Rozwój środowiska mieszkaniowego na dawnych terenach przemysłowo-usługowych a dostępność zielonych przestrzeni publicznych – przypadek obszaru „Ludwinów-Mateczny" w Krakowie
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTERozwój środowiska mieszkaniowego na dawnych terenach przemysłowo-usługowych a dostępność zielonych przestrzeni publicznych – przypadek obszaru „Ludwinów-Mateczny" w Krakowie
Data publikacji: 09.2022
Środowisko Mieszkaniowe, 2022, 38/2022, s. 23-39
https://doi.org/10.4467/25438700SM.22.002.16102Autorzy
Rozwój środowiska mieszkaniowego na dawnych terenach przemysłowo-usługowych a dostępność zielonych przestrzeni publicznych – przypadek obszaru „Ludwinów-Mateczny" w Krakowie
W ostatniej dekadzie zabudowa mieszkaniowa w Krakowie rozwija się szczególnie intensywnie. Brak planów miejscowych w wielu częściach miasta powodował dotąd i nadal jeszcze nierzadko powoduje sytuację, w której tereny inwestycyjne są maksymalnie zabudowywane bez całościowej wizji dla obszaru na jakim się znajdują. Nierzadko wpływa to niekorzystnie na jakość przestrzeni publicznych, których charakterystyka staje się zaledwie wypadkową procesu zabudowy rozwijanej z niewielkim udziałem zieleni publicznej. Niniejszy artykuł prezentuje analizę przekształceń funkcjonalno-przestrzennych obszaru „Ludwinów-Mateczny” w Krakowie, zabudowywanego dotąd mimo braku planu miejscowego, atrakcyjnego nie tylko pod względem lokalizacyjnym, ale także ze względu na sąsiedztwo obszarów przyrodniczo cennych. Przedstawiono w nim wyniki badań procesu rozwoju lokalnego środowiska mieszkaniowego w okresie od ok. 2010 do 2022 roku. Badania oparto na analizach dostępnych dokumentów planistycznych, statystycznych, autorskiej analizie ilościowej zmian w strukturze przeznaczenia i użytkowania terenu, a także badaniach terenowych.
[1] Berg van den A. E, Maas J., Verheij R. A., Groenewegen P. P., 2010. Green space as a buffer between stressful life events and health. Social Science & Medicine, no. 70 (8), p. 1203-1210. DOI: https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2010.01.002.
[2] Brzosko-Sermak, A., Wantuch-Matla, D., 2020. Nowe przestrzenie publiczne na terenach poprzemysłowych śródmieścia Krakowa. Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 34(4), p. 151-170.
[3] Chen S, Haase D, Xue B, Wellmann T, Qureshi S., 2021. Integrating Quantity and Quality to Assess Urban Green Space Improvement in the Compact City. Land,10(12), p.1367. https://doi.org/10.3390/land10121367.
[4] Degórska B., 2017. Green infrastructure as a very important quality factor in urban areas – Warsaw case study. EUROPA XXI, no. 32, p. 51-70. http://doi.org/10.7163/Eu21.2017.32.4.
[5] Dudzic-Gyurkovich K., 2021. Urban Development and Population Pressure: The Case of Młynówka Królewska Park in Krakow, Poland. Sustainability, no. 13, p. 1116. DOI: https://doi.org/10.3390/su13031116.
[6] Dudzic-Gyurkovich K., 2018, Public space and urban barriers in Cracow. Technical Transactions, r. 115, z. 1, p. 19-34. DOI: 10.4467/2353737XCT.18.002.7953.
[7] Dudzic-Gyurkovich K., Gyurkovich M., Bulwary wiślane – zielony „salon” Krakowa. Czasopismo Techniczne. Architektura, vol. 105, 7, 2-A, p. 151-158.
[8] Fuller R. A., Gaston K. J., The scaling of green space coverage in European cities, w: Biology Letters. Global change biology, no. 5.2009, p. 352-355.
[9] Górska A., 2013. Ewolucja poziomu i struktury kosztów utrzymania mieszkań na przykładzie Polski. Studia Ekonomiczne, no. 155, p. 300-313.
[10] Grabkowska M., Szmytkowska M., 2021. Gating as exclusionary commoning in a post-socialist city: Evidence from Gdańsk, Poland. REGION, nr 8 (1), s. 15–32. DOI: https://doi.org/10.18335/region.v8i1.265.
[11] Grabowski L., 2013. Dawne przedmieścia Krakowa – ulatująca przeszłość. Cz. LVII. Krzesławice, Dębniki, Zakrzówek i Ludwinów. Rękopis. Kraków.
[12] Güneralp, B., Y. Zhou, D. Ürge-Vorsatz, M. Gupta, S. Yu, P. L. Patel, M. Fragkias, X. Li, and K. C. Seto. 2017. Global scenarios of urban density and its impacts on building energy use through 2050. Proceedings of the National Academy of Sciences, no.114(34), p. 8945-8950. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1606035114.
[13] Guzik J., 2006. Bobry ponownie w Wildze na Ludwinowie - w centrum Krakowa. Wszechświat, Tom 107, no. 10-12, p. 260-263.
[14] Gyurkovich M., Gyurkovich J., 2020, New Housing Complexes in Post-Industrial Areas in City Centres in Poland versus Cultural and Natural Heritage Protection—With a Particular Focus on Cracow. Sustainability, no. 13, p. 418. DOI: https://doi.org/10.3390/su13010418.
[15] Halecki W., 2017. Parki rzeczne - jako forma ochrony powietrza w miejskiej wyspie ciepła. Wszechświat, no. 118, p. 04–06.
[16] Jagiełło-Kowalczyk M., 2010. Zdrowe środowiskowe a zrównoważone środowisko mieszkaniowe. Przestrzeń i Forma, no. 10, p. 89-98.
[17] Kotewicz, R., 1981. Z dziejów przemysłu Krakowa w latach 1918-1939. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
[18] Kusińska E., 2017, Kształtowanie miejskich przestrzeni publicznych zgodnie z potrzebami lokalnych społeczności. Przestrzeń Architektura Urbanistyka (PUA), no. 2, p. 85-94. DOI: 10.4467/00000000PUA.17.028.7209.
[19] Laskowski A., 2021. Zakrzówek a hitlerowska wizja transformacji prawobrzeżnego Krakowa. Wiadomości Konserwatorskie, no. 65, p. 37-53.
[20] Martyka A., Sikora A., Figurska-Dudek J., Architektura i urbanistyka jako czynnik mobilizujący mieszkańców do aktywności fizycznej – wybrane problemy. W: M. Piekarski, A. Rybka, A. Sikora, ed. Miasto 2.0. Człowiek, przestrzeń, transformacja. Rzeszów: Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, p. 25-34.
[21] Mears M., Brindley P., 2019. Measuring Urban Greenspace Distribution Equity: The Importance of Appropriate Methodological Approaches. ISPRS International Journal of Geo-Information, 8(6), p. 286. DOI: https://doi.org/10.3390/ijgi8060286.
[22] Mitkowski J., 1995. Lokacja Krakowa i powstanie układu urbanistycznego miasta. Ochrona zabytków, no. 8/3 (30), Wyd. Ośrodka Dokumentacji Zabytków, p.151-160.
[23] Mol P., Rodzoń O., Skała A., Wojda-Mucha B., Ziółkowski T., 2020. Analiza zasadności przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru “Rydlówka”, Kraków: Urząd Miasta Krakowa, Wydział Planowania Przestrzennego, p. 15.
[24] Motak M., 2019. Historia Rozwoju urbanistycznego Krakowa w zarysie, Kraków: Wyd. Politechniki Krakowskiej, p. 62-63.
[25] Mydel, R., 1994. Rozwój urbanistyczny miasta Krakowa po II wojnie światowej. Kraków: Wydawnictwo i Drukarnia „Secesja”.
[26] Nowacka-Rejzner U., 2008. Znaczenie doliny Wilgi w relacjach z dziedzictwem kulturowym otaczających terenów dla kształtowania krakowskiej przestrzeni metropolitalnej. Czasopismo Techniczne. Architektura, , vol. 105, 5-A, p. 115-128.
[27] Nuissl H., Siedentop S., 2021. Urbanisation and Land Use Change. In: T. Weith, T. Barkmann, N. Gaasch, S. Rogga, C. Strauß, J. Zscheischler, red. Sustainable Land Management in a European Context. A Co-Design Approach. Cham (Szwajcaria): Springer (open access), p.75-99. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-50841-8.
[28] Stelmach-Fita B., 2021. European Land Use Spatial Data Sources and Their Role in Integrated Planning: Opportunities and Challenges for Poland. Land (10), p. 1138. DOI: https://doi.org/10.3390/land10111138.
[29] Salvati L., Serra P., 2015. Estimating Rapidity of Change in Complex Urban Systems: A Multidimensional, Local-Scale Approach. Geographical Analysis, nr 48 (2)/2015, s. 132-156. DOI: 10.1111/gean.12093.
[30] Sawicki L., Warunki stratygraficzne flory plejstoceńskiej Ludwinowa, materiały archiwalne należące do spuścizny po prof. Ludwiku Sawickim, 1950-51. Available: https://rcin.org.pl/iae/dlibra/publication/88687/edition/75724/content (access: 19.03.2022).
[31] Sykta I., 2008. Plany zagospodarowania przestrzennego miasta Krakowa. Czasopismo Techniczne. Architektura, vol. 105, 4, 1-A, p. 51-67.
[32] Śleszyński P., Deręgowska A., Kubiak Ł., Sudra P., Zielińska B., 2018, Analiza stanu i uwarunkowań prac planistycznych w gminach w 2017 roku, Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju.
[33] Uliasz-Misiak, B., Winid, B., Chodań, E., 2018. The fresh waters of the Krakow region as the lower source for heat pumps. AGH Drilling, Oil, Gas, 35(1), p. 187-200.
[34] UMK, 2005. Strategia Rozwoju Krakowa. Planowanie strategiczne, Kraków: Urząd Miasta Krakowa, Wydział Strategii i Rozwoju Miasta, s. 90-91. Available: https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=2040 (access: 25.04.2022).
[35] UMK, 2018. Strategia Rozwoju Krakowa „Tu chcę żyć 2030”, Kraków: Urząd Miasta Krakowa, p. 90-91. Dostępny w: https://www.bip.krakow.pl/?bip_id=1&mmi=47 (access: 25.04.2022).
[36] Węcławowicz-Bilska E., Vaščak M., 2018. Contemporary transformation of traditional polish health resorts against the background of changes observed in balneological centers around the world. Czasopismo Techniczne. Architektura, vol. 115, 11-A, p. 71-86.
[37] ZZM, Zarząd Zieleni Miejskiej, 2019, Kierunki rozwoju i zarządzania terenami zieleni w Krakowie na lata 2019 – 2030. Rozdział I – V. Kraków: Urząd Miasta Krakowa Wydział Kształtowania Środowiska. Available: https://zzm.krakow.pl/images/pliki/KRiZTZ/KRiZTZ_ROZDZIAL_I_V.pdf (access: 3.03.2022).
Informacje: Środowisko Mieszkaniowe, 2022, 38/2022, s. 23-39
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Rozwój środowiska mieszkaniowego na dawnych terenach przemysłowo-usługowych a dostępność zielonych przestrzeni publicznych – przypadek obszaru „Ludwinów-Mateczny" w Krakowie
Residential development in post-industrial and service areas and the availability of green public spaces – the case of the „Ludwinów-Mateczny” area in Krakow
Department of Entrepreneurship and Spatial Management, Insitute of Geography, Pedagogical University of Cracow
Publikacja: 09.2022
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski