Muzea rejestrowane – preferencyjne traktowanie w zakresie podatku od nieruchomości
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 05.09.2025
Santander Art and Culture Law Review, 2025, 1/2025 (11), s. 121-144
https://doi.org/10.4467/2450050XSNR.25.007.21963Autorzy
Muzea rejestrowane – preferencyjne traktowanie w zakresie podatku od nieruchomości
Muzea rejestrowane, choć działają jako organizacje non profit, m.in. w celu ochrony dziedzictwa kulturowego, nie są podmiotowo zwolnione z podatku od nieruchomości. Obowiązujące zwolnienie oparte jest na szczególnym statusie muzeum rejestrowanego i spełnianiu przesłanki „władania” gruntem lub budynkiem. To rozwiązanie, choć otwiera możliwość popełniania nadużyć prowadzących do unikania opodatkowania, ma uzasadnienie historyczne i jest poparte szeregiem argumentów podnoszonych już w 1996 r. w trakcie procesu legislacyjnego. Niemniej analiza blisko trzech dekad funkcjonowania zwolnienia skłania do postawienia dwóch postulatów de lege ferenda – konieczne wydaje się: (1) doprecyzowanie przepisów w zakresie zwolnienia jedynie części budynku znajdującego się we władaniu muzeum rejestrowanego oraz (2) rozszerzenie zwolnienia na budowle związane z działalnością gospodarczą muzeów rejestrowanych, co wpłynęłoby na spójność i skuteczność poddanej badaniu preferencji podatkowej. Jednocześnie oba dezyderaty wydają się zgodne z dotychczas przejawianą intencją ustawodawcy.
Aengenheyster J., Structural predictors of private museum founding, „Poetics” 2024, vol. 105, 101917, https://doi.org/10.1016/j.poetic.2024.101917 [dostęp: 9.09.2024].
Antoniak P., Art. 9, w: eadem, Ustawa o muzeach. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2012, Lex/el.
Barbasiewicz A., Art. 13, w: idem, Ustawa o muzeach. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2021, Legalis.
Borowicz A., Argumentacja oparta na odwołaniu się do racji normy prawnej, „Państwo i Prawo” 2009, nr 3, s. 48-59.
Borszowski P., Zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów i budynków we władaniu muzeów, Lex/el.
Borszowski P., Winiarski K., Definicja legalna gruntów budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (definicja „odświeżona”), „Nieruchomości” 2021, nr 55, s. 161-172.
Brown K., Mairesse F., The definition of the museum through its social role, „The Museum Journal” 2018, vol. 61, z. 4, s. 525-539.
Cieślik Z., Art. 2. Zadania muzeum, w: Z. Cieślik, I. Gredka-Ligarska, P. Gwoździewicz-Matan, I. Lipowicz, A. Matan, S. Waltoś, K. Zeidler, Ustawa o muzeach. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2021, Lex/el.
Cieślik Z., Lipowicz I., Art. 1, w: Z. Cieślik, I. Gredka-Ligarska, P. Gwoździewicz-Matan, I. Lipowicz, A. Matan, S. Waltoś, K. Zeidler, Ustawa o muzeach. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2021, Lex/el.
Dąbrowska J., Górska A., Opodatkowanie nieruchomości w Polsce – symulacja zmiany na podatek katastralny, w: E. Małecka-Ziembińska (red.), Podatki w ujęciu retrospektywnym i perspektywicznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2022, s. 226-250.
Działalność muzeów w 2023 r., GUS, https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5493/12/7/1/dzialalnosc_muzeow_w_2023_r._2.pdf [dostęp: 9.09.2024].
Etel L., Podatki i opłaty lokalne. Komentarz, w: idem, Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, C.H. Beck, Warszawa 2003, Legalis.
Folga-Januszewska D., Dzieje pojęcia muzeum i problemy współczesne – wprowadzenie do dyskusji nad nową definicją muzeum ICOM, „Muzealnictwo” 2020, t. 61, s. 18-36.
Folga-Januszewska D., Muzeum: definicja i pojęcie. Czym jest muzeum dzisiaj?, „Muzealnictwo” 2008, nr 49, s. 200-203.
Gnat S., Analiza wybranych skutków wprowadzenia podatku katastralnego, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania” 2009, nr 15, 51-61.
Gołaczyński J., § 57. Pojęcie posiadania, w: E. Gniewek (red.), Prawo rzeczowe, seria System Prawa Prywatnego, t. 4, wyd. 4, C.H. Beck, Warszawa 2021, s. 622.
Janiak B., Kosieradzki T., Piekarz R., Opodatkowanie nieruchomości, Wolters Kluwer, Warszawa 2016.
Jankowski J., Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2022.
Kałążny A., Nie taki diabeł straszny? Komentarz do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 29 września 2021 r. (sygn. akt III FSP 1/21), „Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych” 2022, nr 4, s. 32-36.
Kałążny A., Opodatkowanie infrastruktury podatkiem od nieruchomości, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2020.
Kodeks Etyki ICOM dla Muzeów uchwalony dnia 8 października 2004 r. w Seulu przez Zgromadzenie Generalne ICOM, translated from English, French and Spanish version by: S. Waltoś, https://icom.museum/wp-content/uploads/2018/07/poland.pdf [dostęp: 13.05.2022].
Kolbe K.J., Velthuis O., Aengenheyster J., Rozenbaum A.F., Zhang M., The global rise of private art museums a literature review, „Poetics” 2022, vol. 95, 101712, https://doi.org/10.1016/j.poetic.2022.101712 [dostęp: 9.09.2024].
Kopyściańska K., Koncepcja podatku katastralnego w Polsce na tle doświadczeń wybranych krajów, E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2016.
Lorenc M., Polityczność nowej definicji muzeum ICOM, czyli manewrowanie transatlantykiem wśród gór lodowych, „Muzealnictwo” 2020, t. 61, s. 164-171.
Łukomska J., J. Neneman, P. Swianiewicz, Koncepcja przekształceń podatku od nieruchomości, „Finanse Komunalne” 2013, nr 7-8, s. 25-50.
Mastalski R., Wnioskowania prawnicze w procesie stosowania prawa podatkowego, „Przegląd Podatkowy” 2007, nr 12, s. 7-14.
McPherson G., Public memories and private tastes: The shifting definitions of museums and their visitors in the UK, „Museum Management and Curatorship” 2006, vol. 21, z. 1, s. 44-57.
Mencfel M., „Muzeum” w XVIII wieku. Z dziejów semantyki pojęcia, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” 2001, t. 52, s. 9-23, https://doi.org/10.12775/AUNC_ZiK.2021.001
Mika M., Historia katastru polskiego, „Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich” 2010, nr 6, s. 75-85.
Mika M., Implementacja europejskich trendów podatku katastralnego w warunkach polskich, „Acta Scientiarum Polonorum, Administratio Locorum” 2016, nr 15(4) s. 99-110.
Modzelewski W., Bielawny J., Unisk M., Art. 7, w: W. Modzelewski (red.), Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2021, Legalis.
Morawski W., Wyrok TK z 4.07.2023 r., SK 14/21, w sprawie definicji budowli w podatku od nieruchomości – czyli o tym, że piekło bywa dobrymi intencjami wybrukowane, „Przegląd Podatkowy” 2023, nr 10, s. 15-25.
Museum definition process: the two final proposals, ICOM, 9.05.2022, https://icom.museum/en/news/museum-definition-process-the-two-final-proposals/ [dostęp: 13.05.2022].
Muzeum, hasło w: Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/muzeum;2568685.html [dostęp: 15.05.2022].
Nowa definicja Muzeum!, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych, 3.09.2022, https://www.cmjw.pl/aktualnosci/nowa-definicja-muzeum,1704.html [dostęp: 2.12.2023].
Pahl B., Podatek od nieruchomości, w: M. Goettel, M. Lemonnier (red.), Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawnej podatków, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011, s. 324-358.
Pahl B., Podatki i opłaty lokalne. Teoria i praktyka, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2017.
Pahl B., Posiadanie w konstrukcji prawnej podatków, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2023.
Przygodzka R., Władztwo podatkowe a stabilność finansowa gmin, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2014, nr 4, s. 334-343.
Rogowski Ł., Podatek od nieruchomości. Skuteczne wymierzanie zobowiązań podatkowych, Warszawa 2022, R.VI.2.7, Lex/el.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 maja 2008 r. w sprawie sposobu prowadzenia Państwowego Rejestru Muzeów, wzoru wniosku o wpis do Rejestru, warunków i trybu dokonywania wpisów oraz okoliczności, w jakich można zarządzić kontrolę w celu ustalenia czy muzeum nadal spełnia warunki wpisu do Rejestru, Dz. U. Nr 91, poz. 567.
Rządowy projekt z dnia 21.08.1995 r. ustawy o muzeach (druk nr 1209), https://orka.sejm.gov.pl/proc2.nsf/projekty/1209_p.htm [dostęp: 6.12.2023].
Rzetecki A., Dylematy opodatkowania hal namiotowych podatkiem od nieruchomości – między budynkiem a tymczasowym obiektem budowlanym, „Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych” 2022, nr 1, s. 11-16.
Sprawozdanie stenograficzne z 94 posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniach 19, 20 i 21 listopada 1996 r., https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy2.nsf/0/B59F-CF117A3BE11BC1258959004A2809/$file/094.pdf [dostęp: 6.12.2023]
Szolc K., Inny w obrazach – muzeum jako przestrzeń kształtowania postaw wobec innych, „Amor Fati” 2015, z. 4, s. 177-189.
Szydło W., Art. 140, w: E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 11, C.H. Beck, Warszawa 2023, Legalis.
Turos L., Muzeum – swoista instytucja edukacyjna, Ypsylon, Warszawa 1999.
Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2021 r., sygn. akt III FPS 1/21, LEX nr 3230106.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 70.
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 194 ze zm.
Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 385.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383.
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15, LEX nr 2406906.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, LEX nr 3123302.
Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. Akt I SA/Gd 1274/12, LEX nr 1276189.
Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1275/12, LEX nr 1276209.
Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 37/16, Legalis nr 1474524.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1529/14, LEX nr 1829654.
Zalasińska K., Zabytki w muzeach i kolekcjach prywatnych, w: K. Zalasińska, K. Zeidler, Wykład prawa ochrony zabytków, Wolters Kluwer, Warszawa–Gdańsk 2015, Lex/el.
Zalasińska K., Status prawny muzeów prywatnych, w: K. Zalasińska, K. Zeidler, Wykład prawa ochrony zabytków, Wolters Kluwer, Warszawa–Gdańsk 2015, Lex/el.
Informacje: Santander Art and Culture Law Review, 2025, 1/2025 (11), s. 121-144
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie
Polska
Publikacja: 05.09.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 952
Liczba pobrań: 504