FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Człowiek czterowymiarowy – wizje jednostki w teoriach władzy Stevena Lukesa i Michela Foucaulta

Data publikacji: 19.09.2025

Teoria Polityki, 2025, Nr 11/2025, s. 187-210

https://doi.org/10.4467/25440845TP.25.011.21648

Autorzy

Dominik Tylka
https://orcid.org/0000-0001-9827-8585 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Człowiek czterowymiarowy – wizje jednostki w teoriach władzy Stevena Lukesa i Michela Foucaulta

Abstrakt

Tekst stanowi próbę rekonstrukcji antropologii politycznych dwóch istotnych dla nauk społecznych teorii władzy autorstwa Stevena Lukesa i Michela Foucaulta. Czyni to poprzez analizę różnych rodzajów sprawczości, jakie przypisywane są w tych ujęciach jednostce. Są to sprawczość interakcyjna, strukturalna, epistemologiczna i ontologiczna. Wspólne ich przedstawienie ma ukazać granice problematyzowania człowieka i uzasadnienia, jakie za nim stoją.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Anton, T. (1963). „Power, Pluralism, and Local Politics”. Administrative Science Quarterly, 7(4), s. 425–457.

Avelino, F. (2021). „Theories of Power and Social Change. Power Contestations and Their Implications for Research on Social Change and Innovation”. Journal of Political Power, 14(3), s. 425–448. doi:10.1080/2158379X.2021.1875307.

Bachrach, P., Baratz, M.S. (1962). „Two Faces of Power”. American Political Science Review, 56(4), s. 947–952. doi:10.2307/1952796.

Ball, T. (1976). „Reviewed: Power: A Radical View by Steven Lukes; The Descriptive Analysis of Power by Jack H. Nagel”. Political Theory, 4(2), s. 246–249.

Błesznowski, B. (2009). Batalia o Człowieka. Genealogia władzy Michela Foucaulta jako próba wyzwolenia podmiotu. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. doi:10.31338/uw.9788323515272.

Bradshaw, A. (1976). „A Critique of Steven Lukes’ ‘Power: A Radical View’”. Sociology, 10(1), s. 121–127. doi:10.1177/003803857601000109.

Cohen, A. (1978). „Situational Structure, Self-esteem, and Threat-oriented Reactions to Power”. W: D. Cartwright (red.). Studies in Social Power. Ann Arbor, MI: The University of Michigan, s. 35–52.

Dahl, R.A. (1957). „The Concept of Power”. Behavioral Science, 3(2), s. 201–215.

Dahl, R.A. (1961). Who Governs? Democracy and Power in an American City. New Haven: Yale University Press.

Dahl, R.A., Stinebrickner, B. (2007). Współczesna analiza polityczna. Tłum. P.M. Kazimierczak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Digeser, P. (1992). „The Fourth Face of Power”. The Journal of Politics, 54(4), s. 977–1007. doi:10.2307/2132105.

Domhoff, G.W. (2007). „C. Wright Mills, Floyd Hunter, and 50 Years of Power Structure Research”. Michigan Sociological Review, 21, s. 1–54.

Foucault, M. (1988). „Troska o prawdę (rozmowa François Ewalda z Michelem Foucaultem)”. Colloquia Communia, 1–3, s. 147–60.

Foucault, M. (1998a). „Podmiot i władza”. Lewą Nogą, 10, s. 174–192.

Foucault, M. (1998b). Trzeba bronić społeczeństwa. Wykłady w Collège de France, 1976. Tłum. M. Kowalska. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Foucault, M. (2000). „Techniki siebie”. W: Filozofia, historia, polityka. Wybór pism. Tłum. L. Rasiński. Warszawa–Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 247–275.

Foucault, M. (2020). Rządzenie sobą i innymi. Tłum. M. Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Foucault, M. (2021). „Moralne i społeczne doświadczenie Polaków nie może zostać wymazane. Rozmowa z Georges’em Anguentilem z października 1982 r.”. W: „Nie” dla kompromisów! Krytyka, estetyka, solidarność. Kraków: Wydawnictwo Eperons-Ostrogi, s. 505–517.

Haugaard, M. (2006). „Conceptual Confrontation”. W: M. Haugaard, H. Lentner (red.). Hegemony and Power: Consensus and Coercion in Contemporary Politics. Lanham: Lexington Books, s. 3–19.

Haugaard, M. (2010). „Power: A «Family Resemblance» Concept”. European Journal of Cultural Studies, 13(4), s. 419–38. doi:10.1177/1367549410377152.

Howarth, D. (2000). Discourse. Philadelphia: Open University Press.

Hunter, F. (1953). Community Power Structure: A Study of Decision Makers. Chapel Hill: The University of North Carolina Press.

Kaczmarek, B. (2001). „Polityka jako artykulacja interesów”. W: B. Kaczmarek (red.). Metafory polityki. Warszawa: Elipsa.

Lemert, Ch., Gillan, G. (1999). Michel Foucault. Teoria społeczna i transgresja. Tłum. L. Rasiński. Warszawa–Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lukes, S. (1974). Power: A Radical View. London–New York: Macmillan Press.

Lukes, S. (2004a). „On the Moral Blindness of Communism”. The Lesser Evil: Moral Approaches to Genocide Practices, s. 154–65. doi:10.4324/9780203504949.

Lukes, S. (2004b). „Power and the Battle for Hearts and Minds”. Millennium: Journal of International Studies, 33(3), s. 477–493. doi:10.1177/03058298050330031201.

Lukes, S. (2005). Power: A Radical View. 2nd ed. London: Palgrave Macmillan.

Lukes, S. (2010). „The Social Construction of Morality?”. Handbooks of Sociology and Social Research, s. 549–560. doi:10.1007/978-1-4419-6896-8_29.

Lukes, S. (2018). „Noumenal Power: Concept and Explanation”. Journal of Political Power, 11(1), s. 1–10. doi:10.1080/2158379X.2018.1433755.

Lukes, S. (2021a). Power: A Radical View. 3rd ed. London: Red Globe Press.

Lukes, S. (2021b). „Power and Rational Choice”. Journal of Political Power, 14(2), s. 281–287. doi:10.1080/2158379X.2021.1900494.

Mills, Ch.W. (1956). Power Elite. New York: Oxford University Press.

Miłosz, Cz. (2024). Zniewolony umysł. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Oksala, J. (2009). Foucault on Freedom. Cambridge: Cambridge University Press.

Pałecki, K. (2021). Teoria władzy. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.

Polsby, N.W. (1963). Community Power and Political Theory. New Haven: Yale University Press.

Potz, M. (2016). Teokracje amerykańskie. Źródła i mechanizmy władzy usankcjonowanej religijnie. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Russell, B. (2001). Władza. Nowa analiza społeczna. Tłum. R. Gołębiewski, M. Kądzielski. Warszawa: Książka i Wiedza.

Sobkowiak, L. (2012). „Metodologiczne problemy zmiany politycznej”. W: A. Czajkowski, L. Sobkowiak (red.). Polityka i polityczność. Problemy teoretyczne i metodologiczne. Wrocław: Atla 2, s. 43–68.

Stańczyk, X. (2012). „Foucault, który się waha”. Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka, 1(72), s. 203–213.

Sulowski, S. (2018). „O historii rozwoju badań na polityką. Krótka historia, długa tradycja”. W: S. Sulowski (red.). Nauki o polityce 2.0. Warszawa: Elipsa, s. 11–34.

Tylka, D. (2024). Podmiot wobec władzy: Michela Foucaulta i Stevena Lukesa namysł nad władzą. Warszawa: Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego.

Wanna, J. (1991). „Community Power Debates: Themes, Issues and Remaining Dilemmas”. Urban Policy and Research, 9(4), s. 193–208. doi:10.1080/08111149108551470.

Wróbel, Sz. (2002). Władza i rozum. Stadia rozwojowe krytycznej teorii społecznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Zamęcki, Ł. (2007). Władza w teorii Stevena Lukesa. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Zbrzeźniak, U. (2010). Michel Foucault. Ku historycznej ontologii nas samych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Informacje

Informacje: Teoria Polityki, 2025, Nr 11/2025, s. 187-210

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Człowiek czterowymiarowy – wizje jednostki w teoriach władzy Stevena Lukesa i Michela Foucaulta
Angielski: The Four-dimensional Man – Visions of the Individual in Steven Lukes’ and Michel Foucault’s Theories of Power

Publikacja: 19.09.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Dominik Tylka (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dominik Tylka – związany z Instytutem Nauk o Polityce i Administracji na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Obecnie badacz niezależny. Zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problemu władzy i jej teoretycznych ujęć oraz socjologicznych i psychologicznych wyjaśnień zachowań politycznych.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Człowiek czterowymiarowy – wizje jednostki w teoriach władzy Stevena Lukesa i Michela Foucaulta

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE