FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis

Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Volume 20, Issue 2

Ukraina bliska

2025 Następne

Data publikacji: 25.02.2026

Opis

logo Inicjatywy Doskonałości



Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Filologicznego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.


Projekt okładki: Paweł Bigos

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bazarnik

Zastępca redaktor naczelnej / sekretarz Natalia Palich

Redaktor numeru Iwona Boruszkowska, Tetiana Pawlińczuk

Zawartość numeru

Iwona Boruszkowska, Tetiana Pawlińczuk

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 77-83

Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Tamara Hundorowa

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 85-93

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.012.222043
Artykuł jest rozdziałem monografii Kultura tranzytowa. Symptomy postkolonialnej traumy, w którym Tamara Hundorowa poddaje analizie nieukończoną powieść Ahatanheła Krymskiego Андрій Лаговський (Andrij Łahowski, 1905–1919) z perspektywy kolonialnego resentymentu. Resentyment wpisany w strukturę tekstu daje możliwość prześledzenia, w jaki sposób różnią się antykolonialna i postkolonialna krytyka imperialnego centrum. Niedokończoną powieść Krymskiego można interpretować jako przykład powieści modernistycznej z typowym dla niej bohaterem intelektualistą, strukturą polimorficzną, tematyką filozoficzno-moralną, analizą psychologiczną i autotematyzmem. Pojawiają się tu także perwersyjna tematyka seksualna, komponent przygodowy, konflikt rodzinny, liczne odniesienia intertekstualne, cytaty, „tekst w tekście” oraz filozofia ascezy, służąca jako forma wewnętrznej emigracji bohatera. Tytułowy bohater Andrij Łahowski jest profesorem matematyki i poetą, z pochodzenia Ukraińcem, wykształconym w Moskwie i robiącym tam karierę, jednak nieustannie odczuwającym resentyment wywołany pochodzeniem etnicznym i trudną sytuacją ekonomiczną. Krymski nieustannie podkreśla histeryczność i patologie psychiczne tej postaci. Centralnym punktem powieści staje się przekład językowo-kulturowy, czego egzemplifikacją jest wyjazd Łahowskiego na Krym z rodziną chlebodawcy, rosyjskiego generała Schmidta. W jego trakcie nawiązuje się romans między Andrijem a Greczynką Zoją, co demaskuje kolonialną świadomość Łahowskiego i kończy się z poczuciem niemocy. Histeria staje się więc cechą charakterystyczną podmiotu kolonialnego: podmiot taki odrzuca matkę, jest pozbawiony energii, nawet seksualnej, łatwo ulega złudzeniom i marzeniom, na przykład o idealnej miłości. Zainfekowany imperialną władzą, osłabiony fizycznie i histeryczny podmiot kolonialny, jak pokazuje Krymski, pozostaje bezsilny i zagubiony w kulturowym tłumaczeniu, rozdarty między różnymi językami i wartościami.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Walentyna Łoś

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 95-110

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.009.222040
W artykule przedstawiono pierwszy ogólny przegląd rzadkich wydań z ukraińskiej kolekcji Biblioteki Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przeprowadzone badania naukowe dedykacji i pieczęci pozwalają stwierdzić, że księgozbiór ukraiński sięga końca XIX wieku i rozwijał się w kontekście ogólnego procesu zainteresowania ówczesnymi studiami slawistycznymi. Uzupełnianie księgozbioru odbywało się wówczas dzięki inicjatywie profesorów uczelni, a także za sprawą darowizn. Tłumaczy to obecność w bibliotece cennych, rzadkich pierwodruków klasyków literatury ukraińskiej, jak na przykład pierwsze wydanie Kobziarza Tarasa Szewczenki z 1840 roku. W księgozbiorze znajdują się także pierwodruki z autografami-dedykacjami (dzieła M. Maksymowicza, W. Stefanyka, B. Lepkiego i in.), co dodatkowo podnosi jego wartość, a zarazem świadczy o zawodowych kontaktach inteligencji polskiej i ukraińskiej na przełomie XIX i XX wieku. Informacje zawarte w artykule są cenne w świetle współczesnej koncepcji pamięci kulturowej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Aleksandra Ewelina Mikinka

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 111-120

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.008.222039
W artykule dokonano analizy wybranych fragmentów twórczości Aleksandra Grozy, mniej znanego pisarza zaliczanego do „szkoły ukraińskiej” polskiego romantyzmu. Na podstawie pamiętników, utworów prozatorskich oraz wspomnień Grozy przytaczanych w nekrologach i artykułach prasowych – podjęto próbę zaprezentowania obrazu Ukrainy, jaki wyłania się z analizowanych tekstów. Czy to „Ukraina bliska” (metaforycznie i geograficznie)? A może dzika, niezrozumiała, niebezpieczna i obca? A może – jak to często bywało u twórców rzeczonej „szkoły” – obraz Ukrainy jest płynny, amorficzny, nieustannie przybliża się i oddala, balansując na krawędzi pojmowania i zrozumienia jej kultury, historii, ludowej obrzędowości, dynamiki? W artykule wykorzystano narzędzia następujących metodologii: biografizm, komparatystyka, badania kulturowe, postkolonializm.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Iwona Boruszkowska

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 121-137

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.010.222041
Niniejszy tekst prezentuje twórczość poetycką ukraińskiego pisarza Mykoły Chwylowego, który jest znany głównie jako wybitny prozaik. Debiutował jako poeta na łamach czasopism, a jego dorobek poetycki obejmuje dwa zbiory: Młodość (1921) oraz Symfonie przedświtu (1922) – nietłumaczone do tej pory na język polski. Wiersze Chwylowego są utrzymane w stylistyce symboliczno-neoromantycznej, a krytycy zwracali uwagę na rewolucyjny, proletariacki charakter tych utworów oraz zastosowanie wiersza wolnego. Ponadto poezja Chwylowego wpisuje się w kontekst trudnej rzeczywistości społeczno-politycznej Ukrainy po I wojnie światowej i rewolucji bolszewickiej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Mateusz Mościszko

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 139-148

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.011.222042
Autor artykułu próbuje odpowiedzieć na pytanie o związki kultury i poezji ukraińskiej z praktykami szamańskimi i magicznymi na przykładzie twórczości Ołeha Łyszehy. W tekście przedstawione zostają elementy magii ludowej, używanej przez mieszkańców ukraińskich Karpat, a także obecność wątków szamanistycznych w literaturze zarówno ukraińskiej, jak i światowej. Główną część artykułu stanowi analiza poezji Ołeha Łyszehy w kontekście zawartych w niej motywów odwołujących się do inicjacji i praktyk szamańskich oraz magicznych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Paulina Feliksik

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 149-159

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.013.222044
Artykuł próbuje przybliżyć kwestię postrzegania katastrofy czarnobylskiej z perspektywy literatury ukraińskiej. Punktem wyjścia jest terminologia zaproponowana przez Tamarę Hundorową, czyli dyskurs czarnobylski, teksty czarnobylskie i postczarnobylskie. Kluczowe znaczenie ma także wprowadzone przez ukraińską badaczkę określenie pokolenia czarnobylskiego. Należy do niego chociażby Oksana Zabużko, której esej – Planeta Piołun – jest nieco szerzej omawiany, ponieważ przynależy do dyskursu czarnobylskiego, ale i zarazem tłumaczy jego kluczowe konteksty oraz symbole. W artykule zwrócono również uwagę na znaczenie piołunu jako symbolu katastrofy czarnobylskiej oraz na to, w jaki sposób pojawiał się on wcześniej w legendach ludowych. Celem tekstu jest wskazanie na ukraińskie podstawy dyskursu czarnobylskiego, które często są niedostrzegalne albo nie do końca poznane, i jednocześnie zobrazowanie możliwości wykorzystania ich do analiz całej biblioteki czarnobylskiej, zarówno jej części ukraińskiej, jak i tej tworzonej w innych kręgach kulturowych oraz językowych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Elżbieta Niewiadoma

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 2, 2025, s. 161-174

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.014.222045
Historia medium komiksowego jest tematycznie związana z refleksją nad współczesnymi problemami i zmartwieniami społecznymi. Szczególną rolę grają webkomiksy: komiksy, które są tworzone dla środowiska online i najczęściej publikowane na dedykowanych stronach internetowych. Wczesne webkomiksy były głównie inspirowane zabawnymi paskami publikowanymi w gazetach; z czasem jednak doszło do zmiany tonu – webkomiksy zaczęły się skupiać na poważnych tematach, m.in. aktualnych problemach społecznych. Niniejszy tekst skupia się na jednym przykładzie: publikowanego webkomiksu ukraińskiej autorki Kateryny Koszelewej pod tytułem For Their Own Good (2020). Artykuł przedstawia analizę dwóch istotnych wątków przedstawionych w webkomiksie: sentymentów antynaukowych oraz wojny. Ponadto zwraca uwagę na to, jak skuteczne jest medium komiksowe w ukazaniu tych wątków, odnosząc się przy tym do istotnych teorii komiksowych. Autor dochodzi do wniosku, że webkomiksy, tak jak inne powieści graficzne, ukazują w sposób wartościowy aktualne problemy społeczne. Co więcej, webkomiksy powinny być włączane w dyskusje i badania dotyczące rozwoju internetowych powieści graficznych, w szczególności tych dedykowanych współczesnym problemom społecznym.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Noty biograficzne PDF

Informacje o finansowaniu

logo Inicjatywy Doskonałości
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Filologicznego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.