FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Ukraina we wspomnieniach, pamiętnikach i flamandzkich „obrazkach” Aleksandra Grozy

Data publikacji: 25.02.2026

Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2025, Volume 20, Issue 2, s. 111-120

https://doi.org/10.4467/20843933ST.25.008.222039

Autorzy

Aleksandra Ewelina Mikinka
Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska
https://orcid.org/0000-0002-6000-8157 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Ukraina we wspomnieniach, pamiętnikach i flamandzkich „obrazkach” Aleksandra Grozy

Abstrakt

W artykule dokonano analizy wybranych fragmentów twórczości Aleksandra Grozy, mniej znanego pisarza zaliczanego do „szkoły ukraińskiej” polskiego romantyzmu. Na podstawie pamiętników, utworów prozatorskich oraz wspomnień Grozy przytaczanych w nekrologach i artykułach prasowych – podjęto próbę zaprezentowania obrazu Ukrainy, jaki wyłania się z analizowanych tekstów. Czy to „Ukraina bliska” (metaforycznie i geograficznie)? A może dzika, niezrozumiała, niebezpieczna i obca? A może – jak to często bywało u twórców rzeczonej „szkoły” – obraz Ukrainy jest płynny, amorficzny, nieustannie przybliża się i oddala, balansując na krawędzi pojmowania i zrozumienia jej kultury, historii, ludowej obrzędowości, dynamiki? W artykule wykorzystano narzędzia następujących metodologii: biografizm, komparatystyka, badania kulturowe, postkolonializm.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Akt zgonu Aleksandra Grozy z dnia 22.10.1875 r., nr aktu 35, parafia Białopol, rej. koziatyński, miejsc. Chałaimgródek. W: Centralne Państ. Archiwum Ukrainy w Kijowie.

Bakuła, Bogusław. 2006. „Kolonialne i postkolonialne aspekty polskiego dyskursu kresoznawczego (zarys problematyki)”. Teksty Drugie 6: 11–33.

Beauvois, Daniel. 2016. Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793–1914, przeł. Krzysztof Rutkowski. Lublin: UMCS.

Bielanka-Luftowa, Maria. 1936. „Znaczenie terytorium w tak zwanej szkole ukraińskiej”. Pamiętnik Literacki 2: 358–367.

Boruszkowska, Iwona. 2014. „Źródła romantycznej fascynacji Ukrainą i zagadnienie szkoły ukraińskiej w romantyzmie polskim (debata o «szkołach poetyckich»)”. Rocznik Naukowy Lingwistycznej Szkoły Wyższej w Warszawie 4: 37–53.

Bracka, Marija. 2020. „Dziewiętnastowieczny Kijów oczami polskich mieszkańców i podróżników: kwestie poetyki miasta w literaturze pamiętnikarskiej”. TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych 1: 19–30.

Chlebowczyk, Józef. 1983. O prawie do bytu małych i młodych narodów. Warszawa: PWN.

Dąbrowski, Mieczysław. 2008. „Kresy w perspektywie krytyki postkolonialnej”. Prace Filologiczne. Seria Literaturoznawcza 50: 91–110.

Grabowski, Michał. 1840. Literatura i krytyka, t. 3. Wilno: nakł. i druk T. Glücksberga.

Groza, Aleksander. 1836. Poezje. Wilno: J. Zawadzki.

Groza, Aleksander. 1843. Poezje, t. 2. Wilno: J. Zawadzki.

Groza, Aleksander. 1857. Mozaika kontraktowa. Wilno: nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego.

Groza, Aleksander. 1860. Śmieciński. Żytomierz: A. Kwiatkowski.

Gruntkowska, Dominika. 2022. Czarny romantyzm i sakrum. Przypadek literatury krajowej. Interpretacje. Białystok: Prymat.

Hnati͡uk, Volodymyr. 1928. „Ukraïnsʹkyĭ folʹklor u polʹsʹkykh pererobkakh (Oleksandr Hroza)”. Etnohrafichnyĭ zbirnyk 7: 146–167. [Гнатюк, Володимир. 1928. „Український фольклор у польських переробках (Олександр Гроза)”. Етнографічний збірник 7: 146–167].

Iwanowski, Eustachy. 1876. Wspomnienia lat minionych, t. 2. Kraków: W. Kornecki.

Krywoszeja, Igor, Morawiec, Norbert. 2023. „Między szlachecką demokracją, rosyjskim samodzierżawiem a unicką duchowością – szkoła bazylianów w Humaniu”. Echa Przeszłości 24 (2): 55–88.

Ławski, Jarosław. 2020. Od redakcji. W Paulin Święcicki, Opowieści stepowe (pisma prozą), red. Jarosław Ławski, Michał Mordań, Krzysztof Korotkich, 11–12. Białystok: Prymat (Naukowa Seria Wydawnicza „Czarny Romantyzm”, 48).

Makowski, Stanisław. 2012. „«Szkoła ukraińska» w romantyzmie polskim”. W Szkoła ukraińska w romantyzmie polskim. Szkice polsko-ukraińskie, red. Stanisław Makowski, Urszula Makowska, Małgorzata Nesteruk, 7–22. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Mikinka, Aleksandra. 2021. „Ukraina i stosunki polsko-ukraińskie w twórczości Aleksandra Grozy (1807–1875) na przykładzie Starosty Kaniowskiego”. Acta Polono-Ruthenica 2: 39–51.

Mikinka, Aleksandra. 2022. „‘Wilderness which only yesterday emerged from the forest’: Polish-Ukrainian Borderlands and the Colonial Imaginary in the Fiction of Aleksander Groza”. Postcolonial Text 1: 1–17.

Mikinka, Aleksandra. 2023a. „Trzy wizje Ukrainy w twórczości Aleksandra Karola Grozy”. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria 23: 27–40.

Mikinka, Aleksandra. 2023b. „Ukraina polskiego romantyka – twórczość Aleksandra Grozy”. Konteksty Kultury 20 (3): 256–275.

Nowosielski, Antoni [Jaksa-Marcinkowski]. 1876. „Aleksander Groza. Nekrolog”. Kronika Rodzinna 1, 11–12.

Ritz, German. 2008. „Kresy polskie w perspektywie postkolonialnej”. W (Nie)obecność. Pominięcia i przemilczenia w narracjach XX wieku, red. Hanna Gosk, Bożena Karwowska, 115–132. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Sulimierski, Filip, red. 1892. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. 12: Szlurpkiszki–Warłynka. Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego.

Tyszyński, Aleksander. 1837. Amerykanka w Polsce. Romans, cz. 2. St. Petersburg: K. Kray.

Uliasz, Stanisław. 2001. O literaturze Kresów i pograniczu kultur. Rozprawy i szkice. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Witkowska, Alina. 1995. „Dziko – pięknie – groźnie, czyli Ukraina romantyków”. Teksty Drugie 2: 20–30.

Wóycicki, Władysław. 1865. „Aleksander Groza”. Tygodnik Ilustrowany 306: 1.

Yershov, Volodymyr. 2008. Polʹsʹka literatura volyni doby romantyzmu: henolohi͡ia memuarys͡ tychnos͡ ti. Z͡Hytomyr: Poliss͡ia. [Єршов, Володимир. 2008. Польська література Волині доби романтизмугенологія мемуаристичності. Житомир: Полісся].

Informacje

Informacje: Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2025, Volume 20, Issue 2, s. 111-120

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Ukraina we wspomnieniach, pamiętnikach i flamandzkich „obrazkach” Aleksandra Grozy
Angielski: Ukraine in the Memoirs, Diaries and Flemish “Pictures” of Aleksander Groza

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-6000-8157

Aleksandra Ewelina Mikinka
Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska
https://orcid.org/0000-0002-6000-8157 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska

Publikacja: 25.02.2026

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Aleksandra Ewelina Mikinka (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Aleksandra Ewelina Mikinka – adiunkt w Zakładzie Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. W kręgu jej zainteresowań naukowych znajduje się rekonstruowanie biografii XIX-wiecznych pisarzy minorum gentium, wpływ religii i filozofii Wschodu (szczególnie hinduizmu) na młodopolską twórczość artystyczną, literatura kobieca, XIX-wieczna literatura dziecięca i oraz archetyp Wielkiej Bogini (Magna Mater) w literaturze przełomu XIX i XX wieku. Autorka monografii Aleksander Szczęsny (1885–1929). Poeta – baśniopisarz – patriota (2020), Kapłan- literat, wykwintny ksiądz-esteta. Jan „Łada” Gnatowski (1855–1925) – kaznodzieja nieprowincjonalny (2016) i szeregu artykułów w czasopismach naukowych, takich jak „Postcolonial Text”, „Ruch Literacki”, „Acta Polono-Ruthenica” i „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Ukraina we wspomnieniach, pamiętnikach i flamandzkich „obrazkach” Aleksandra Grozy

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE