Wektory polityki europejskiej Austrii w kontekście teorii poszukiwania statusu

Agnieszka Nitszke

Wektory polityki europejskiej Austrii w kontekście teorii poszukiwania statusu

Data publikacji: 04.12.2025

Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 207-222

https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.010.22507

Autorzy

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj

Tytuły

Wektory polityki europejskiej Austrii w kontekście teorii poszukiwania statusu

Abstrakt

Austria, która jeszcze na początku XX wieku miała status mocarstwa, a obecnie jest zaliczana wedle różnych typologii do państw małych, stanowi dobry materiał do analizy aktywnej polityki zagranicznej. Austria, wykorzystując swoją historię, położenie geograficzne, a także zasoby materialne i pozamaterialne, jak np. rozwinięte kontakty dyplomatyczne, buduje swoją pozycję międzynarodową. Austria od 1995 r. jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, co sprawia, że największa uwaga austriackiej dyplomacji skupia się na realizacji interesu narodowego na forum tej organizacji i poprzez nią, a zatem na polityce europejskiej. Należy jednak zaznaczyć, że termin „polityka europejska” może mieć szersze znaczenia, aniżeli tylko strategia danego państwa w relacji do Unii Europejskiej. Szczególnie widoczne jest to w przypadku Austrii, gdzie od lat realizowana jest strategia „budowniczego mostów” jako koncept polityki zagranicznej, co oznacza bycie łącznikiem pomiędzy UE a państwami Europy Środkowej i Wschodniej oraz państwami bałkańskimi. W artykule zaprezentowano teoretyczne uwarunkowania polityki zagranicznej państw małych, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy teorii poszukiwania statusu, a następnie przedstawiono główne wektory polityki europejskiej Austrii. W artykule wykorzystano metodę historyczną, komparatystyczną, krytycznej analizy zawartości treści oraz metodę syntezy przyczynowej. Ustalenia zawarte w tekście zostały oparte na analizie dokumentów dostępnych na stronach internetowych ministerstwa spraw zagranicznych i urzędu kanclerskiego Austrii, a także, szczególnie w części teoretycznej, na krytycznej analizie dorobku innych autorów.

Austria, which at the beginning of the 20th century had the status of a superpower, and is now classified according to various typologies as a small state, is a good material for the analysis of active foreign policy. Austria uses its history, geographical location, as well as material and non-material resources, such as developed diplomatic contacts, to build its international position. Austria has been a full member of the European Union since 1995, which means that the greatest attention of Austrian diplomacy is focused on the pursuit of the national interest in this organisation and through it, and therefore on European policy. It should be noted, however, that the term “European policy” may have broader meanings than just the strategy of a given country in relation to the European Union. This is particularly evident in the case of Austria, where the “bridge builder” strategy has been implemented for years as a foreign policy concept, which means being a link between the EU and the countries of Central and Eastern Europe and the Balkan countries. The article presents the theoretical determinants of the foreign policy of small countries, with particular emphasis on the perspective of the status-seeking theory, and then presents the main vectors of Austria’s European policy. The article uses the historical and comparative method, critical analysis of content and the method of causal synthesis. The text is based on an analysis of documents available on the websites of the Ministry of Foreign Affairs and the Austrian Chancellor’s Office, as well as, in particular in the theoretical part, using the achievements of other authors.

Słowa kluczowe

Austria, polityka zagraniczna, teoria poszukiwania statusu

Austria, foreign policy, status-seeking theory

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Źródła publikowane

Außen- und Europapolitischer Bericht des Bundesministers für europäische und internationale Angelegenheiten, 2022, s. 75, https://www.bmeia.gv.at/fileadmin/user_upload/Zentrale/Publikationen/AEPB/APB_2022_DE_web.pdf (dostęp: 12.10.2024).

Außenamtsgeneralsekretär Linhart: „Die Zentraleuropäische Initiative hat eine wichtige Brückenfunktion zwischen den Regionen Europas“, 30. Mai 2016, Wien, https://www.bmeia.gv.at/ministerium/presse/aktuelles/2016/05/aussenamtsgeneralsekretaer-linhart-die-zentraleuropaeischeinitiative-hat-eine-wichtige-brueckenfunktion-zwischen-den-regionen-europas (dostęp: 12.09.2024).

Austerlitz Declaration, 29 January 2015, https://vlada.gov.cz/assets/media-centrum/aktualne/Austerlitz-Declaration.pdf (dostęp: 12.09.2024).

CEI Member States, https://www.cei.int/member-states (dostęp: 12.09.2024).

CEI Plan of Action 2024–2026, Trieste 2023, s. 5–6, https://www.cei.int/sites/default/files/publications/downloads/209.001-23%20PoA%202024-2026%20GR.pdf (dostęp: 12.09.2024).

Entschliessungsantrag des Abgeordneten Dr. Hübner und weiterer Abgeordneter betreffend Kooperation Österreichs mit der “Visegrad-Gruppe”, National Rat, 1843/A(E) 1 von 1 vom 21.09.2016 (XXV.GP), s. 1, https://www.parlament.gv.at/dokument/XXV/A/1843/imfname_560999.pdf (dostęp: 12.09.2024).

EU Strategie für den Donauraum (EUSDR), Bundesministerium Europäische und internationale Angelegenheiten, https://www.bmeia.gv.at/themen/europapolitik/eu-donauraumstrategie (dostęp: 12.09.2024).

EU Strategy for the Danube Region, https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/cooperation/macroregional-strategies/danube_en (dostęp: 12.09.2024).

Migration bleibt ein Schwerpunktthema der Zentraleuropäischen Initiative, 22. Juni 2017, Wien/Minsk, https://www.bmeia.gv.at/ministerium/presse/aktuelles/2017/06/migration-bleibt-einschwerpunktthema-der-zentraleuropaeischen-initiative (dostęp: 12.09.2024).

Österreichische Europa- und Außenpolitik, Bundesministerium Europäisce und internationale Angelegenheiten, https://www.bmeia.gv.at/themen (dostęp: 12.10.2024).

Strategia UE na rzecz regionu alpejskiego, https://eur-lex.europa.eu/PL /legal-content/summary/eustrategy-for-the-alpine-region.html (dostęp: 12.09.2024).

Raporty

Bilateral economic relations with Europe, Bundesministerium Arbeit und Wirtschaft, https://www.bmaw.gv.at/en/Topics/International/Austria-s-Economic-relations-by-region/Europe.html (dostęp: 12.09.2024).

Janning J., A. Möller, Untapped potential: How new alliances can strengthen the EU, s. 7, https://ecfr.eu/wp-content/uploads/ECFR_290_Untapped_potential_How_new_alliances_can_strengthen_the_EU_-_double_pages.pdf (dostęp: 12.09.2024).

Kornis V., Austria’s Perspective on the Three-Seas-Initiative, 14.02.2022, Friedrich Naumann Foundation, https://www.freiheit.org/central-europe-and-baltic-states/austrias-perspective-three-seasinitiative-0 (dostęp: 12.09.2024).

Population on 1st January, Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00001/default/table?lang=en (dostęp: 12.01.2025).

Schwarz K.P., Austria and Visegrad: Interests converge in Central Europe, Austrian Economics Center, Comment, 21st December, 2020, https://austriancenter.com/austria-and-visegrad/ (dostęp: 12.09.2024).

Monografie

Czaputowicz J., Teorie stosunków międzynarodowych. Krytyka i systematyzacja, Warszawa 2008, s. 236–237.

de Carvalho B., Neumann I.B. (eds.), Small State Status Seeking Norway’s Quest for International Standing, London-New York 2015.

Ingebritsen Ch., Neumann I., Gstöhl S., Beyer J. (eds), Small States in International Relations, Seattle2006.

Stolte C., Brazil’s Africa Strategy: Role Conception and the Drive for International Status, New York 2015.

Vital D., The Inequality of States. A Study of the Small Power in International Relations, Oxford 1967.

Artykuły

Czartoryski A.S., Almost Best Friends: Austria’s Relations with Germany, “PI SM Bulletin” 2021, no 62, s. 2, https://www.pism.pl/upload/images/artykuly/af48cb8e-3d13-44d4-aca4-a76a2b517225//1616694385801.pdf (dostęp: 12.09.2024).

Chojan A., Grupa Wyszehradzka w polityce zagranicznej Polski – między współpracą a rywalizacją, „Biuletyn Analiz i O pinii Zakładu Europeistyki ISP PAN” 2016, nr 4.

Edis R., Punching above their weight: How small developing states operate in the contemporary diplomatic world, „Cambridge Review of International Affairs” 1991, Nr.5(2), 45–53, https://doi.org/10.1080/09557579108400066.

CrossRef

Fantini M., Staal K., Alliance-building to Influence the EU: Measuring the Geography of Mutual Support, “Vives Discussion Paper” 2016, No. 53, s. 16, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2828116 (dostęp: 12.09.2024).

Fiszer J.M., Polityka zagraniczna Polski wobec małych krajów Europy Środkowo-Wschodniej (1989– 2009), „Myśl Ekonomiczna i P olityczna”, nr 1/2010, s. 133.

Fundusz Inwestycyjny Inicjatywy Trójmorza, 3SI Research Center, https://trojmorze.isppan.waw.pl/fundusz-inwestycyjny-inicjatywy-trojmorza/ (dostęp: 12.09.2024).

Galtung J., A structural theory of aggression, “Journal of Peace Research” 1964, Nr. 1, s. 95–119.

Gärtner H., Austria’s Relations with Germany: Between Balancing and Bandwagoning, “Irish Studies in International Affairs” 1998, Vol. 9, s. 67, https://www.jstor.org/stable/30001875 (dostęp: 12.09.2024).

Keohane R., Lilliputians’ Dilemmas: Small States in International Politics, “International Organization” 1969, Nr. 2, s. 291–310.

Kwieciński R., Multilateralizm „z chińskim charakterem”, w: Normy, wartości i instytucje we współczesnych stosunkach międzynarodowych, red. Ł. Fijałkowski, E. Stadtmüller, Warszawa 2015, s. 45.

Markovits A.S., Austrian-German Relations in the New Europe: Predicaments of Political and National Identity Formation, “German Studies Review” 1996, Vol. 19, s. 109, https://www.jstor.org/stable/1431714 (dostęp: 12.09.2024).

Neumann I.B., de Carvalho B., Introduction: Small states and status, w: Small State Status Seeking Norway’s Quest for International Standing, eds B. de Carvalho, I.B. Neumann, London-New York 2015, s. 5–7.

Ogrodnik Ł., Austria in Central Europe: The Aspiration to Become a Bridge-Builder, “PI SM Policy Paper” 2018, Nr. 2, s. 2–3, https://pism.pl/upload/images/artykuly/legacy/files/24241.pdf (dostęp: 12.09.2024).

Orzelska-Stączek A., Problem instytucjonalizacji współpracy regionalnej w Europie Środkowej na przykładzie Inicjatywy Trójmorza i Funduszu Trójmorza, „Analizy międzynarodowe” 2022, nr 2.

Panke D., Being small in a big union: punching above their weights? How small states prevailed in the vodka and the pesticides cases, „Cambridge Review of International Affairs” 2012, Nr. 3, 329–344, DOI : 10.1080/09557571.2012.710579.

Panke D., Small States in Multilateral Negotiations. What Have We Learned?, “Cambridge Review of International Affairs” 2012, Nr. 3, s. 388.

Park A., Jakstaite-Confortola G., Small State Status-Seeking: Lithuania’s Foreign Policy Status Aspirations, “Europe-Asia Studies” 2021, No. 7, s. 1283.

Pedersen R.B., Bandwagon for Status: Changing Patterns in the Nordic States Status-seeking Strategies?, “International Peacekeeping” 2018, Nr. 2, s. 219, DOI : 10.1080/13533312.2017.1394792.

Popławski D., Neutrality in Austria’s Foreign and Security Policy after the Cold War, „Studia Europejskie” 2020, nr 2.

Raś M., Podejście transnarodowe, w: Teorie i podejścia badawcze w nauce o stosunkach międzynarodowych, red. R. Zięba, S. Bieleń, J. Zając, Warszawa 2015, s. 78.

Tchakarova V., Benko L., Austria’s Bridge-building & the Three Seas Initiative, “Horizons: Journal of International Relations and Sustainable Development” 2023, No. 22, s. 107.

Tham Y.-C, New book edited by Tommy Koh shows how small states punch above their weight „The Straights Times” (online), 8 September 2022, https://www.straitstimes.com/singapore/politics/new-book-edited-by-tommy-koh-shows-how-small-states-punch-above-their-weight (dostęp: 12.01.2025).

Thorhallsson B., Steinsson S., Small State Foreign Policy, w: Oxford Research Encyclopedia of Politics, 2017, s. 2, https://uni.hi.is/baldurt/files/2018/09/Small-State-Foreign-Policy-5404.pdf, DOI : 10.1093/acrefore/9780190228637.013.484 (dostęp: 12.05.2024).

Three Seas Story, https://3seas.eu/about/threeseasstory (dostęp: 12.09.2024).

Informacje

Informacje: Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 207-222

DOI: https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.010.22507

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Wektory polityki europejskiej Austrii w kontekście teorii poszukiwania statusu

Angielski: Vectors of Austria’s European Policy in the Context of the Theory of Status-Seeking

Autorzy

Agnieszka Nitszke

https://orcid.org/0000-0001-6108-0663

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 04.12.2025

Status artykułu: Otwarte

Licencja: CC BY 4.0

Udział procentowy autorów:

Agnieszka Nitszke (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Agnieszka Nitszke – doktor, adiunkt w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zainteresowania naukowe: integracja europejska, w tym polityki europejskie i instytucje UE, a także partie polityczne i ich wpływ na proces decyzyjny. Autorka monografii: Zasada federalizmu w państwach niemieckojęzycznych (Kraków 2013) oraz System agencji Unii Europejskiej (Kraków 2017), a także serii artykułów poświęconych integracji europejskiej i partiom politycznym. W latach 2016–2019 była członkinią zespołu realizującego grant Jean Monnet Chair dla prof. Janusza Węca „European Union in Crisis: What’s Wrong and How to Fix It”.

Korekty artykułu:

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 241

Liczba pobrań: 189

Wektory polityki europejskiej Austrii w kontekście teorii poszukiwania statusu

Pobierz xml

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (2)

Pobierz pełny tekst

Tytuły

Abstrakt

Słowa kluczowe

Bibliografia

Informacje

Autorzy