Polska wobec Rumunii w kontekście funkcjonowania bloku rolnego w latach 1930–1932
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 04.12.2025
Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 51-74
https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.004.22501Autorzy
Polska wobec Rumunii w kontekście funkcjonowania bloku rolnego w latach 1930–1932
W sierpniu 1930 r. w Polsce panował kryzys ekonomiczny, szczególnie dotkliwie uderzający w rolnictwo. Wystąpiła ona wówczas z inicjatywą, w stosunku do znajdujących się w podobnej sytuacji krajów agrarnych Europy Środkowej i Południowej, stworzenia ugrupowania mającego za cel neutralizację jego skutków. Główną rolę w stworzonym bloku rolnym odgrywały Polska i Rumunia, które od 1921 r. powiązane były ze sobą przymierzem polityczno-wojskowym.
Od końca 1930 r. podjęto ożywione zabiegi na rzecz stworzenia organizacyjnych podstaw bloku oraz forsowania własnych interesów wobec państw przemysłowych na różnych forach międzynarodowych. Te ostatnie w nikłym zakresie były podatne na dezyderaty państw agrarnych, które równolegle zaczęły indywidualnie szukać sposobów polepszenia sytuacji na swoich rynkach rolnych. Takie intencje przyświecały Rumunii zabiegającej o układ handlowy z Niemcami.
Niepokoiło to Warszawę, znajdującą się wówczas w stanie wojny celnej z tym państwem. Jednakże nie posiadała ona większych możliwości oddziaływania na te tendencje w polityce Bukaresztu. Wiosną 1932 r. w polskim MSZ w miejsce optymizmu głoszonego w oficjalnych deklaracjach w odniesieniu do efektów funkcjonowania bloku pojawił się sceptycyzm, skutkujący coraz mniejszym zaangażowaniem w jego działalność.
Archives de la Société des Nations, Comite Permanent d’Etudes Economiques des Etats de l’Europe Centrale et Orientale, sygn. R2904-10D-26767-26767
Archives de la Société des Nations, Commission of Enquiry for European Union, sprawozdanie Specjalnego Komitetu do Badań nad Projektem Paktu o Nieagresji Ekonomicznej z 5 XI 1931, sygn. C.807.M.398.1931.VII
Archives de la Société des Nations, Convention for the creation of an International Agricultural Mortgage Credit Corporation, sygn. R2909-10D-34295-28458
Archives de la Société des Nations, Convention pour la creation d’une Societe Internationale de Credit Hypothecaire Agricole, signée à Genève le 21 mai 1931, kol. 226, p. 30
Archives de la Société des Nations, L’écoulement du stock de cereales actuellement disponible, sygn. R2899-10D-26999-25721
Archives de la Société des Nations, Proceedings ff the Second International Conference with a view to concerted economic action (first session), Geneva (17–28 XI 1930), sygn. C.149.M.48.1931.II.B.
Archiwum Akt Nowych, Ambasada w Berlinie, sygn. 445, 475
Archiwum Akt Nowych, Ambasada w Bukareszcie, sygn. 20, 21, 88, 304, 307, 359
Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Spraw Zagranicznych sygn. 1794, 1841, 1843, 2060, 2061, 2062, 2063
Archiwum Akt Nowych, Poselstwo w Belgradzie, sygn. 61
Archiwum Akt Nowych, Poselstwo w Budapeszcie, sygn. 69
Archiwum Akt Nowych, Sztab Generalny 616, sygn. 90
Biblioteka Kórnicka PAN, Materiały z konferencji L. Janta Połczyńskiego, sygn. 14771
Hoover Institution Archives, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, pudło 83, folder 13 (mikrofilm w AAN)
Hoover Institution Archives, Polska, Poselstwo Rumunia, Księga szyfrów, nr 4, pudło 2, folder 1; nr 5, p. 2., f. 2 (mikrofilm w AAN)
Akten zur deutschen auswärtigen Politik 1918–1945, Serie B: 1925–1933, Bd. XVII, Göttingen 1982.
Dokumenty Vnešnej Politiki SSSR, sygn. 14, 1 ânvarâ – 31 dekabrâ 1931 g., red. Â.I. Eršov, A.I. Lavrent’ev i in., Moskva 1968.
Konferencja posłów Rzeczypospolitej Polskiej akredytowanych w państwach Europy Środkowej i na Bałkanach, Warszawa 7–10 marca 1932 roku. Referaty i protokoły, opr. H. Chałupczak, E. Kołodziej, Lublin 2013.
La grande roumanie alliée de la france. Une péripétie diplomatique des Années Folles? (1919–1933), red. T. Sandu, Paris 2000.
Tibal A., La crise des états agricoles européens et l’action internationale (janvier 1930–mai 1931). Documents recueillis et commentés, Paris 1931.
Titulescu N., Documente diplomatice, red. G. Macovescu, D.C. Giurescu i in., Bucureşti 1967.
Taşcă G., Un economist în misiune diplomatică la Berlin (1930–1949). Memorii şi însemnări (1924–1949), ediţie îngrjită de I.Opriş şi A. Filotti, Bucuresti 2021.
Butler J., Konferencje ekspertów państw rolniczych, „Przegląd Gospodarczy” 1 XII 1930, z. 23, s. 974–975.
Conferinţa internaţională a grâului, “Dimineaţa” 8 IV 1931, s. 17.
D. Dem. Ghika despre problemele externe de actualitate, „Lupta” 13 V 1931, s. 3.
Gościcki J., Międzynarodowa konferencja w sprawie pszenicy, „Rolnik Ekonomista” 15 VI 1931, nr 12, s. 373–375.
Inchiderea conferinţei agricole dela Paris, „Argus” 2 III 1931, s. 5.
Konferencja Komitetu Badań Ekonomicznych bloku państw rolniczych, „Polska Gospodarcza” 7 XI 1931, z. 45, s. 1536.
Konferencja państw rolniczych w Sofii, „Polska Gospodarcza” 26 XII 1931, z. 52, s. 1721; Międzynarodowa Konferencja Rolnicza w Sofii, „Przegląd Informacyjny Polska a Zagranica” 22 XII 1931, nr 50, s. 1406–1408.
Konferencja przedstawicieli rządów państw rolnych Europy Środkowej i Wschodniej odbyta w Sofii 10–13 XII 1931, „L’Agriculture polonaise et des pays de l’Est européen”, janvier 1932, s. 113–115.
Krawulski L., Rolnicze obrady genewskie, „Polska Gospodarcza” 11 VII 1931, z. 28, k. 1078–1079.
La deuxième session du Comité Permanent d’Études économiques des Etats de l’Europe Centrale et Orientale, „L’Agriculture Polonaise et des Pays de l’Est Europeen”, Juillet 1931, s. 155–158.
Conflict cu Germania?, „Curentul” 8 V 1931, s. 6.
Łychowski T., Losy preferencji celnej, „Polska Gospodarcza” 26 IX 1931, z. 39, s. 1369–1371.
Łychowski T., Nowe projekty Genewskie, Wyniki dyskusji nad „Anschlussem” w Komisji Studiów dla Unii Europejskiej, „Przegląd Gospodarczy” 1 VI 1931, z. 11, s. 467.
Łychowski T., Traktaty celno-preferencyjne, „Przegląd Gospodarczy” 15 VIII 1931, nr 16, s. 657.
Międzynarodowa Konferencja Rolnicza w Sofii, „Przegląd Informacyjny Polska a Zagranica” 22 XII 1931, nr 50, s. 1406.
Międzynarodowe konferencje rolnicze w Paryżu, „Polska Gospodarcza” 1931, z. 12, s. 465–466.
Rapport du Comité Permanent d’Études Économiques des Etats de l’Europe Centrale et Orientale, sur l’application du régime préférentiel douanier, “L’Agriculture Polonaise et des pays de l’est Européen” 1931, nr 4, s. 137–139.
Rezultatele conferinţei agrare dela Sofia, „Dimineaţa” 17 XII 1931, s. 3.
Rościszewski S., Konferencja zbożowa w Londynie, „Polska Gospodarcza” 13 VI 1931, s. 932–933.
Sadowski S., Konferencja zbożowa w Rzymie, „Polska Gospodarcza” 1931, z.15, s. 591–593.
Sommer L., Sechste Mitteleuropäische Wirtschaftstagung am 18. und 19. März 1931, „Weltwirtschaftliches Archiv”, 35. Bd. (1932), s. 612–616.
Współpraca gospodarcza Niemiec z państwami wschodniopołudniowymi, PAZ 20 I 1931, nr 2.
Wyniki konferencji londyńskiej, „Polska Gospodarcza” 6 VI 1931, z. 23, s. 902–903.
Campus E., Mica Înţelegere, Bucureşti 1997.
Dimitriu R., Die Außenpolitik Rumäniens1918–1939 Zwischen Solidarität und Sacro Egoismo, Frankfurt am Main–Wien 2006.
Fiedor K., Niemieckie plany integracji Europy na tle zachodnioeuropejskich doktryn zjednoczeniowych 1918–1945, Wrocław 1991.
Goranovič M.M., Agrarnyj krizis i raspad agrarnogo bloka stran Vostočnoj i Ûgo – Vostočnoj Evropy, Moskwa 1971.
Kacarkova V., Èkonomičeskie otnošeniâ Bolgarii s balkanskimi stranami v period meždu dvumâ mirovymi, Sofia 1989.
Neustadt I., Le problème de l’organisation internationale en Europe centrale 1919–1939, Paris 1939.
Puia I., Relaţiile economice externe ale României în perioada interbelică, Bucureşti 1982.
Sandu T., Système de sécurité français en Europe centre–orientale. L’exemple roumain 1919–1933, Paris–Montréal 1999.
Essen A., Polska a Mała Ententa 1920–1934, Warszawa 1992.
Freytag C., Deutschlands „Drang nach Südosten“. Der Mitteleuropäische Wirtschaftstag und der „Ergänzungsraum Südosteuropa“ 1931–1945, Göttingen-Wien 2012.
Mazzei J., La preferenza ai prodotti agrari dell’Europa centrale. La crisi degli stati agrari Europei e i progetti doganali a loro favore, “Rivista Internazionale di Scienze Sociali e Discipline Ausiliarie”, Serie III, vol. 4, Fasc. 5, 1933, s. 559–604.
Romanow-Bobinska K., Wielki Kryzys a Europa Wschodnia, „Studia z dziejów ZSRR i Europy Środkowej”, 1981, t. XVII, s. 108–110.
Stawowy-Kawka I., Blok rolny a koncepcje integracji Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej w latach 1930–1932, w: Międzymorze. Nadzieje i ograniczenia w polityce II Rzeczypospolitej, red. E. Znamierowska-Rakk, Warszawa 2016, s. 419–443.
Szulc W., Die Warschauer Agrarkonferenz (August 1930) und die Formierung des Agrarblocks in Ostmitteleuropa, „Studia Historiae Oeconomicea” vol. 20, 1993, s. 168–169.
Vučo N., „Agrarni blok” podunavskih zemalja za vreme ekonomske krize 1929–1933, w: Svetska ekonomska kriza 1929–1934. godine i njen odraz u zemljama jugoistočne Evrope, red. V. Čubrilović, Beograd 1976, s. 29–49.
Walczak H., Polska i Rumunia a sprawa krystalizacji i początki bloku rolnego (1930), w: Przeszłość i dzień dzisiejszy relacji polsko-rumuńskich = Trecutul şi prezentul relaţiilor polono-române, Suceava 2024, s. 145–158.
Informacje: Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 51-74
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Szczeciński
Polska
Publikacja: 04.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 242
Liczba pobrań: 265