Kulturowe uwarunkowania prawa w państwach bałkańskich na przykładzie przestępstw wykonywanych na zwłokach ludzkich i miejscach ich spoczynku
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 04.12.2025
Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 551-578
https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.028.22525Autorzy
Kulturowe uwarunkowania prawa w państwach bałkańskich na przykładzie przestępstw wykonywanych na zwłokach ludzkich i miejscach ich spoczynku
Bałkany stanowią region niejednolity kulturowo, co od wielu lat jest zarzewiem wielu konfliktów zbrojnych na tym obszarze. Tworzone na nim państwa i ich granice często nie respektowały pochodzenia etnicznego zamieszkujących go ludności. Od końca XX wieku coraz więcej grup narodowych uzyskało niepodległość i utworzyło uznawane na arenie międzynarodowej państwa. Celem artykułu jest zbadanie, czy i w jaki sposób uwarunkowania pozaprawne wpłynęły na ukształtowanie prawa w wybranych krajach. Badania ograniczone zostały do grupy zachowań najbardziej pierwotnie związanych z normami kulturowymi, tj. kryminalizowanych czynów wykonywanych na zwłokach ludzkich i miejscach ich spoczynku. W pracy wykorzystano analizę literatury przedmiotu oraz analizę aktów prawnych w dziewięciu krajach bałkańskich. Wnioski z analizy wskazują na nadrzędność uwarunkowań kulturowych w procesie tworzenia norm prawnych.
Antić Č., The History of Serbia, Laguna, Belgrad 2018.
Aramesh K., The ownership of human body: an Islamic perspective, Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 2(4)/2009, s. 1–4.
Bataković D., A Balkan-Style French Revolution? The 1804 Serbian Uprising in European Perspective, Balcanica, 36(2004), s. 113–129.
Bauer S., The History of the Ancient World. From the Earliest Accounts to the Fall of Rome, W.W. Norton & Company, Nowy York 2007.
Beaton R., Civilisation or Civilisations? New Contexts for the Ancient Greek Achievement, w: G. Giannakis, T.Papanghelis, A. Rengakos, A. Rengakos (red.), The Future of the Past, De Gruyter, Berlin 2024, s. 3–10.
Bilski R., Kocioł bałkański, Świat Książki, Warszawa 2000.
Brunnbauer U., Serving the Nation. Historiography in the Republic of Macedonia (FYROM) after Socialism, Historein, 4/2003, s. 161–182.
Burg S., Shoup P., The War in Bosnia-Herzegovina. Ethnic Conflict and International Intervention, M.E. Sharpe, Armonk 1999.
Bury J., The Invasion of Europe by the Barbarians, Norton Library, Massachusetts 1967.
Bury J., Kasprzak J., Prawo karne islamu, Warszawa 2007.
Carmichael C., Concise History of Bosnia, Cambridge University Press, Nowy York 2015.
Cresciani G., Clash of civilisations, Italian Historical Society Journal, 12(2)/2004, s. 3–15.
Czekalski T., Historia Albanii, Ossolineum, Wrocław 2009.
Czekalski T., The Shining Beacon of Socialism in Europe. The Albanian State and Society in the Period of Communist Dictatorship 1944–1992, Wyd. UJ, Kraków 2013.
Czerwiński M., Chorwacja. Dzieje, kultura, idee, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2020.
Davison A., Turkey, a “secular” state?. The challenge of description, The South Atlantic Quarterly, 102(2)/2003, s. 333–350.
Demircioğlu F., Akcay E., Deniş H., North Macedonia after the resolution of the name issue, Balkan Social Science Review, 23(23)/2024, s. 371–389.
Dimarchos G., Maginas, A. Stergiannis P., Kodeks Karny – Potrójna Tabela Porównawcza (ΠοινικοσΚωδικασ ΤριπλοσΣυγκριτικοσΠινακασ), Ateny 2022, https://www.lawspot.gr/sites/default/files/images/nea/poinikos_kodikas-triplos_sygkritikos_pinakas.pdf, dostęp: 20.12.2024.
Dimić L., Historiography on the Cold War in Yugoslavia. From ideology to science, Cold War History, 8(2)/2008, s. 285–297.
Edmonds R., The Ethics of Afterlife in Classical Greek Thought, w: D. Wolfsdorf (red.), Early GreekEthics, Oxford University Press, Oxford 2020, s. 545–562.
Edwell P., War Abroad. Spain, Sicily, Macedon, Africa, w: D. Hoyos (red.), A Companion to the Punic Wars, John Wiley & Sons, Chichester 2011, s. 320–338.
Eliade M., Sacrum a profanum. O istocie sfery religijnej, Aletheia, Warszawa 2008.
Elsie R., A Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture, New York University Press, Nowy York 2001.
European Commission for Democracy Through Law (Venice Commission), Annexe II. Analysis of the Domestic Law Concerning Blasphemy, Religious Insults and Inciting Religious Hatred in Albania, Austria, Belgium, Denmark, France, Greece, Ireland, The Netherlands, Poland, Romania, Turkey, United Kingdom, https://web.archive.org/web/20090401145655/http://www.venice.coe.int/docs/2008/CDL%282008%29090add2-e.asp, dostęp: 20.12.2024.
Feinberg J., The Moral Limits of Criminal Law. Harm to Others, Oxford University Press, Nowy York 1984.
Fine J., The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, Ann Arbor 1994.
Fine J., The Various Faiths in the History of Bosnia. Middle Ages to the Present, w: M. Shatzmiller (red.), Islam and Bosnia. Conflict Resolution and Foreign Policy in Multi-Ethnic States, McGill Queen’s University Press, Montreal 2002, s. 3–23.
Floudas D., A Name for a Conflict or a Conflict for a Name? An Analysis of Greece’s Dispute with FYROM, Journal of Political and Military Sociology, 24/1996, s. 285–321.
Forbes N., The Balkans. A History of Bulgaria, Serbia, Greece, Romania, Turkey, Oxford University Press, Oxford 1915.
Gawrych G., The Crescent and the Eagle. Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913, IB Tauris, Londyn 2006.
Grant T., Extending decolonization. How the United Nations might have addressed Kosovo, Georgia Journal of International & Comparative Law, 28(9)/1999, s. 10–54.
Irwin Z., Macedonia/North Macedonia since 1989, w: S. Ramet, C. Hassenstab (red.), Central and Southeast European Politics Since 1989, Cambridge University Press, Cambridge 2019, s. 362–398.
Jońca M., Przestępstwo znieważenia grobu w rzymskim prawie karnym, Wydawnictwo KUL , Lublin 2013.
Kaplan R., Bałkańskie upiory. Podróż przez historię, Czarne, Wołowiec 2015.
Lasoń M., Interwencja zbrojna w Kosowie i Libii jako przykłady współczesnych interwencji zbrojnych, Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka, 1/2018, s. 241–257.
Luthar O., The Land Between. A History of Slovenia, Peter Land Edition, Frankfurt nad Menem 2013.
Majhosev A., Majhosev D., Decriminalization of insult and defamation in the journalistic profession in the Republic of Macedonia through the prism of the law on civil liability for insult and defamation, Balkan Social Science Review, 10/2017, s. 25–41.
Malcolm N., Rebels, Believers, Survivors. Studies in the History of the Albanians. Oxford UniversityPress, Nowy York 2020.
Marijan D., Expert Opinion. On the War Connections of Croatia and Bosnia and Herzegovina (1991–1995), Journal of Contemporary History, 36/2004, s. 249–289.
Markowska J., Bałkany – określenie medialne czy region geograficzny?, Pracei Studia Geograficzne, 44/2010, s. 45–58.
Martin J., Venice Reconsidered. The History and Civilization of an Italian City-State, 1297–1797, Johns Hopkins University Press, Nowy York 2002.
Matthews S., Bosnia and Herzegovina. History, People, Culture, Travel and Tourism, Environment, Global Print Digital, Columbia 2017.
Medeiros M., Beyond the label: Exploring the role of ethnicity in the Kosovo conflict, Studies in ethnicity and nationalism, 31(3)/2021, s. 260–275.
Mojzes P., Balkan Genocides. Holocaust and Ethnic Cleansing in the 20th Century, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham 2011.
Mudry T., Guerre de religions dans les Balkans, Ellipses, Paryż 2005.
Mulaj K., Politics of Ethnic Cleansing: Nation-state Building and Provision of Insecurity in Twentieth-century Balkans, Lexington Books, Londyn 2008.
Najman M., Determinants of the Object of Protection of the Crime of Desecration of a Corpse and a Grave and Defamation of a Deceased Person, Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem, 13(3)/2021, s. 241–254.
Najman M., Division of offences carried out on human corpses due to their statutory object of protection, Juridical Tribune, 9(3)/2019, s. 607–617.
Najman M., Ewolucja pośmiertnej ochrony zmarłych w prawie karnym na ziemiach polskich do XIX wieku, Czasopismo Historyczno-Prawne, 2/2024, s. 37–60.
Najman M., The object protected by the criminalization of insult of a human corpse in Polish law, Gdańskie Studia Prawnicze, 3(64)/2024, s. 118–136.
Nallbani E., Early Medieval North Albania. New Discoveries. Remodeling Connections, Adriaticoaltomedievale (VI–XI secolo) Scambi, porti, produzioni, 4/2017, s. 311–346.
Nemeth P., Legal Rights and Obligations to a Corpse, Notre Dame Law Review, 17(1)/1943, s. 69–73.
Pavićević A., Diving into the Silence. Death and Funeral in Serbia in the Beginning of Third Millennium, w: M. Rotar, A. Teodorescu, C. Rotar (red.), Death and Dying in the 18th–21st Century in Europe. Volume 2, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne 2014, s. 86–111.
Pavićević A., Funerary Practices in Serbia, Emeralnd Publishing, Bingley 2021.
Pavlicevic D., Historia Chorwacji, Wyd. Naukowe UAM , Poznań 2004.
Pavlowitch S., Serbia. The History behind the Name, Hurst & Company, Londyn 2002.
Pečar T., The Roman Catholic Church in Slovenia under three totalitarian regimes, w: Jambrek P. (red.), Crimes committed by Totalitarian Regimes, Slovenian Presidency of the Council of the European Union, Bruksela 2008, s. 71–80.
Prekic A., The religious community and the Communist regime in the case of Montenegro, 1945–1955, Journal for the Study of Religions and Ideologies, 15(44)/2016, s. 111–136.
Rizman R., Uncertain path. Democratic transition and consolidation in Slovenia, Texas A&M University Press, College Station 2006.
Roberts E., Realm of the Black Mountain. A History of Montenegro, Cornell University Press, Ithaca 2007.
Rominkiewicz J., Ateńskie prawo pogrzebowe, Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo, 319(3674)/2015, s. 11–34.
Rybak A. Prawnokarna ochrona godności zwłok człowieka, Palestra, 1–2/2014, s. 99–104.
Shrader C., The Muslim-Croat Civil War in Central Bosnia. A Military History, 1992–1994, College Station, Texas 2003.
Stipčević A., The Illyrians. History and Culture, Noyes Press, New Jersey 1977.
Šimić G., Has the ICTY brought justice to the victims of war in Bosnia and Herzegovina?, Indian Journal of Law and International Affairs, 1(1)/2016, s. 1–12.
Stawowy-Kawka I., Zbrojny konflikt albańsko-macedoński (luty–maj 2001 roku) w północno-zachodniej Macedonii. Zaangażowanie dyplomacji USA i UE, Studia Politologica Ucraino-Polona, 4/2014, s. 46–60.
Thomas C., Centering the Periphery, w: T. Howe, J. Reames (red.), Macedonian Legacies. Studies in Ancient Macedonian History and Culture in Honor of Eugene N. Borza, Regina Books, Totowa 2008, s. 1–17.
Treadway J., The Falcon and the eagle. Montenegro and Austria-Hungary, 1908–1914, Purdue University Press, West Lafayette 1983.
Ubicini A., Les Serbes de Turquie, études historiques, statistiques et politiques sur la principauté de Serbie, le Montenegro et les pays serbes adjacents, E. Dentru, Libraire Editeur, Paryż 1865.
Vasiliev A., Groisman S., Legal doctrine as a source of law in Russia and Bulgaria: comparative aspects, Gosudarstvoipravo, 7/2022, s. 30–39.
Zacharias M., Komunizm, federacja, nacjonalizmy. System władzy w Jugosławii 1943–1991. Powstanie, przekształcenia, rozkład, Neriton, Warszawa 2004
Declaration of Independence in Respect of Kosovo, https://web.archive.org/web/20100821055950/http://www.icj-cij.org/docket/files/141/15987.pdf, dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Albanii (Albanian Kodi Penal i Republikëssë Shqipërisë), miratuar me ligjin Nr. 7895/1995, datë 27.1.1995 dhendryshuar me ligjin Nr. 146/2020, datë 17.12.2020, https://fiu.gov.al/wp-content/uploads/2024/02/Kodi-Penal-RSH.pdf, dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Bośni i Hercegowiny (Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine), Sl. glasnik BiH”, br. 3/2003, 32/2003 – ispr., 37/2003, 54/2004, 61/2004, 30/2005, 53/2006, 55/2006, 8/2010, 47/2014, 22/2015, 40/2015, 35/2018, 46/2021, 31/2023 i 47/2023, https://www.paragraf.ba/propisi/bih/krivicni-zakon-bosne-i-hercegovine.html, dostęp: 30.04.2025.
Kodeks Karny Chorwacji (Kanzeni zakon), NN 125/11. 144/12, 56/15, 61/15, 101/17, 118/18, 126/19, 84/21. 114/22, 114/23. 36/24, https://www.zakon.hr/z/98/Kazneni-zakon, dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Czarbogórym (Krivični Zakonik Crne Gore), „Sluûbeni list RepublikeCrneGore”, br. 070/03 od 25.12.2003, 013/04 od 26.02.2004, 047/06 od 25.07.2006, „Sluûbeni list CrneGore”, br. 003/20 od 23.01.2020, https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/22277, dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Grecji (ποινικός κώδικας), Law 1492 of 1950 in conjunction with Presidential Decree 283 of 1985 as of 28 February 2017.
Kodeks Karny Macedonii Północnej (Krivičniot zakonik („Služben vesnik na Republika Makedonija”) broj 37/96.
Kodeks Karny Republiki Kosowa (Službeni List RepublikeKosovo), Br. 2/14 JANUA R 2019, PRIŠTI - NA , https://www.kosovopolice.com/wp-content/uploads/2020/07/Krivic%CC%8Cni-zakonik-Republike-Kosovo.pdf, dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Serbii (Krivični Zakonik), Sl. glasnik RS, br. 85/2005, 88/2005 – ispr., 107/2005 – ispr., 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 i 94/2024) (http://demo.paragraf.rs/WebParagrafDemo/?actid=22218), dostęp: 20.12.2024.
Kodeks Karny Słowenii (Kazenski Zakonik), ZAKO 5050, Uradni list RS, št. 50/12 – uradnoprečiščenobesedilo, 54/15, 6/16 – popr., 38/16, 27/17, 23/20, 91/20, 95/21, 186/21, 105/22 – ZZNŠPP , 16/23 in 107/24 (https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO5050); dostęp na 30.11.2024.
Ustawa nr 143/1 o odpowiedzialności cywilnej za zniesławienie i zniewagę (Zakon za graǵanska odgovornost za navreda i kleveta) No. 143/1 (Služben V. na R.M.: 251/2022 оd 22.11.2022).
https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/#people-and-society, dostęp: 20.12.2024.
Informacje: Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 551-578
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Sąd Okręgowy w Warszawie
Polska
Publikacja: 04.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 259
Liczba pobrań: 287