FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

„…z kominów ust…” – Mykoła Chwylowy jako poeta o duszy robotnika

Data publikacji: 25.02.2026

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2025, Volume 20, Issue 2, s. 121-137

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.010.222041

Autorzy

Iwona Boruszkowska
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8021-9210 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

„…z kominów ust…” – Mykoła Chwylowy jako poeta o duszy robotnika

Abstrakt

Niniejszy tekst prezentuje twórczość poetycką ukraińskiego pisarza Mykoły Chwylowego, który jest znany głównie jako wybitny prozaik. Debiutował jako poeta na łamach czasopism, a jego dorobek poetycki obejmuje dwa zbiory: Młodość (1921) oraz Symfonie przedświtu (1922) – nietłumaczone do tej pory na język polski. Wiersze Chwylowego są utrzymane w stylistyce symboliczno-neoromantycznej, a krytycy zwracali uwagę na rewolucyjny, proletariacki charakter tych utworów oraz zastosowanie wiersza wolnego. Ponadto poezja Chwylowego wpisuje się w kontekst trudnej rzeczywistości społeczno-politycznej Ukrainy po I wojnie światowej i rewolucji bolszewickiej.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Ahe͡ieva, Vira. 1994. „Mykola Khvyl’ovy.” W Istori͡ia ukraïnsʹkoï literatury XX stolitt͡ia, t. 2: 1910–1930 roki, red. Vitaliĭ Donchyk, 284‒289. Kyïv: Lybidʹ [Агеєва, Вipa. 1994. Микола Хвильовий. B Історія української літератури ХХ століття, т. 2: 1910–1930-ті роки, рeд. Віталій Дончик, 284‒289. Київ: Либідь].

Bile͡tskyĭ, Oleksandr. 1924. Dvadtsyatʹ rokiv novoï ukraïnsʹkoï liryky (1903–1923). Kharkiv: Derz͡ hvydav Ukraïny [Білецький, Олекcанр. 1924. Двадцять років но-вої української лірики (19031923). Харків: Держвидав України].

Chwylowy, Mykoła. 2025. „Krótka biografia”. W Mykoła Chwylowy, Dzieła wybrane. Tom 1. Poezje i poematy, opracowała i przełożyła Iwona Boruszkowska, 222–230. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dz͡iuba, Іvan. 2007. Z kryny͡tsi lit. Kyïv: Kyevo-Mohyliansʹka akademi͡ia [Дзюба, Іван. 2007. З криниці літ. Київ: Києво-Могилянська академія].

Hnatiuk, Ola. 2001. „Mykoła Chwylowy (1893‒1933)”. W Aleksandra Hnatiuk, Larysa Szost, Stepowa legenda. Antologia ukraińskiej małej formy prozatorskiej lat 1890–1930, 199‒203. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Hordynsʹkyĭ, Sv͡iatoslav.1982. „Poezi͡ia Mykoly Khvylʹovoho”. W Khvyl’ovyĭ 1982, t. 3, 281–297. [Гординський, Святослав. 1982. „Поезія Миколи Хвильового”. В Хвильовий 1982, 281–297].

Johansen, Majk. 2009. „Elementarni zakony versyfika͡tsiï (virshuvann͡ia)”. W Вибрані твори, 509–549. Kyïv: Smoloskyp [Йогансен, Майк. 2009. Елементарні закони версифікації (віршування). В Вибрані твори., 509–549. Київ: Смолоскип].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1921. Molodist (Młodość)Kharkiv: Wseukrlitkom. [Хвильовий, Микола. 1921. Молодість. Харків: Всеукрлітком].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1922. Dosvitni symfonii (Symfonie przedświtu). Kharkiv: Wseukrlitkom. [Хвильовий, Микола. 1922. Досвітні симфонії. Харків: Всеукрлітком].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1923. Syni etiudy (Niebieskie etiudy). Kharkiv: Derz͡ hvydav Ukraïny [Хвильовий, Микола. 1923. Сині етюди. Харків: Державне видавництво України].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1924. Osin’ (Jesień). Kharkiv: Chervoniĭ shl͡iakh. [Хвильовий, Микола. 1924. Осінь. Харків: Червоний шлях].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1927. Val’dshnepy: ч. 1 (Słonki: cz. 1), VAPLITE, ч. 5–69. [Хвильовий, Микола. 1927. ВальдшнепиВАПЛІТЕ (Вільна академія пролетарської літератури), ч. 55–69.].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1931. Stari poeziï. Kharkiv: DVOU, Literatura i myste͡tstvo [Хвильовий, Микола. 1923. Старі поезії. Харків: ДВОУ, Література і мистецтво.].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1978–1986. Tvory v pʹ͡iatʹokh tomakh, redaktsi͡ia i vstup. statt͡ia Hryhori͡ia Kost͡iuka. New York–Baltimore–Toronto: Ob’͡iednann͡ia ukraïnsʹkykh pysʹmennykiv “Slovo”, Smoloskyp [Хвильовий, Микола1978–1986. Твори у 5 т., редакційно-вхід. стаття Григорія Костюка. Нью-Йорк–Балтимор–Торонто: Об’єднання українських письменників “Слово”, Смолоскип].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 1990. Tovry u 2 t (Dzieła w 2 t.), red. Mykola H. Z͡ Hulynsʹkyĭ. Kyïv: Dnipro [Хвильовий, Микола. 1990. Твори у 2 т., редакція Микола Г. Жулинський. Київ: Дніпро].

Khvyl’ovyĭ, Mykola. 2018. Povne zibrann͡ia tvoriv p’͡iaty tomakh, t. 1, red. Rostyslav Melnykow. Kyïv: Smoloskyp [Хвильовий, Микола. 2018. Повне зібрання творів п’яти томах, т. 1, ред. Р. Мельников. Київ: Смолоскип].

Leĭtes, Oleksandr, Mykola Jashek. 1928. Desyat rokiv ukraïns’koï literatury (19171927), t. 1: Bio-bibliohrafichnyĭ pokaz͡ hchyk, red. Serhiĭ Pylypenko. Kharkiv: Derz͡ hvydav Ukraïny. [Лейтес, Олександр, Яшек, Микола. 1928. Десять років української літератури (19171927), т. 1: Біо-бібліографічний покажчик, ред. Сергій Пилипенкo. Харків: Держвидав України].

Lutnia robotnicza. Wybór poeyzj dla ludu pracującego. 1925. Kraków: Nakładem Związku Robotniczych Stow. Spółdzielczych „Proletarjat”.

Nowacki, Albert. 2013. „Myśli pod prąd”. Twórczość Mykoły Chwylowego w kontekście ukraińskiej dyskusji literackiej lat 1925–1928. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Porębina, Gabriela. 1979. „Tradycje a nowatorstwo w literaturze radzieckiej pierwszych lat porewolucyjnych”Literatura radziecka wobec idei rewolucyjnych, red. Gabriela Porębina, 7‒20. Katowice: Uniwersytet Śląski.

Sirobaba, Mykola. 2015. „Poetykalʹnyy̆ universum liryky M. Khvylʹovoho”. W Teoretychni ĭ prykladni problemy suchasnoï filolohiï: zbirnyk naukovykh prat͡sʹ, red. Volodymyr Hlushchenko, 287–294. Slov’i͡ansʹk: Vyd-vo B.I. Matorina. [Сіробаба, Микола. 2015. „Поетикальний універсум лірики М. Хвильового”. B Теоретичні й прикладні проблеми сучасної філологіїзбірник наукових праць, peд. Володимир Глущенкo, 287–294. Слов’янськ: Вид-во Б. І. Маторіна].

Sirobaba, Mykola. 2016. „Liryka M. Khvylʹovoho: zlam avtokhtonnoï svidomosti”. Slovo i Chas 10: 44‒52. [СіробабаМикола. 2016. „Лірика М. Хвильового: злам автохтонної свідомості”. Слово і Час 10: 44‒52].

Soloveĭ, Oleh. 2017. [Соловей, Олег. 2017. „Між аванґардом і гуманізмом: до розуміння поезії Миколи Хвильового”. Актуальні проблеми української літератури і фольклору 5: 173‒200].

Son͡tsvit, Vasyliĭ [Polishchuk Valeri͡ian]. 1922. „Poezi͡ia pra͡tsi”. Shl͡iakhy myste͡tstva 2 (4): 61–62. [Сонцвіт, Василій (Поліщук Валеріян). 1922. „Поезія праці”. Шляхи мистецтва 2 (4): 61–62].

Sos͡iura, Volodymyr. (1921) n.d. “Snig”. UkrLib – skorochenn͡ia vid Ukrainian Library (ukraynsʹka biblioteka), https://www.ukrlib.com.ua/books/printit.php?tid=10954 (dostęp: 17.12.1925). [Сосюра, Володимир. (1921) н. д. „Сніг”. УкрЛіб – скорочення від Ukrainian Library (українська бібліотека)].

Stępień, Marian. 1985. Polska lewica literacka. Warszawa: PWN.

Tyczyna, Pawło. 1969a. „Psalm żelaza”, przeł. Leonard Hanin. W Poezje, wybór i wstęp Florian Nieuważny, 127. Warszawa: PIW.

Tyczyna, Pawło. 1969b. „Wicher z Ukrainy”, przeł. Lucjan Szenwald. W Poezje, wybór i wstęp Florian Nieuważny, 156. Warszawa: PIW.

Zobek, Teresa. 1988. „Żelazny Mesjasz. W kręgu poezji Proletkultu lat 1917–1920”. Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze 11: 36–52.

Z͡Hylynsʹkyĭ, Mykola. 1990. „Talant, shcho prahnuv do zir”. W Khvyl’ovyĭ 1990, 5–43. [Жулинський, Микола. 1990. Талантщо прагнув до зір. B Хвильовий, 1990, 5–43].

Informacje

Informacje: Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2025, Volume 20, Issue 2, s. 121-137

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: „…z kominów ust…” – Mykoła Chwylowy jako poeta o duszy robotnika
Angielski: „…From Chimneys’ Mouths…” – Mykola Khvyl’ovy as a Poet with the Worker’s Soul

Autorzy

https://orcid.org/0000-0001-8021-9210

Iwona Boruszkowska
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8021-9210 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 25.02.2026

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Iwona Boruszkowska (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Iwona Boruszkowska – doktora nauk humanistycznych; badaczka kulturowych reprezentacji choroby; literaturoznawczyni i kulturoznawczyni, teoretyczka literatury i krytyczka literacka; wykładowczyni akademicka i adiunkta w Katedrze Teorii Literatury, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński. Tłumaczka i badaczka literatury ukraińskiej. Od 2023 roku kierowniczka akademickiego Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ. Redaktorka naczelna „Czasu Literatury”.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

„…z kominów ust…” – Mykoła Chwylowy jako poeta o duszy robotnika

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE