FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis

Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Volume 20, Issue 3

Hašek. Švejk. Švejkoviny

2025 Następne

Data publikacji: 28.04.2026

Opis

logo Inicjatywy Doskonałości


Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Filologicznego: program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” w Uniwersytecie Jagiellońskim.


Projekt okładki: Paweł Bigos

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bazarnik

Zastępca redaktor naczelnej / sekretarz Natalia Palich

Redaktorka numeru Natalia Palich

Zawartość numeru

Piotr Gierowski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 175-182

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.015.22937
Artykuł stanowi próbę wskazania dwóch przeciwstawnych kierunków, w których podążają interpretacje postaci głównego bohatera powieści Jaroslava Haška Przygody dobrego wojaka Szwejka czasu wojny światowej. Pierwszy z nich eksponuje wyrazistą oczywistość i definitywność znaczeń tej postaci, zawierającą się w kategorii emblematu. Kierunek drugi, związany z kategorią bezkształtności, kładzie nacisk na znaczeniową nieuchwytność bohatera i jego charakter jako swego rodzaju aporii.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Joanna Derdowska

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 183-190

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.016.22938
Artykuł prezentuje próbę zastosowania w rozważaniach nad powieścią Jaroslava Haška Osudy dobrého vojáka Švejka kategorii dystynkcji sformułowanej przez Pierre’a Bourdieu. Pracując z zapleczem teoretycznym socjologii literatury, autorka proponuje refleksję nad sposobem funkcjonowania Jaroslava Haška i Józefa Szwejka przede wszystkim w pozatekstowych obszarach pola literackiego. Dla podkreślenia wyjścia poza tekstowy świat i uwypuklenia faktu, że w praktyce społecznej aktorzy często nie kierują się podstawową wiedzą literaturoznawczą oddzielającą autora od postaci literackiej, formułuje narzędzie teoretyczne Szwejka-agregatu.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Piotr Sebastian Ślusarczyk

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 191-206

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.017.22939
W pracy przeanalizowano recepcję powieści Haszka w polskim dyskursie edukacyjnym. Na podstawie wybranych propozycji interpretacyjnych literaturoznawców sformułowano wnioski dotyczące dydaktycznego potencjału tkwiącego w dziele. Zwrócono także uwagę na przekład jako problem dydaktyki literatury powszechnej: przeanalizowano badania bohemistów, dotyczące polskich przekładów tekstu Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války, pod kątem implikacji dla współczesnej rzeczywistości szkolnej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Joanna Królak

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 207-216

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.018.22940
Celem artykułu jest prześledzenie długiego trwania Haškowskiego bohatera przeniesionego do realiów epoki stalinowskiej. Podstawę analizy i interpretacji stanowią dwa zróżnicowane gatunkowo teksty Josefa Jaroslava Marka (Martin Petisška) Osudy dobreho vojaka Svejka po druhé svetove valce i Vladimira Vokolka Tak pravil Svejk. O ile pierwszy opiera się głównie na aktualizowaniu elementów poetyki Haška, o tyle drugi odwołuje się do utworu Nietzschego Tako rzecze Zaratustra. W obu przypadkach dochodzi do ukazania absurdów i groteskowości epoki stalinowskiej oraz demaskacji mechanizmów totalitarnego państwa.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Dariusz Tkaczewski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 217-233

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.019.22941
Do bestsellerowych dzieł literatury światowej należy powstała w latach 1921–1923 książka Jaroslava Haška pt. Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války (Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej), która weszła do kanonu najwybitniejszych powieści antywojennych, o wyraźnych cechach dramatycznych i satyrycznych. Ta humorystyczna, a jednocześnie pacyfistyczna i antymilitarystyczna, czterotomowa książka czeskiego pisarza doczekała się setek tłumaczeń i tysięcy opracowań tak w Czechach, jak i na świecie. Ikoniczną popularność autora i jego tytułowego bohatera Józefa Szwejka skutecznie utrwaliły niepowtarzalne ilustracje Josefa Lady oraz kilka ekranizacji filmowych i wiele adaptacji teatralnych. W niniejszym artykule tytułowy „portret pamięciowy” to skrótowa próba prezentacji stanu naszej dotychczasowej wiedzy o Józefie Szwejku na podstawie jego książkowych losów oraz doszukiwanie się nowych kontrapunktów funkcjonowania tego kultowego bohatera współcześnie. Będzie to próba odpowiedzi na pytania: kim był w książce, jak wyglądał i żył, jak zachowywał się i mówił oraz kim jest obecnie jako bohater popkultury czeskiej i światowej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Magdalena Brodacka-Dwojak

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 3, 2025, s. 235-246

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.020.22942
Artykuł ten jest studium porównawczym dwóch środkowoeuropejskich powieści traktujących o I wojnie światowej: Soli ziemi Józefa Wittlina i Przygód dobrego wojaka Szwejka Jaroslava Haška. W części pierwszej tekstu ukazane są dzieje recepcji czeskiej powieści w Polsce, jej wpływ na dzieło Wittlina oraz dyskusja z nią, którą galicyjski pisarz podejmuje na kartach Soli ziemi. W części drugiej artykułu, Dzieje bohatera irracjonalnego, ukazana zostaje filozoficzna problematyka obu utworów, a konkretnie odwrót od oświeceniowej filozofii racjonalizmu i nastanie „ontologii słabej” (G. Vattimo). Zanalizowany zostaje rozpad dotychczasowego porządku europejskiego, destrukcja tożsamości głównych bohaterów oraz wspólna im obu symbolika i semantyka przedstawiania I wojny światowej. Pytam, czy bohater Soli ziemi – Piotr Niewiadomski – jest alter ego Szwejka, jego przeciwieństwem czy też reprezentantem alternatywnej historii „prowincjonalnej Galicji” w kontraście do „centralnej” Pragi.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Noty biograficzne PDF

Informacje o finansowaniu

logo Inicjatywy Doskonałości
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Filologicznego: program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” w Uniwersytecie Jagiellońskim.