Charakterystyka niepokoju i lęku u chorych zakwalifikowanych do pomostowania aortalnowieńcowego – obserwacje anestezjologiczne

Małgorzata Barud; Alicja Nasiłowska-Barud

Charakterystyka niepokoju i lęku u chorych zakwalifikowanych do pomostowania aortalnowieńcowego – obserwacje anestezjologiczne

Data publikacji: 08.01.2026

Sztuka Leczenia, Tom 40 (2025), Tom 40 Numer 2, s. 15-22

https://doi.org/10.4467/18982026SZL.25.010.22436

Autorzy

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj udostępnij

Tytuły

Charakterystyka niepokoju i lęku u chorych zakwalifikowanych do pomostowania aortalnowieńcowego – obserwacje anestezjologiczne

Abstrakt

Każda choroba i każdy pobyt w szpitalu wiążą się z obciążeniem mechanizmów regulacji psychicznej. Leczenie kardiochirurgiczne zajmuje pod tym względem wyjątkowe miejsce.
Celem pracy jest analiza struktury niepokoju i lęku oraz ich głównych źródeł u chorych zakwalifikowanych do pomostowania aortalno-wieńcowego.
Do oceny poziomu niepokoju i lęku zastosowano Inwentarz Stanu i Cechy Lęku C.D. Spielbergera oraz opracowano kwestionariusz własnej konstrukcji, ujmujący główne źródła niepokoju i lęku.
Otrzymane wyniki badań pozwoliły na stwierdzenie, że chorzy zakwalifikowani do operacji serca reagowali wysokim poziomem lęku-stanu (jako reakcji na bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia) i równie wysokim poziomem lęku-cechy (jako predyspozycji osobowościowej do reagowania lękiem). Głównymi źródłami lęku były: ryzyko śmierci w trakcie operacji lub bezpośrednio po jej wykonaniu, złego wykonania operacji, nieobudzenia się po wykonanej operacji, stania się osobą niepełnosprawną psychicznie lub fizycznie, bólu i cierpienia, a także obawa o rodzinę i osoby bliskie.

Every disease and hospitalization related thereto puts a strain on mental regulatory mechanisms. Cardiac surgery has a special place in this respect.
The aim of this study is to analysis the structure of anxiety and fear, and its main sources in patients scheduled for coronary artery bypass grafting.
To assess the level of anxiety and fear the Spielberger State-Trait Anxiety Inventory (STAI), and our own questionnaire covering the main sources of anxiety and fear were used.
The results obtained allowed to conclude that the patients scheduled for heart surgery reacted with a high level of anxiety as a response to a direct threat to health and life, and with an equally high level of anxiety as a personality predisposition to react with fear. The main sources of anxiety were the fear of dying during the operation or immediately after it, medical malpractice, not waking up after the operation, becoming mentally or physically disabled, the fear of pain and suffering, and fear of their family and close relatives suffering as well.

Słowa kluczowe

lęk, choroba niedokrwienna serca, pomostowanie aortalno-wieńcowe, lęk-stan, lęk-cecha

anxiety, ischemic heart disease, coronary artery bypass graft, anxiety-state, anxiety-trait

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Dudek D., Zięba A. (red.) (2001). Depresja w chorobie niedokrwiennej serca. Kraków: Polskie Towarzystwo Psychiatryczne.

Gulla B., Siwińska J. (2004). Psychologiczne konsekwencje inwazyjnych technik leczenia choroby niedokrwiennej serca. W: K. Wrześniewski, D. Włodarczyk (red.), Choroba niedokrwienna serca. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 43–65.

Kępiński A. (1977). Lęk. Warszawa: PZWL.

Kindler C.H., Harms C., Amsler F., Ihde-Scholl T., Scheidegger D. (2000). The visual analog scale allows effective measurement of preoperative anxiety and detection of patients’ anesthetic concerns. Anesthesia & Analgesia, 90(3), 706–712.

Kiwit U. (2018). Pacjent kardiochirurgiczny – pomoc psychologiczna w okresie okołooperacyjnym. Sztuka Leczenia, 1, 43–49.

Mavridou P., Dimitriou V., Manataki A., Arnaoutoglou E., Papadopoulos G. (2013). Patient’s anxiety and fear of anesthesia: effect of gender, age, education, and previous experience of anesthesia. A survey of 400 patients. Journal of Anesthesia, 27(1), 104–108.

McCleane G.J., Cooper R. (1990). The nature of pre-operative anxiety. Anaesthesia, 45(2), 153–155.

Nasiłowska-Barud A. (1986). Niepokój jawny i ukryty a niektóre cechy osobowości u chorych z nabytymi wadami serca. Wiadomości Lekarskie, 39(20), 1412–1419.

Pawlak A., Krejca M., Janas-Kozik M., Krupka-Matuszczyk I., Rajewska J., Bochenek A. (2012).

Evaluation of anxiety and depression in the perioperative period in patients subjected to myocardial revascularization. Psychiatria Polska, 46(1), 63–74.

Rogowski J., Jarmoszewicz K., Siondalski P. (2006). Co należy wiedzieć przed operacją kardiochirurgiczną? Choroby Serca i Naczyń, 3(4), 175–180.

Salmon P. (2002). Psychologia w medycynie wspomaga współpracę z pacjentem i proces leczenia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Spielberger C.D. (1966). Theory and research on anxiety: anxiety and behavior. W: C.D. Spielberger (red.), Anxiety and Behavior. New York–London: Academic Press, 3–20.

Wrześniewski K., Sosnowski T., Matusik D. (1987). Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI). Polska Adaptacja STAI Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Wrześniewski K. (2004). Interakcyjny model radzenia sobie ze stresem po zawale serca. W: K. Wrześniewski, D. Włodarczyk (red.), Choroba niedokrwienna serca. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 69–79.

Todaro J.F., Shen B.J., Raffa S.D., Tilkemeier P.L., Niaura R. (2007). Prevalence of anxiety disorders in men and women with established coronary heart disease. Journal of Cardiopulmonary Rehabilitation and Prevention, 27(2), 86–91.

Ziębicka J., Gajdosz R. (2006). Wybrane aspekty lęku u chorych oczekujących na operację. Anestezjologia, Intensywna Terapia, 1, 41–44.