FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Volume 20, Issue 4

2025 Następne

Data publikacji: 29.04.2026

Opis
logo Inicjatywy DoskonałościPublikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Filologicznego: program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” w Uniwersytecie Jagiellońskim.



Projekt okładki: Paweł Bigos

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bazarnik

Zastępca redaktor naczelnej / sekretarz Natalia Palich

Zawartość numeru

Joanna Kubaszczyk

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 4, 2025, s. 247-265

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.021.22943
Artykuł podejmuje zagadnienie, czy teoria i metodologia opracowana przez fenomenologię może być wykorzystana w praktyce tłumaczeniowej i badaniach nad tłumaczeniami. Na wstępie przedstawiono kilka podstawowych założeń fenomenologii jako doktryny oraz jej metody. Fenomenologiczne podejście do teorii tłumaczenia omówiono jako odpowiedź na relatywizm, psychologizm i subiektywizm, dostrzegalny obecnie w niektórych teoriach tłumaczenia. Następnie rozważa się zastosowanie metod fenomenologicznych w teorii i praktyce tłumaczeniowej, po czym omawia się teorię dzieła literackiego Romana Ingardena wraz z jej konsekwencjami dla tłumaczenia literackiego. Dzieło literackie traktowane jest jako schematyczna, wielowarstwowa struktura, zaś tłumaczenie jako jej konkretyzacja. Rozpatruje się, czy i w jaki sposób tłumacze tekstów literackich mogą połączyć obiektywne i subiektywne spojrzenie na przekładany tekst, sytuując dyskusję w kontekście rozważań Ingardena nad tłumaczeniem literackim.
Czytaj więcej Następne

Andrzej Fretschel-Hojarski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 4, 2025, s. 267-279

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.022.22944

Wspólne narracje i systemy wartości odgrywają fundamentalną rolę w tworzeniu autentycznych relacji, zwłaszcza gdy opierają się na współpracy i otwartości względem Innego. Czwarta powieść Steinbecka i pierwsza która odniosła sukces wśród krytyków, Tortilla Flat (1935), oferuje obiecujące studium hermeneutycznej mimesis w odniesieniu do przyjaźni w literaturze, podkreślając jednocześnie permutacyjne aspekty symetrii, która charakteryzuje wspólnotę paisano. Przyjaciele uczestniczą w arystotelesowskim dzieleniu życia, w którym zachowany jest parytet, aby dążyć do wspólnych celów, unikając w ten sposób potencjalnego rozłamu ich kręgu z powodu rywalizacji lub antagonizmu.

Czytaj więcej Następne

Aleksandra Hudymač

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 4, 2025, s. 281-297

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.023.22945

Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza trzech relacji z podróży do Stambułu – Adama Mickiewicza (1855; listy do córki, Marii Mickiewiczówny i przyjaciółki, Wiery Chlustin), Gustáva Zechentera-Laskomerskiego (1864; dziennik podróży Zo Slovenska do Carihradu) i Henryka Sienkiewicza (1886; listy do szwagierki i powiernicy, Jadwigi Janczewskiej). Za najważniejsze dwie kategorie tych zapisków uznane zostało podejście do wschodniej odmienności kulturowej, czyli orientalnego Innego, oraz odsłony autokreacji obecne w tych relacjach (wszystkie mają swoich wyraźnych odbiorców). Każdy z podróżników na swój sposób radzi sobie z odmiennością tureckiego miasta i odmiennością tego, co ono reprezentuje, czyli orientalną kulturę. Każdy rozdarty jest w jakiś sposób między utożsamieniem a dystansem. Ich relacje z podróży ujawniają zasadnicze różnice w odbiorze Stambułu i różnice w emocjach towarzyszących temu procesowi, wskazują również jednak na nieoczekiwane podobieństwa w sposobie widzenia i opisu miasta.

Czytaj więcej Następne

Rafał Majerek

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 4, 2025, s. 299-310

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.024.22946
Zmiana pozycji pisarstwa kobiet jest jedną z kluczowych zmian w literaturze słowackiej po aksamitnej rewolucji. W pierwszej dekadzie postkomunistycznej transformacji rozpoczyna się stopniowy proces jego przemieszczania się z peryferii do centrum i zyskiwania coraz większego wpływu na dynamikę rozwojową literatury. W pierwszej części artykułu omówione zostały najważniejsze konteksty tego procesu, przede wszystkim inicjatywy stowarzyszeniowe kobiet, recepcja koncepcji feministycznych i sposoby rozumienia pisarstwa kobiet. W drugiej części wskazano wybrane strategie artystyczne i formalne oraz dominujące w twórczości kobiet kręgi tematyczne. Zgodnie z przedstawionymi ustaleniami w tekstach słowackich autorek lat 90. znaczące są: nawiązania do autobiografizmu, przekraczanie granic gatunków i dyskursów, tematyzowanie zagadnień tożsamości i doświadczeń kobiet w różnych kontekstach – rodzinnym, intymnym, społecznym. Istotne miejsce zajmują również kwestie cielesności i seksualności, w ramach linii feministycznej dodatkowo pojawiają się problemy relacji władzy i opresyjnych mechanizmów kultury. W przyjętej perspektywie zmiana pozycji pisarstwa kobiet jest procesem emancypacyjnym, dla którego warunki stworzyła transformacja ustrojowa, natomiast jego przebieg określiły konkretne, zarówno wspólnotowe, jak i indywidualne inicjatywy twórcze, wydawnicze i badawcze.
Czytaj więcej Następne

Informacje o finansowaniu

logo Inicjatywy Doskonałości
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Filologicznego: program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” w Uniwersytecie Jagiellońskim.