FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Księża patrioci w tropikach. Polsko-wietnamska współpraca w kwestiach katolickich 1955–1956

Data publikacji: 04.12.2025

Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 135-151

https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.007.22504

Autorzy

Jarema Słowiak
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-3104-4415 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Księża patrioci w tropikach. Polsko-wietnamska współpraca w kwestiach katolickich 1955–1956

Abstrakt

W roku 1955 najnowszy wówczas członek obozu krajów komunistycznych, Demokratyczna Republika Wietnamu, stanął przed problemem sformułowania swojej polityki wobec wietnamskich katolików.
Nie mając doświadczenia na tym polu, Wietnamczycy zdecydowali się poprosić o pomoc komunistyczną Polskę. Warszawa wydawała się mieć znaczne osiągnięcia w radzeniu sobie z Kościołem katolickim, Polacy byli aktywni w Azji i wybór ten wydawał się naturalny.
W efekcie w kwietniu 1955 roku w Wietnamie Północnym wylądowała delegacja tzw. księży patriotów pod patronatem Stowarzyszenia PAX. Efekty tej wizyty były owocne i dalsza współpraca wydawała się obiecująca, na przeszkodzie stanęły jednak wydarzenia Polskiego Października w roku 1956.
Nowa ekipa Władysława Gomułki i jej polska droga do socjalizmu budziły głęboką ideologiczną podejrzliwość w Hanoi, co przekreślało możliwość na dalszy udział Polaków w kreowaniu wietnamskiej polityki wobec swojej katolickiej mniejszości.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Archiwalia

Archiwum Akt Nowych (dalej AA N), 2/1587/0/7.7/47/1339, Odpis telegramu księdza Vu Xuan Ky do Bolesława Piaseckiego, 23 I 1956 r., bn.

AA N, 2/1587/0/13.1/136/257, Dekret z dnia 14 czerwca 1955 o ochronie wolności wyznania, 14 VI 1955, k. 158–160.

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych (dalej AM SZ), zespół 12, wiązka 26, teczka 613, Pismo do Prezesa Rady Ministrów Józefa Cyrankiewicza, 10 III 1955 r., k. 1.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 613, Sprawozdanie z dotychczasowej działalności delegacji katolików polskich w Wietnamie – 13 – 19 IV 1955, 19 I V 1955 r., k. 3–5.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 613, Notatka służbowa dotycząca pracy naszej delegacji katolickiej, która przebywała na terenie Wietnamskiej Republiki Demokratycznej w dniach od 13 kwietnia do 28 maja 1955 r., 20 VI 1955 r., k. 7–9.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 613, Sprawozdanie z działalności delegacji katolickiej w Vietnamie, od dn. 17 IV do dn. 30 V 1955 r., 14 VII 1955 r., k. 11–17.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 613, Notatka dla ministra Naszkowskiego od dyrektora Departamentu V, 6 I X 1955 r., k. 18–20.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 613, Sprawozdanie z pobytu delegacji Wietnamskiej w Polsce, 13 XII 1955 r., k. 22–23.

AM SZ, z.12, w. 26, t. 614, Prośba Stowarzyszenia PAX o przydział materiałów, 10 III 1955 r., k. 9.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 617, Notatka z rozmowy przeprowadzonej z II Sekretarzem Ambasady DRW w Warszawie tow. Hoang Luongiem w dn. 15.9.56, 15 I X 1956 r., k. 19.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 617, Notatka dotycząca rozmowy przeprowadzonej z tow. Hoang LuongII Sekretarzem Ambasady WRD w dniu 21 listopada b.r., 22 XI 1956, k. 23–24.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 618, Wyciąg korespondencyjny Nr 18467 z Hanoi, 13 XI 1956 r., k. 6.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 619, Wyciąg korespondencyjny Nr 18420 z Hanoi, 12 XI 1956 r., k. 27.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 619, Wyciąg korespondencyjny Nr 19895 z Hanoi, 15 XII 1956 r., k. 60–61.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 628, Notatka z rozmów przeprowadzonych w dniu 4 i 5 kwietnia 1957 r. w sprawie wspólnej deklaracji polsko-wietnamskiej, bd., k. 10–12.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 628, Protokół z rozmów międzypartyjnych przeprowadzonych w czasie pobytu delegacji rządowej w Hanoi, 8 IV 1957 r., k. 20–26.

AM SZ, z. 12, w. 26, t. 637, Informacja Ambasady PRL w Hanoi, 08 I 1957, k. 1–13.

The National Archives (dalej TNA), FO 371/128826, Savingram from Warsaw to Foreign Office, 3 VII 1957, NP 10396/1.

TNA, FO 371/128826, Savingram From Warsaw to Foreign Office, 25 VIII 1957, NP 10396/2.

NTA , FO 371/128826, Poufna notatka z kancelarii brytyjskiej ambasady w Warszawie, 31 VII 1957, NP 10396/3.

Prasa

„Dziś i Jutro” (Warszawa), 1955.

Monografie i artykuły

Bankowicz B., Ruch księży patriotów 1949–1955, czyli „koń trojański” w polskim Kościele katolickim, w: Ze studiów nad dziejami Kościoła i katolicyzmu w PRL, red. B. Bankowicz, A. Dudek, Kraków 1996, s. 5–24.

Benken P., W cieniu Budapesztu i Suezu – rewolta chłopska w Wietnamie Północnym w 1956 roku, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2(28) 2016, s. 418–449.

Frankum R.B., Operation Passage to Freedom: The United States Navy in Vietnam, 1954–1955, Lubbock 2007.

Historia dyplomacji polskiej: połowa X–XX w. t. 6, 1944/1945–1989, red. W. Materski, W. Michowicz, oprac. W. Jarząbek, Warszawa 20120.

Jaszczuk A., Ewolucja ideowa Bolesława Piaseckiego 1932–1956, Warszawa 2005.

Kardela P., W służbie narodu i bezpieki. Wojciech Kętrzyński (1918–1983), „Rocznik Mazurski” 2015, t. 19, s. 151–180.

Łatka R., Pleskot P., Józef Keller – ksiądz, profesor, donosiciel, apostata, marksistowski religioznawca. Przypadek tajnego współpracownika ps. Ostrożny / Adam Piotrowski, Warszawa 2024.

Orzełek A., Czerwoni katolicy. Polityczne i ideowe drogi Jana Frankowskiego (1912–1976) i Konstantego Łubieńskiego (1910–1977) na tle działalności ich ugrupowań, Warszawa 2024.

Orzełek A., Wojciech Kętrzyński w: Słownik biograficzny polskiego katolicyzmu społecznego, red. R. Łatka tom 5, Warszawa 2023.

Słowiak J., Not so Honest Relations: Top-Level Polish-Vietnamese Contacts 1965–1970, w: Vietnam Over the Long Twentieth Century, red. Liam C. Kelley, Gerard Sasges, Singapur 2024, s. 145–161.

Słowiak J., The role of the International Commission for Supervision and Control in Vietnam in the population exchange between Vietnamese States during years 1954–1955, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 2019, t. 146, z. 3, s. 621–635.

Słowiak J., Wielka improwizacja. Delegacja Polska w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Wietnamie w latach 1954–1973, Szczecin 2021.

Wróbel J., Chipolbrok. Z dziejów polsko-chińskiego sojuszu morskiego 1950–1957, Łódź 2016.

Internet (dostęp: 28 IX 2025)

https://gcatholic.org – strona internetowa umożliwiająca m.in. sprawdzanie historii diecezji.

https://pbc.gda.pl/dlibra – Pomorska Biblioteka Cyfrowa, dająca dostęp do zdigitalizowanych czasopism, jak „Dziś i Jutro”.

Informacje

Informacje: Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 135-151

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Księża patrioci w tropikach. Polsko-wietnamska współpraca w kwestiach katolickich 1955–1956
Angielski: Patriot Priests in the Tropics. Polish-Vietnamese Cooperation on Catholic Issues 1955–1956

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-3104-4415

Jarema Słowiak
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-3104-4415 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 04.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Jarema Słowiak (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Jarema Słowiak – adiunkt w Katedrze Historii Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zainteresowania naukowe: okres zimnej wojny, przede wszystkim wojna wietnamska oraz polska wielowymiarowa działalność w tle tego konfliktu.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Księża patrioci w tropikach. Polsko-wietnamska współpraca w kwestiach katolickich 1955–1956

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE