FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Jan Kot i jego tajna notatka z 12 kwietnia 1952 r. o napływającej do MSZ korespondencji w sprawach przesiedleń i repatriacji ludności polskiej z ZSRR

Data publikacji: 04.12.2025

Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 113-134

https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.006.22503

Autorzy

Wojciech Marciniak
Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska
https://orcid.org/0000-0002-0640-6816 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Jan Kot i jego tajna notatka z 12 kwietnia 1952 r. o napływającej do MSZ korespondencji w sprawach przesiedleń i repatriacji ludności polskiej z ZSRR

Abstrakt

W kwietniu 1952 r. Jan Kot (naczelnik Wydziału Radzieckiego MSZ) sporządził notatkę o napływającej do resortu korespondencji od rodzin osób przebywających w ZSRR. Listy te zawierały prośby o pomoc w sprowadzeniu bliskich, którzy z różnych przyczyn nie mogli wyjechać z ZSRR. Byli to m.in. więźniowie, łagiernicy oraz osoby przebywające na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. Notatka jest ważnym dokumentem ilustrującym bierny stosunek rządu w Warszawie wobec nierozwiązanych spraw przesiedleńczo-repatriacyjnych ludności polskiej w Związku Radzieckim w okresie stalinowskim.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła pierwotne:

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie [1944] 1945–1954

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ministerstwo Obrony Narodowej w Warszawie

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie [1944] 1954–1990

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, Departament I. Wydział Radziecki

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, Departament Polityczny. Wydział Radziecki

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, Gabinet Ministra 1945–1951

Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, Zbiór akt osobowych, Teczka Jana Kota

Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Krakowie [1945] 1983–1990

Źródła publikowane

Dokumenty do dziejów PRL, zeszyt 12: Polska w dokumentach z archiwów rosyjskich 1949–1953, Wybór i opracowanie: A. Kochański, G.P. Muraszko, A.F. Noskowa, A. Paczkowski, K. Persak, Warszawa 2000

Dokumenty i materiały do stosunków polsko–radzieckich, Tom IX: styczeń 1946–grudzień 1949, opr. E. Basiński, K.W. Bolszakowa, I.A. Chrienow i in., Warszawa 1974

Marciniak W., Dwa raporty ambasadora Henryka Raabego o obywatelach polskich represjonowanych w ZSRR (1943–1946), „Wrocławskie Studia Wschodnie” 2016, [nr] 20, [pod red. A. Kuczyńskiego]

Marciniak W., Tajna notatka Wydziału Zagranicznego KC PPR o problemach repatriacyjnych Polaków z ZSRR z 5 grudnia 1947 r., „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX–XX wieku” 2017, tom XVIII, Losy Polaków na Wschodzie. Wiek XX i współczesność, pod red. J. Kity i W. Marciniaka

Wspomnienia

Kot J., Ruleta kasztanów. Wierna opowieść o młodości wzrosłej w burzliwą dojrzałość podczas światowego kataklizmu, Toruń 2003

Opracowania

Głowacki A., Sowieci wobec Polaków na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej 1939–1941, Łódź 1998

Kołodziej E., Polityka Rządu RP w Warszawie wobec repatriacji i reemigracji obywateli polskich z ZSRR w latach 1944–1948, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1994, nr 1 (203)

Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 2007

Marciniak W., Od interwencji do zaprzeczenia. Zarys ewolucji stosunku Ambasady RP w Moskwie wobec problemów repatriacyjnych obywateli polskich w głębi ZSRR w latach 1945–1948, w: Od rewolucji do pierestrojki. Transformacje Wschodniej Europy w ostatnim stuleciu, red. M. Gibiec, G. Hryciuk, M. Ruchniewicz, Łomianki 2022

Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami, red. W. Materski i T. Szarota, Warszawa 2009

Ruchniewicz M., Repatriacja ludności polskiej z ZSRR w latach 1955–59, Warszawa 2000

Skrzypek A., Mechanizmy uzależnienia. Stosunki polsko-radzieckie 1944–1957, Pułtusk 2002

Szczepanik K., Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944–1989, w: Historia dyplomacji polskiej, Tom VI 1944/1945–1989, red. W. Materski i W. Michowicz, Warszawa 2010

Strony internetowe

Informacje

Informacje: Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, 2025, Tom XXXIV, s. 113-134

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Jan Kot i jego tajna notatka z 12 kwietnia 1952 r. o napływającej do MSZ korespondencji w sprawach przesiedleń i repatriacji ludności polskiej z ZSRR
Angielski: Jan Kot and his secret note of 12 April 1952 on the correspondence received by the Ministry of Foreign Affairs regarding the resettlement and repatriation of the Polish population from the USSR

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-0640-6816

Wojciech Marciniak
Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska
https://orcid.org/0000-0002-0640-6816 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska

Publikacja: 04.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Finansowanie artykułu:

Artykuł powstał w związku z realizacją zadania naukowego NCN MINIATURA nr 2020/04/X/HS3/00169 pt. „Polityka Polski wobec Polaków w ZSRR – zesłańców, więźniów, repatriantów i przesiedleńców (1944–1946)”.

Udział procentowy autorów:

Wojciech Marciniak (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Wojciech Marciniak – pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Archiwum Sybiraków UŁ, członek Centrum Studiów Migracyjnych UŁ i Polsko- -Kazachstańskiej Komisji Historycznej. Specjalizuje się w dziejach obywateli polskich na Wschodzie po 17 września 1939 r., szczególnie zaś w procesach ich przesiedleń i repatriacji, historii Związku Patriotów Polskich i aktywności Ambasady RP w Moskwie po II wojnie światowej. Autor dwóch monografii, licznych artykułów oraz redaktor tomu źródłowego poświęconych tej problematyce.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Jan Kot i jego tajna notatka z 12 kwietnia 1952 r. o napływającej do MSZ korespondencji w sprawach przesiedleń i repatriacji ludności polskiej z ZSRR

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE