpretacja kultur: wybrane eseje. Tłum. M.M. Piechaczek-Borkowska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gerstle, G. (2022). The Rise and Fall of the Neoliberal Order: America and the World in the Free Market Era. New York: Oxford University Press.

Gierycz, M. (2014). „O pojmowaniu antropologii politycznej na gruncie politologii”. Roczniki Nauk Społecznych, 6(42), 3, s. 171–194.

Gierycz, M. (2017). Europejski spór o człowieka. Studium z antropologii politycznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW.

Golinowski, J. (2021). „Neoliberalny panoptykon biopolityki – pomiędzy ekspansją i społeczną terapią”. Teoria Polityki, 5, s. 103–126.

Golinowski, J. (2023). W kręgu modernizacji politycznej. Postęp czy regres? Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW.

Hickel, J., Khan, A. (2012). „The Culture of Capitalism and the Crisis of Critique”Anthropological Quarterly, 85(1), s. 204–205.

Klementewicz, T. (2013). „Dekonspiracja globalnego Lewiatana. W poszukiwaniu paradygmatu badania neoliberalnej globalizacji”. e-Politikon, 8, s. 6–30.

Klementewicz, T. (2015). „Nowa ekonomia polityczna, czyli powrót ekonomii politycznej w analizie funkcji państwa w realnym kapitalizmie”. W: M. Karwat, B. Kaczmarek (red.). „Polityczność i polityka w refleksji teoriopolitycznej”. Studia Politologiczne, 37, s. 174–190.

Klikauer, T. (2017). „Business Ethics as Ideology?”. Critique, 45(1–2), s. 81–100.

Klikauer, T., Campbell, N. (2020). „The Politics of Framing and the Framing of Politics Counterpunch”. https://www.counterpunch.org/2020/05/11/the-politics-of-framing-and-the-framing-of-politics/ (dostęp: 20.08.2024).

Klikauer, T., Link C. (2021). „The Good-Doing Elite”, ZNet, 9 June. https://znetwork.org/znetarticle/the-good-doing-elite/ (dostęp: 20.08.2024).

Kołakowski, L. (1999). „Moje wróżby w sprawie przyszłości religii i filozofii”. W: J. Kozielecki (red.). Humanistyka przełomu wieków. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Lewellen, T.C. (2003). Antropologia Polityczna. Wprowadzenie. Tłum. A. Dąbrowska, T. Sieczkowski. KrakówWydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Lyotard, J.F. (1997). Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy. Tłum. M. Kowalska, J. Migasiński. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Mauss, M. (2001). Socjologia i antropologia. Tłum. K. Pomian, J. Szacki. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Morgan, G. (2009). „Globalization, Multinationals and Institutional Diversity”. Economy and Society, 38(4), s. 580–605.

Mullan, P. (2017). Creative Destruction: How to Start an Economic Renaissance. London: Bristol Policy Press.

Poynter, G. (2021). The Political Economy of State Intervention Conserving Capital over the West’s Long Depression. London–New York: Routledge.

Rhodes, C. (2021). Woke Capitalism: How Corporate Morality Is Sabotaging Democracy. Bristol: Bristol University Press.

Ricaurte, P. (2019). „Data Epistemologies, the Coloniality of Power, and Resistance”. Television & New Media, 20(4), s. 350–365.

Slobodian, Q. (2018). Globalists: The End of Empire and the Birth of Neoliberalism. Harvard: Harvard University Press.

Spengler, O. (1990). Historia, kultura, polityka. Wybór pism. Tłum. J. Łoziński. Warszawa: PIW.

Spengler, O. (2014). Zmierzch ZachoduZarys morfologii historii powszechnej. Tłum. J. Marzęcki. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Varoufakis, Y. (2015). Globalny Minotaur. Europa, Ameryka i przyszłość globalnej gospodarki. Tłum. J. Bednarek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wallerstein, I. (2004). Koniec świata jaki znamy. Tłum. M. Bilewicz, A.W. Jelonek, K. Tyszka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wallerstein, I. (2007). Europejski uniwersalizm. Retoryka władzy. Tłum. A. Ostolski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Węgrzecki, J. (2020). „Monopolizacja władzy kulturowej w liberalnej demokracji”. Studia Politologiczne, 55, s. 158–169.

Informacje

Informacje: Teoria Polityki, 2025, Nr 11/2025, s. 27-45

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: U podstaw kryzysu wielkich metanarracji zachodniego świata
Angielski: The Origins of the Crisis of the Western World’s Great Metanarratives

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-2829-873X

Janusz Golinowski
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-2829-873X Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Polska

Publikacja: 19.09.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Janusz Golinowski (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Janusz Golinowski – kierownik Zakładu Teorii Polityki i Zarządzania Sferą Publiczną, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Polska. Jego zainteresowania badawcze dotyczą analizy obecnych trendów rozwoju w kontekście identyfikacji zmian społecznych i charakterystyki barier w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Podejmowane rozważania odwołują się do zagadnień metapolityki, relacji pomiędzy polityką i gospodarką oraz problemów zarządzania w życiu publicznym.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 362

Liczba pobrań: 361

U podstaw kryzysu wielkich metanarracji zachodniego świata

U podstaw kryzysu wielkich metanarracji zachodniego świata

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE