Przymusowa migracja Buriatów do Mongolii (2022–2024): motywy, doświadczenia i reakcje państwa przyjmującego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 12.05.2026
Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 2026 (LII), Nr 1 (199), s. 69-92
https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.26.004.23506Autorzy
Przymusowa migracja Buriatów do Mongolii (2022–2024): motywy, doświadczenia i reakcje państwa przyjmującego
W artykule poddano analizie najnowszą falę migracji Buriatów do Mongolii, wywołaną wojną rosyjsko-ukraińską oraz mobilizacją ogłoszoną przez prezydenta Władimira Putina we wrześniu 2022 r. Autor skupił się na motywach skłaniających uciekinierów do wyboru Mongolii jako docelowego miejsca wyjazdu, reakcji społeczeństwa mongolskiego na osoby przybywające z Rosji, trudnościach adaptacji Buriatów do życia w nowym państwie, a także stosunku władz Mongolii do napływu tysięcy przymusowych migrantów. Badania oparto na metodzie analizy zawartości oraz pogłębionych wywiadach indywidualnych przeprowadzonych przez Autora w maju – czerwcu 2024 r. Na podstawie zgromadzonego materiału empirycznego Autor doszedł do wniosku, że społeczeństwo mongolskie potraktowało przybyszów na ogół życzliwie, choć równocześnie intensyfikacja bezpośrednich interakcji między Buriatami a Mongołami ujawniła rozpowszechnione wśród tych ostatnich stereotypy i pretensje wobec swoich północnych sąsiadów. Największą przeszkodą na drodze integracji Buriatów w nowe społeczeństwo okazał się brak wystarczającej znajomości języka buriackiego lub mongolskiego wśród dużej części uciekinierów. Z kolei władze Mongolii, choć wprowadziły częściowe ułatwienia wizowe dla obywateli Rosji w 2022 r., realizowały politykę „zero tolerancji”wobec rodzącego się na ich terytorium buriackiego aktywizmu etnicznego, co wynikało ze względów geopolitycznych i stricte pragmatycznych.
Badarch A. (2024). The Impact of the Russian Mobilization on Mongolia. Institute for Strategic Studies. https://en.iss.gov.mn/?p=1539 (data dostępu: 15.03.2026).
Baikal Daily. (2024). Бурятия вошла в число самых закредитованных регионов России. https://www.baikal-daily.ru/news/15/474620 (data dostępu: 15.03.2026).
Baldano M.N., Dyatlov V.I., Kirichenko S.V. (2020). Buryat Migrations and Diasporas in Historical Space and Time (20th–21st Centuries). Journal of Siberian Federal University. Humanities & Social Sciences, 13(5), 716–727. DOI: 10.17516/1997-1370-0601.
Baldano M.N. (2017). Роль границы в судьбе шэнэхэнских бурят. Үлкен Алтай әлемі – Мир Большого Алтая – World of Great Altay, 3(3), 437–449. DOI: https://doi.org/10.15021/00002408.
Baranova V. (2024). Debate on Decoloniality, and Sense of Belonging among Young Kalmyks and Buryats who Fled to Mongolia After 2022. Ethnologia Polona, 45, 149–167. DOI: 10.23858/ethp.2024.45.3722.
Bessudnov A. (2023). Ethnic and Regional Inequalities in Russian Military Fatalities in Ukraine: Preliminary Findings from Crowdsourced Data. Demographic Research, 48(31), 883–898. DOI: 10.4054/DemRes.2023.48.31.
Bikmaeva K.I. (2022). Этапы языковой политики в Монгольской Народной Республике. Монголоведение, 14(2), 232–246. DOI: https://doi.org/10.22162/2500-1523-2022-2-232-246.
Blue Green Atlas. The Climate of Mongolia. https://bluegreenatlas.com/climate/mongolia_climate.html (data dostępu: 15.03.2026).
Bogumił Z., Nyamdorj Z., Ichinkhorloo B. (2025). Biopolitical Shifts: Mobilising Identities and Negotiating Buryats-Mongols Relations in the Afterword of Russian War Mobilisation. Mongolian Anthropological Review, 1(1), 39–56. DOI: https://doi.org/10.22353/mar.202501.04.
Boronoeva D. (2008). Буряты Монголии: социальная память и идентичность. Власть, 8, 74–78.
Boshektuev Aleksei. (2002). Население Бурятии в 1920–1930 гг. Ph.D. Dissertation. Улан-Удэ.
Breazeale S. (2025). “What Was Difficult Was to Remain Silent” Meduza’s Interview with Telo Tulku Rinpoche, Russia’s First Religious Head to Condemn the War in Ukraine. Meduza. https://meduza.io/en/feature/2025/08/06/what-was-difficult-was-to-remain-silent (data dostępu: 15.03.2026).
Buriadhuvuun х Body Minaj – Buriad Bulee (Official music video). https://youtu.be/Y4Pz362RuCc?si=w5GlPnZb61ED-zVp (data dostępu: 15.03.2026).
Buryad-Mongol Erkheten. https://www.youtube.com/@Buryad-Mongol-Erkheten (data dostępu: 15.03.2026).
Consulate General of Russia in Darkhan (Mongolia). Требования въезда, пребывания и транзитного проезда. https://darkhan.mid.ru/ru/rossiysko_mongolskie_otnosheniya/o_mongolii/trebovaniya_vezda_prebyvaniya_i_tranzitnogo_proezda (data dostępu: 15.03.2026).
Federal State Statistics Service. Итоги ВПН-2020. Том 5 Национальный состав и владение языками. https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom5_Nacionalnyj_sostav_i_vladenie_yazykami (data dostępu: 15.03.2026).
Free Buryatia Foundation. https://www.freeburyatia.org/?lang=en (data dostępu: 15.03.2026).
Grigoryants A. (2023). Друзья в Улан‑Баторе. Как российская пропаганда войны работает в Монголии. Медиазона. https://mediazona.ca/article/2023/05/04/mgl (data dostępu: 15.03.2026).
Kaplonski C. (2002). Thirty Thousand Bullets: Remembering Political Repression in Mongolia, in: Christie K., Cribb R. (eds.). Historical Injustice and Democratic Transition in Eastern Asia and Northern Europe, London/New York: Routledge, 155–168.
Khandaeva А.А. (2016). К вопросу о языковой ситуации в Республике Бурятия. Международный научно-исследовательский журнал, 3(45), 100–103. DOI: 10.18454/IRJ.2016.45.177.
Konovalov P.B., Tsybikdorzhiev D.V. (2017). Исторический Баргуджин-Токум – исконная родина бурятского народа. Известия Иркутского государственного университета. Серия “Гео-археология. Этнология. Антропология”, 19, 129–150.
Mukhortov V.V. (2013). Политика укрупнения российских регионов: федеративная реконструкция. Культура. Духовность. Общество, 8, 132–136.
Mutovina O. (2025). Американцы бурятского происхождения. Люди Байкала. https://baikal-journal.ru/2025/03/05/mogu-uvidet-gory-sayany-bajkal-otsyuda-poklonitsya-svyatym-mestam-eto-i-est-svoboda/ (data dostępu: 15.03.2026).
Namsaraeva S. (2012). Ritual, Memory and the Buriad Diaspora Notion of Home, in: Billé F., Delaplace G., Humphrey C. (eds.). Frontier Encounters. Knowledge and Practice at the Russian, Chinese and Mongolian Border, Cambridge: Open Book Publishers, 137–163.
Namsaraeva S. (2024). “Haunted by Ukrainian Ghosts”. Three Stories of Ethnic-Military Relationships in Buryatia during the Russia–Ukraine War Crisis. Inner Asia, 26, 108–140. DOI: 10.1163/22105018-02601006.
Nanzatov B.Z. (2010). Буряты Монголии: история миграций, расселение и этнический состав. Mongolian Journal of Anthropology, Archaeology and Ethnology, 6(1), 135–143.
National Statistics Office of Mongolia. 2020 Population and Housing Census of Mongolia (National Report). https://www.nso.mn/uploads/Census2020_Main_report_Eng.pdf (data dostępu: 15.03.2026).
Natsagdorj B. (2013). Причины миграции бурят в Монголию: (на примере ацинских цонгол-бурят). Вестник Бурятского государственного университета, 1, 61–75.
Niyazov-Adyyljan R. (2022). Странно было слышать от монголов “Слава Украине!”. Как живут украинцы в Монголии. Сибирь Реалии. https://www.sibreal.org/a/kak-zhivut-ukraintsy-v-mongolii-/32096964.html#comments (data dostępu: 15.03.2026).
Nowicka A. (2016). Korzenie ałtargany sięgają głęboko. Kraków: NOMOS.
Nowicka E., Zhanaev A. (2020). Po obu stronach Ononu: Buriaci na pograniczu rosyjsko-mongolskim. Warszawa: Collegium Civitas Press.
Otroshchenko I.V. (2010). Бурятська діаспора у МНР: політичні репресії 1920-х рр. Східний світ, 4, 128–137.
Otroshchenko I.V. (2011). На шляху до Великої Монголії (панмонгольський рух у 1920–1930-ті роки). Київ: Інститут сходознавства ім. А.Ю. Кримського НАН України.
Oyuntungalag A. (2016). Буряты Монголии. Перев. Ж.Ш. Санжанов. Улан-Удэ: НоваПринт.
Plekhanov Russian University of Economics. Улан-Баторский филиал РЭУ им. Г.В. Плеханова. https://www.rea.ru/structure/filials/ulanbator (data dostępu: 15.03.2026).
RBC. (2022). Власти Монголии пообещали выдавать россиянам виды на жительство. https://www.rbc.ru/politics/01/10/2022/6337be319a7947208f0e9afd (data dostępu: 15.03.2026).
Rinchinova O. (2011). Бурятская диаспора в Монголии: этапы формирования и развития. Ph.D. Dissertation. Улан-Удэ.
Savina S., Bonch-Osmolovskaya K. (2022). Какие регионы отдали больше всего мужчин на войну. Important stories. https://istories.media/stories/2022/10/05/kakie-regioni-otdali-bolshe-vsego-muzhchin-na-voinu (data dostępu: 15.03.2026).
Shaglanova O.A. (2016). The “Borderlands Milieu” between Russia and Mongolia: a History of Settlement and Transnational Interactions. Senri Ethnological Studies, 92, 123–141. DOI: https://doi.org/10.15021/00005994.
Shoidonova A.M. (2017). „Их Хэлмэгдүүлэлт” – период массовых репрессий в Монголии. Вестник БГУ. Гуманитарные исследования Внутренней Азии, 3, 96–99. DOI: 10.18101/2305-753Х-2017-3-96-99.
Shurkhuu D. (2014). Similarities and Differences between Mongolia and Tuva in the Evolution of Bilateral Ties. Senri Ethnological Studies, 86, 127–144.
Sinitsyn F.L. (2019). Трансграничное кочевье в СССР в 1920-е годы. RUDN Journal of Russian History, 18(3), 589–604. DOI: https://doi.org/10.22363/2312-8674-2019-18-3-589-604.
Smith M.J. (2022). Mongolia’s Razor’s Edge Relationship with Russia. International Politics and Society. https://www.ips-journal.eu/topics/democracy-and-society/mongolias-razors-edge-relationship-with-russia-5859 (data dostępu: 15.03.2026).
Szmyt Z. (2023). Syberyjskie mniejszości na wojnie w Ukrainie: od reprezentacji społecznych po wernakularne formy ideologizacji. Lud, 107, 42–76. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/lud107.2023.02.
Szerle M. (2014). Konieczność a przymus. Zagadnienia migracyjne w założeniach ekspozycji stałej Muzeum Emigracji w Gdyni. Studia Historica Gedanensia, 5, 395–407. DOI: https://doi.org/10.4467/23916001HG.14.019.2684.
Takakura H., Horiuchi K., Dalaibuyana B. (2024). Unrequited Compassion Across the Border: Mongolian’s Support for the Russian-Buryat Exodus After Mobilization, in: Kasten E., Krupnik I., Fondahl G. (eds.), A Fractured North – Facing Dilemmas, Fürstenberg/Havel: Kulturstiftung Sibirien, 175–190.
Territorial Office of the Federal State Statistics Service for the Republic of Buryatia. Национальный состав населения Республики Бурятия. https://03.rosstat.gov.ru/vpn2020 (data dostępu: 15.03.2026).
Turton D. (2003). Conceptualising Forced Migration. Oxford: Refugee Studies Centre.
Tyurin A.M. (2010). Сборник статей по новой хронологии. Датирование бурятов (выпуск 10 от 25.05.2010). https://new.chronologia.org/volume10/turin_burjaty.php (data dostępu: 13.03.2026).
Umanskaya I. (2023). 800 тысяч россиян могли покинуть страну в 2022 году. Если быть точным. https://tochno.st/materials/rossiyan-mogli-pokinut-stranu-v-2022-godu (data dostępu: 15.03.2026).
Vasilieva M.S. (2016). К проблеме этнической идентичности современных бурят. Социокультурное пространство России и зарубежья: общество, образование, язык, 5, 43–51.
World Mongol Federation. (2022). Message from Elbegdorj Tsakhia, President of the World Mongol Federation. https://youtu.be/q2qDzicmvxM?si=uAPyRo7I1zAFEN8D (data dostępu: 15.03.2026).
Zueva A. (2023a). Основатель бурятского информационного центра «Шинэ хувилбар» Пурбо Дамбиев об электронных повестках. YouTube. https://www.youtube.com/live/KiunTGXGt-1g?si=hPBfb_50uUDk86Af (data dostępu: 15.03.2026).
Zueva A. (2023b). На жителя Бурятии, покинувшего республику после мобилизации, совершено нападение в Монголии. YouTube. https://www.youtube.com/live/o0zDYZDDEBs?si=hlAzeOc62H9rzsae (data dostępu: 15.03.2026).
Zueva A. (2023c). Как спустя столетие буряты повторяют исход из России в Монголию из-за войны. YouTube. https://youtu.be/ji5DfSYxEuM?si=XrRTkqB7z_GsAuZ1 (data dostępu: 15.03.2026).
Zueva A. (2023d). Как попасть в США и другие страны, если истек срок действия паспорта? Лайфхак от Николая Васильева. YouTube. https://www.youtube.com/live/xrrQF_Qsems?si-=ZBiAi80nlpzTHia8 (data dostępu: 15.03.2026).
Informacje: Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 2026 (LII), Nr 1 (199), s. 69-92
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Szkoła Doktorska Nauk Społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego,
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska
Publikacja: 12.05.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Finansowanie artykułu:
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Eugeniusz Portny – doktorant w dyscyplinie nauki o polityce i administracji w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Absolwent studiów licencjackich na kierunki stosunki międzynarodowe (2021, UJ) oraz studiów magisterskich na kierunku studia eurazjatyckie (2023, UJ). Współredaktor monografii naukowych: Podmioty pozapaństwowe jako determinanta stosunków międzynarodowych (2023); Gruzja w XXI wieku. Strategiczne wybory (2025); Қазақстан қайда барасың? Kazachstan a XXI wiek: wyzwania, zmiany i perspektywy (2025). Zainteresowania badawcze: procesy etnopolityczne na obszarze poradzieckim; nie-słowiańskie mniejszości w Rosji; para- i protodyplomacja oraz współczesne ruchy separatystyczne.
Korekty artykułu:
-Podziękowania:
Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 79
Liczba pobrań: 91