FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis

Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Volume 20, Issue 1

Landscape and Identity in Modern British and Irish Fiction

2025 Następne

Data publikacji: 07.11.2025

Opis

logo Inicjatywy Doskonałości



Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Filologicznego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.


Projekt okładki: Paweł Bigos

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny Katarzyna Bazarnik

Zastępca redaktor naczelnej / sekretarz Natalia Palich

Redaktor numeru Beata Piątek, Bożena Kucała

Zawartość numeru

Bożena Kucała, Beata Piątek

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 1-3

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.001.222032
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Barry Keane

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 5-13

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.003.222034
Niniejszy artykuł stawia tezę, że Leopold Bloom znajduje się w stanie rozchwiania zawodowego, społecznego i osobistego z powodu swojego obecnego miejsca zamieszkania po północnej stronie Dublina. Przeprowadzka ta oddzieliła go od kultury wspólnotowej, którą być może niegdyś uważał za oczywistą, dorastając i żyjąc niezależnie w dzielnicy niegdyś znanej jako Mała Jerozolima, położonej po południowej stronie miasta – tradycyjnie, choć dla wielu niesprawiedliwie, uznawanej za jego lepszą część. Tym samym Bloom staje się nie tylko ofiarą uprzedzeń ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, ale również jako Żyd Wygnany i Błąkający Się – poszukujący powrotu do swojej ojczyzny, którą są okolice ulicy Clanbrassil, miejsca jego urodzenia, zawarcia małżeństwa, narodzin dzieci i żałoby po stracie zmarłego w niemowlęctwie synka, Rudiego.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Barbara Klonowska

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 15-26

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.002.222033
Osadzona w środkowej Irlandii w roku 1859, zaledwie kilka lat po Wielkim Głodzie, powieść Emmy Donoghue The Wonder lokuje akcję w podwójnym krajobrazie. Z jednej strony jest to krajobraz wiejskiej Irlandii przedstawiony w trudnym historycznie momencie. Z drugiej, przez ukazanie stosunkowo mało znanego zjawiska „poszczących dziewcząt”, jest to krajobraz religijny irlandzkiego katolicyzmu z jego unikatowymi formami pobożności oraz polityczny brytyjskiego kolonializmu i jego trwałych traumatycznych skutków. Posiłkując się koncepcjami wywiedzionymi ze studiów nad krajobrazem, artykuł analizuje powieść Donoghue jako przykład rewizjonistycznej rekonstrukcji naturalnego i kulturowego krajobrazu oraz jako głos w dyskusji na temat irlandzkiego katolicyzmu i brytyjskiego imperializmu.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Leszek Drong

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 27-37

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.004.222035
Borderland, powieść Patricka Quigleya z 1994 roku, łączy w sobie narrację historyczną z alegorią utraconej niewinności lat młodzieńczych i organicznie związanego z nią pogranicza. Mimo że w Borderland na plan pierwszy wysuwają się rozwój i dorastanie głównego bohatera, powieść jest przede wszystkim toponarracją, która skupia się zarówno na wyobrażonych, jak i rzeczywistych krajobrazach granicznych (ang. borderscapes). Powieść Quigleya pokazuje, że te dwa rodzaje krajobrazów granicznych są nierozłączne – ten drugi rodzaj krajobrazu (rzeczywisty) nabiera sensu i kształtu pod wpływem pierwszego (wyobrażonego), który eksponuje duchowe i kulturowe złoża nawarstwiające się z biegiem czasu na pograniczu. Przedstawiona w artykule interpretacja powieści Quigleya priorytetowo traktuje zakorzenienie utworu w kategorii genius loci, wiążącej ducha (tj. genius) z konkretnym miejscem na irlandzkiej granicy. Duch – w tym przypadku martwy/pogrzebany olbrzym symbolizujący bezpośrednie zagrożenie przemocą – ożywia cały krajobraz, a tym samym staje się co najmniej tak samo ważny jak główny bohater powieści.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Katarzyna Biela

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 39-49

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.005.222036
Claire-Louise Bennett to współczesna autorka angielskiego pochodzenia, obecnie zamieszkała w Irlandii. Jej debiutancki zbiór opowiadań, Pond (2015), można uznać za fikcyjne ujęcie przeprowadzki i próby osiedlenia się. Porzuciwszy środowisko uniwersyteckie i teatralne, narratorka przestaje skupiać się na innych, a w zamian kieruje uwagę w stronę samej siebie i swojego otoczenia. Nie jest to jednak oczywista zmiana, jako że wiedza czytelników o narratorce pozostaje ograniczona, a sama narracja charakteryzuje się fragmentarycznością i brakiem spójności. W niniejszym artykule sugeruję, że rozbudowane opisy krajobrazu i miejsca akcji mogą ułatwić zrozumienie nieoczywistej tożsamości narratorki. Z tego względu skupiam się na związkach tych opisów z narracją. Odczytuję zmiany skali oraz dystans do innych mieszkańców jako strategie pomagające narratorce zdefiniować swoje miejsce w nowym kraju. Próby nawiązania przyjaznej relacji z otoczeniem, niekiedy zakłócone przez lęk i obawy, badam jako negocjacje między przeszłością narratorki a jej obecną sytuacją. Wreszcie, momenty, gdy opisy krajobrazu stają się abstrakcyjne, traktuję jako sugestie głębszego wglądu w osobowość narratorki. Konstrukcja narracji w Pond, a także jej związek z miejscem akcji, to istotny wątek, jako że Bennett posługuje się kobiecą narratorką także w swoich późniejszych dziełach.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Bożena Kucała

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 51-63

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.006.222037
Artykuł omawia procesy zamierzonej mitologizacji współczesnych angielskich krajobrazów w powieściach Sarah Moss Mur duchów (2018) i Benjamina Myersa The Perfect Golden Circle (2022). Bohaterowie pierwszej z nich uczestniczą w „doświadczalnej archeologii” przez odtwarzanie starodawnych rytuałów i sposobów egzystencji. Fabuła osnuta jest wokół ciągłych napięć między nowoczesnością a skazanym na niepowodzenie dążeniem do autentycznego zanurzenia się w epokę żelaza. Podobnie w powieści Myersa bohaterowie realizują plan „tworzenia mitów” przez potajemne kreowanie skomplikowanych figur w polach południowej Anglii, a następnie czerpią satysfakcję z obserwacji powszechnego zainteresowania i dziwacznych teorii inspirowanych ich aranżacjami. Tak jak w książce Moss praktyki mitotwórcze zderzają się z realiami współczesności. Jednak pomimo że w obu historiach mity zdemaskowane są jako fałszywe, istnieją też przesłanki wskazujące, iż angielskie krajobrazy istotnie skrywają poziomy samoistnych znaczeń, które dają się intuicyjnie doświadczyć w rzadkich momentach wyostrzonej percepcji.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Tymon Adamczewski

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, Volume 20, Issue 1, 2025, s. 65-76

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.007.222038
Artykuł poświęcony jest opisowi i analizie eseju dźwiękowego Justina Bartona i Marka Fishera pt. On Vanishing Land (2013). Omawia teoretyczne i koncepcyjne ramy zaproponowane przez Fishera w jego zbiorze esejów pt. Dziwaczne i osobliwe (2023, oryg. 2016) i prezentuje rozważania na temat sposobów, w jakie ich projekt dokonuje odwrócenia tropu „figury i tła” związanego z bogatą tradycją artystycznych przedstawień różnych krajobrazów. Tekst podkreśla szczególne znaczenie samego formatu audio eseju i pojęcia „osobliwego” (the eerie) jako istotnych modalności niezbędnych przy próbach oddania materialnej specyfiki oraz oddziaływania krajobrazu na jednostki. W dalszych częściach artykuł podejmuje kwestię znaczenia materialnych zawiłości pracy Bartona i Fishera w różnych formatach medialnych, a całość kończy się uznaniem politycznego potencjału zarówno formy, jak i treści takich projektów.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Noty biograficzne PDF

Informacje o finansowaniu

logo Inicjatywy Doskonałości
Niniejsza publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Filologicznego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim.