Marzenie, które nigdy nie umiera: ideały i realia kosmopolityzmu w nauce w latach 1870–1940
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEMarzenie, które nigdy nie umiera: ideały i realia kosmopolityzmu w nauce w latach 1870–1940
Data publikacji: 18.12.2017
Studia Historiae Scientiarum, 2017, 16 (2017), s. 49-68
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.17.005.7706Autorzy
Marzenie, które nigdy nie umiera: ideały i realia kosmopolityzmu w nauce w latach 1870–1940
Pół wieku przed pierwszą wojną światową coraz powszechniej zaczęły się pojawiać wspólne przedsięwzięcia naukowe. Ta tendencja, przejawiająca się w organizowaniu kongresów naukowych oraz próbach osiągnięcia porozumienia w sprawie jednostek fizycznych i systemów nomenklatury naukowej, miała istotne konsekwencje. Jedną z nich był lęk przed przeładowaniem informacji. Jak naukowcy mieli być na bieżąco z coraz większą liczbą książek, czasopism i raportów? Jak mieli temu podołać nie korzystając ze wspólnego języka? Odpowiedzi na te wyzwania pomogły pobudzić nowe kierunki w katalogowaniu, tworzeniu bibliografii oraz zainteresowaniu Esperanto i innymi językami konstruowanymi. Do roku 1914, odpowiedzi te wiązały się także z szerszymi ruchami społecznymi, które promowały komunikację międzynarodową jako narzędzie do utrwalania pokoju. Pierwsza wojna światowa zadała poważny cios tym kosmopolitycznym ideałom, a powojenne przekształcenie porządku międzynarodowej nauki niewiele zrobiło, by je odtworzyć. Zwrot w stronę nacjonalizmu w latach 20. XX wieku przybrał bardziej mroczną formę w latach 30. XX wieku, ponieważ totalitarne reżimy w Związku Radzieckim, Włoszech, Niemczech i Hiszpanii wiązały się coraz ściślej z narodowymi interesami. Choć druga wojna światowa jeszcze bardziej podważyła ideał internacjonalizmu w nauce, wkrótce wskrzeszono, szczególnie w UNESCO, wizję nauki jako elementu światowej kultury otwartej dla wszystkich. Do tego ideału aspirujemy również i dziś, dążąc do powszechnego dostępu do informacji za pomocą digitalizacji i sieci WWW. Wyzwaniem w XXI wieku jest jak najlepiej przekształcić tę aspirację w rzeczywistość.
Alter, Peter 1987: The Reluctant Patron. Science and the State in Britain 1850–1920, trans. Angela Davies. Oxford, Hamburg, and New York: Berg Pub Ltd.
Andersen, Hendrik Christian; Hébrard, Ernest M. 1913: Creation of a World Centre of Communication. Paris: Philippe Renouard.
Archer, Colin; Laqua, Daniel; Vijver, Gwenaël Vande; Guieu, Jean-Michel; Grossi, Verdiana; Piette, Valérie; Liesen, Bruno; Bruwier, Marinette; Adant, Jérôme; Galand, Pierre; La Fontaine, Henri 2012: Henri La Fontaine. Prix Nobel de la Paix: un Belge épris de Justice. Mons and Brussels: Éditions Racine.
Blair, Ann M. 2010: Too Much to Know. Managing Scholarly Information in the Modern Age. New Haven, CT and London: Yale University Press.
Charles, Daniel 2005: Between Genius and Genocide. The Tragedy of Fritz Haber. Father of Chemical Warfare. London: Jonathan Cape.
Csiszar, Alex 2010: Science and the search for order: scientific print and its problems during the late nineteenth century. History of Science 48, pp. 399–434.
The Digital Public Library of America 2016: The DPLA’s collections. Available online: https://dp.la.
Darnton, Robert 2013: The national Digital Public Library is launched! The New York Review of Books LX(7) (25 April–8 May 2013), pp. 4–6.
Debarbat, Suzanne et al. (eds.) 1988: Mapping the Sky. Dordrecht, Boston, and Paris: Kluwer.
The Europeana Website 2016: The Europeana Collections. Available online: http://www.europeana.eu.
Fiss, Karen 2009: Grand Illusion. The Third Reich, the Paris Exhibition, and the Cultural Seduction of France. Chicago: University of Chicago Press.
Fox, Robert 2016: Science without Frontiers. Cosmopolitanism and National Interests in the World of Learning, 1870–1940. Corvallis, OR: Oregon State University Press.
The Google Books Website 2016: Google Books Library Project. Available online: https://books.google.com/googlebooks/library/.
The Google Company’s Website 2016a: “Company overview” page. Available online: https://www.google.com/about/company/.
The Google Company’s Website 2016b: From the garage to the Googleplex. Available online: https://www.google.com/intl/en/about/our-story/.
Gordin, Michael 2015: Scientific Babel. The Language of Science from the Fall of Latin to the Rise of English. London: Profile Books and Chicago: University of Chicago Press.
Graham, Loren R. 1972: Science and Philosophy in the Soviet Union. New York: Knopf.
Greenaway, Frank 1996: Science International. A History of the International Council of Scientific Unions. Cambridge: Cambridge University Press.
Gregory, Tullio; Tartaro, Achille; Calvesi, Maurizio; Guidoni, Enrico; Lux, Simonetta (eds.) 1987: E42. Utopia e scenario del regime. Venice: Cataloghi Marsilio. Vol. 1. edited by Tullio Gregory and Achille Tartaro and vol. 2 edited by Maurizio Calvesi, Enrico Guidoni, and Simonetta Lux.
Guerraggio, Angelo; Paoloni, Giovanni 2013: Vito Volterra. Heidelberg: Springer.
Jeanneney, Jean-Noël 2005: Quand Google défie l’Europe: Plaidoyer pour un sursaut. Paris: Mille et une nuits.
Jeanneney, Jean-Noël 2007: Google and the Myth of Universal Knowledge. A View from Europe. Translated by Teresa Lavender Fagan. Chicago and London: University of Chicago Press.
Kargon, Robert H.; Fiss, Karen; Low, Morris; Molella, Arthur 2015: World’s Fairs on the Eve of War. Science, Technology & Modernity, 1937–1942. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
Kellermann, Hermann (ed.) 1915: Der Krieg der Geister: eine Auslese deutscher und ausländischer Stimmen zur Weltkrieg 1914. Weimar: Alexander Duncker Verlag. Available online: http://www.europeana1914-1918.eu/it/europeana/record/9200231/BibliographicResource_3000006447751.
Lamy, Jérôme (ed.) 2008: La Carte du ciel. Histoire et actualité d’un projet scientifique international. Paris: Observatoire de Paris and Les Ulis: EDP Sciences.
Lenard, Philipp 1936–1937: Deutsche Physik in vier Bänden, 4 vols. Munich: J. F. Lehmanns Verlag.
Levie, Françoise 2006: L’Homme qui voulait classer le monde. Paul Otlet et le Mundaneum. Brussels: Les Impressions Nouvelles.
Otlet, Paul 1934: Traité de documentation. Le livre sur le livre: théorie et pratique. Brussels: Edditiones Mundaneum Palais Mondial. Available online: http://lib.ugent.be/fulltxt/handle/1854/5612/Traite_de_documentation_ocr.pdf.
Pancaldi, Giuliano 1993: Vito Volterra: cosmopolitan ideals and nationality in the Italian scientific community between the Belle Epoque and the First World War. Minerva 31, pp. 21–37.
Päsler, M. 1960: Leben und wissenschaftliches Werk Max von Laues. Physikalische Blätter 16 (11), ss. 552–567. Available online: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/phbl.19600161102/epdf.
Quinn, Terry 2012: From Artefacts to Atoms. The BIPM and the Search for Ultimate Measurement Standards. Oxford: Oxford University Press.
Rasmussen, Anne 1990: Jalons pour une histoire des congrès internationaux au XIXe siècle: régulation scientifique et propagande intellectuelle. Relations internationales 62, pp. 115–133.
Rayward, W. Boyd 1975: The Universe of Information. The Work of Paul Otlet for Documentation and International Organisation. Moscow. Available online: https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/651/THE%20UNIVERSE%20OF%20INFORMATION.pdf.
Rayward, W. Boyd 2016: Rayward’s Otlet page: Paul Otlet and Documentation. Available online: http://people.ischool.illinois.edu/~wrayward/otlet/otletpage.htm.
Reinbothe, Roswitha 2006: Deutsche als internationale Wissenschaftssprache und der Boykott nach dem Ersten Weltkrieg. Frankfurt-am-Main and New York: Lang.
Simili, Raffaella 2013: La presidenza Volterra. In: Raffaela Simili, Giovanni Paoloni (eds.), Per una storia del Consiglio Nazionale delle Ricerche, vol. I (Bari, Rome: Editori Laterza), pp. 72–127.
De Solla Price, Derek John 1975: Science since Babylon, enlarged edition. New Haven and London.
Tomassini, Luigi 2001: Le origini. In: Raffaella Simili and Giovanni Paoloni (eds.), Per una storia del Consiglio Nazionale delle Ricerche, vol. II (Bari, Rome: Editori Laterza), pp. 5–71.
Uekötter, Frank 2010: Expansionsgelüste an der Isar. Das Deutsche Museum und die Führung des Dritten Reichs: Adolf Hitler, Fritz Todt und die Pläne für ein Haus der deutschen Technik. In Elisabeth Vaupel, Stefan L. Wolff (eds.), Das Deutsche Museum in der Zeit des Nationalsozialismus: eine Bestandsaufnahme (Göttingen: Wallstein Verlag), pp. 195–243.
Von Ungern-Sternberg, Jürgen and Wolfgang 1996: Der Aufruf “An die Kulturwelt”. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
Vaupel, Elisabeth; Wolff, Stefan L. (eds.) 2010: Das Deutsche Museum in der Zeit des Nationalsozialismus. Eine Bestandsaufnahme. Göttingen: Wallstein Verlag.
Wikipedia 2017a: Louis Couturat. Available online: https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Couturat.
Wikipedia 2017b: Léopold Leau. Available online: https://en.wikipedia.org/wiki/Léopold_Leau.
Wikipedia 2017c: Johann Martin Schleyer. Available online: https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Martin_Schleyer.
Wikipedia 2017d: L. L. Zamenhof. Available online: https://en.wikipedia.org/wiki/L._L._Zamenhof.
Wright, Alex 2014: Cataloging the World. Paul Otlet and the Birth of the Information Age. Oxford: Oxford University Press.
Informacje: Studia Historiae Scientiarum, 2017, 16 (2017), s. 49-68
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Marzenie, które nigdy nie umiera: ideały i realia kosmopolityzmu w nauce w latach 1870–1940
The dream that never dies: the ideals and realities of cosmopolitanism in science, 1870–1940
Publikacja: 18.12.2017
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-NC-ND 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 1106
Liczba pobrań: 1249