Polski system edukacyjny wobec uczniów uchodźców z Ukrainy w ocenie dyrektorów i nauczycieli szkół podstawowych. Badania własne
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 11.07.2025
Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 2025 (LI), Nr 2 (196), s. 127-142
https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.25.010.21824Autorzy
Polski system edukacyjny wobec uczniów uchodźców z Ukrainy w ocenie dyrektorów i nauczycieli szkół podstawowych. Badania własne
Publikacja ma na celu przybliżenie działań podejmowanych ze strony nauczycieli i dyrektorów szkół podstawowych, skierowanych do ukraińskich uczniów uchodźców wojennych w polskim systemie edukacyjnym. W badaniu o charakterze sondażowym z wykorzystaniem autorskich kwestionariuszy ankiet postawiono kilka szczegółowych pytań:
Czy i w jaki sposób w środowisku szkolnym zadbano o potrzeby edukacyjne uczniów uchodźców z Ukrainy? Jakie działania podjęto w celu adaptacji uczniów uchodźców do polskiej szkoły i integracji ze środowiskiem szkolnym? Jakie działania podjęli nauczyciele, a jakie dyrektorzy szkół w celu eliminacji barier edukacyjnych i wychowawczych? Stwierdzono, że zarówno dyrektorzy, jak i nauczyciele polskich szkół podjęli szereg działań edukacyjnych, wychowawczych i integracyjnych skierowanych do uczniów uchodźców z Ukrainy, głównie poprzez niwelację barier komunikacyjnych i ofertę specjalistycznego wsparcia.
Asfeldt A.M., Bratlien D.L., Brekken A., Wikan N.A., Ovesen T., Gravningen K. (2018). When Europe’s Back Door Stood Open. Tidsskriftet Den Norske Legeforening, 138(4), 1–7. https://tidsskriftet.no/2018/02/kronikk/da-bakdora-til-europa-sto-apen (Accessed: 25.03.2025).
Bielska E. (2019). Uczeń uchodźca – doświadczenia i emocje towarzyszące sytuacji uchodźczej a społeczno-kulturowe ulokowanie szkoły, w: Przybylska I. (red.), Kultura emocjonalna szkoły czasoprzestrzenie doświadczania emocji, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 101–117.
Błeszyńska K. M. (2010). Dzieci obcokrajowców w polskich placówkach oświatowych − perspektywa szkoły. Raport z badań. Warszawa: ORE.
Boe C. S., Horsti K. (2019). Anti-Racism from the Margins: Welcoming Refugees at Schengen’s Northernmost Border, In: Hervik P. (ed.), Racialization, Racism, and Anti-Racism in the Nordic Countries. Palgrave Macmillan. Approaches to Social Inequality and Difference, 183–201. https://doi.org/10.1007/978-3-319-74630-2_8
Budnyk O., Sajdak-Burska A. (2023). Pedagogical Support for Ukrainian War-Affected Children: Future Teachers Readiness to Work in Crisis. Comparative Analysis of Research Results in Ukraine and Poland. Journal of Vasyl Stefanyk Precarpathian National University, 10 (3), 16–31. https://doi.org/10.15330/jpnu.10.3.16-31
Ciupińska B. (2022). Uczniowie uchodźcy wojenni z Ukrainy w polskim systemie edukacji w percepcji nauczycieli. HUMANITAS Pedagogika i Psychologia, 1(25), 155–169. https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0789
Costello C., Foster M. (2022). (Some) refugees welcome: When is differentiating between refugees unlawfuldiscrimination? International Journal of Discrimination and the Law, 22(3),244 -80. https://doi.org/10.1177/13582291221116476
Di Maggio A., Jacyna M., Kolasiński T., Kotrych Z., Owczarek A., Pujszo P., Żurawska W. (2022). Rekomendacje systemowe dotyczące integracji dzieci-uchodźców z Ukrainy. https://transatlanticforum.org/wp-content/uploads/2022/03/TLFL-Raport-o-integracji-dzieci-z-Ukariny_web.pdf. (data dostępu: 25. 03.2024).
Duszczyk M., Kaczmarczyk P. (2022). The War in Ukraine and Migration to Poland: Outlook and Challenges. Intereconomics, 57(3), 164–171. https://doi.org/10.1007/s10272-022-1053-6
Dziuba E. (2014). Status prawny uchodźcy, https://wspia.eu/media/cxhd2hvn/21-dziuba.pdf, (data dostępu: 25.04.2025).
Erenc-Grygoruk G. (2023). Nauczyciel wobec wielokulturowości swoich uczniów. Około Pedagogii, 3, 30–42. https://www.zpsb.pl/gryfice/wp-content/uploads/sites/2/2024/04/Grazyna-Erenc-Grygoruk.pdf. (data dostępu: 25.03.2024).
Gaywood D., Bertram T., Pascal C. (2020). Involving refugee children in research: Emerging ethical and positioning issues. European Early Childhood Education Research Journal, 28(1), 149–162. https://doi.org/10.1080/1350293X.2020.1707369
Gościnna Polska 2022+ (2022). Bukowski M., Duszyk M. (red.), Warszawa: WiseEuropa, https://wise-europa.eu/2022/08/23/raport-goscinna-polska-2022/ (data dostępu: 24.04.2024).
Herbst M., Sitek M. (2023). Education in exile: Ukrainian refugee students in the schooling system in Poland following the Russian-Ukrainian war. European Journal of Education, 58(4),575–594. https://doi.org/10.1111/ejed.12587 (Accessed: 23.04.2024).
Januszewska E. (2017). Uczniowie cudzoziemscy w polskiej szkole – między integracją a marginalizacją. Studia Edukacyjne 43, 129–152. DOI: 10.14746/se.2017.43.8. https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/22355/1/SE_43_2017_Edyta_Januszewska.pdf (data dostępu: 07.04.2025).
Jurek K., Betlej A., Niewiadomska I. (2022). Proces integracji społecznej dzieci ukraińskich w polskim systemie oświaty. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kanasz T. (2015). Uwarunkowania szczęścia. Socjologiczna analiza wyobrażeń młodzieży akademickiej o szczęściu i udanym życiu. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.
Laxton D., Cooper L., Sherstha P., Junie S. (2021). Translational research to support early childhood education in crisis settings: A case study of collaborative working with Rohingya refugees in Cox’s Bazar. Education 3-13 – International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education, 49(8), 901–919. https://doi.org/10.1080/03004279.2020.1813186
MEiN. 2022. Ministerstwo Edukacji i Nauki, Przyjmowanie do polskich szkół dzieci i młodzieży z Ukrainy – list Ministra Edukacji i Nauki do kuratorów, samorządowców i dyrektorów szkół.
DWM-WOPG.473.51.2022.MT. Pobrano z: https://www.academia.edu/92351021/Dziecko_uchod%C5%BAca_w_polskiej_szkole_Dzie%C5%84_powszedni (data dostępu: 06.02.2025).
Naguib N. (2017). Middle East Encounters 60 Degrees North Latitude: Syrian Refugees and Everyday Humanitarianism in the Arctic. International Journal of Middle East Studies, 49 (4), 645–660. https://doi.org.10.1017/S0020743817000630
Nazaruk S., Budnyk O., Ruszkowska M., Dąbrowska I., Sokołowska B., Tkachuk T. (2024). Opening Polish Schools to Ukrainian Refugee Children and Providing Them with Spiritual Support: Survey Results. Religions. 15(6), 651; https://doi.org/10.3390/rel15060651
Niśkiewicz Z. (2016). Dobrostan psychiczny i jego rola w życiu człowieka. Studia krytyczne, 3, 139–151.
Paulgaard G., Soleim M. N. (2023). The arctic migration route: local consequences of global crises. Journal of Peace Education, 20(2), 196–216. https://doi.org/10.1080/17400201.2022.2159794
Portera A. (2020). Intercultural Competence in Education to Foster European Identity. Journal of Educational Sciences, 40(2), 14–27. DOI:10.35923/JES.2019.2.02
Rembierz M. (2021). Migracja, w: Świerszcz P. (red.), Słownik Społeczny, t. III Etyka polityczna, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, 337–355.
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw. Dz.U. z 2022 r., poz. 573.
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy. Dz.U. z 2022 r., poz. 645.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej. Dz.U. 2024, poz. 996.
Sadowska K. (2021). Dobrostan psychiczny dziecka w procesie edukacji szkolnej w czasach pandemii. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, Vol. 16; nr 5 (63), 97–110. https://doi.org/10.35765/eetp.2021.1663.07
Silverman D. (2008). Prowadzenie badań jakościowych. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Tędziagolska M., Walczak, B., Wielecki K.M. (2023). Uczniowie uchodźcy w polskich szkołach. Warszawa: Centrum edukacji Obywatelskiej. Raport_Uczniowie_uchodzczy_w_polskich_szkolach_CEO_wrzesien_2023 (data dostępu 25.04.2025).
UNICEF (2022). ,,Już dwa miliony dzieci uciekły z Ukrainy”, pobrano z: https://unicef.pl/co-robimy/aktualnosci/dla-mediow/juz-dwa-miliony-dzieci-uciekly-z-ukrainy (data dostępu: 12.03.2025).
Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty, Dz.U. 1991, nr 95, poz. 425.
Wojdat M., Cywiński P. (2022). Miejska gościnność: wielki wzrost, wyzwania i szanse. Raport o uchodźcach z Ukrainy w największych polskich miastach. Gdańsk: Wydawca Centrum Analiz i Badań, Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza. https://www.miasta.pl/aktualnosci/raport-o-uchodzcach-z-ukrainy-w-najwiekszych-polskich-miastach (data dostępu 30 lipca 2024).
Woltran F., Hassani S., Schwab S. (2023). Schooling of Refugee Students from Ukraine in Austria and Its Risk for Creating Educational Inequity. Journal of Language, Identity and Education. 1–16, https://doi.org/10.1080/15348458.2023.2275741
Vandekerckhove, A., Aarssen, J. (2020). High time to put the invisible children on the agenda: Supporting refugee families and children through quality ECEC. European Early Childhood Education Research Journal, 28(1), 104–114. https://doi.org/10.1080/1350293X.2020.1707366.
Informacje: Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 2025 (LI), Nr 2 (196), s. 127-142
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 11.07.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 942
Liczba pobrań: 916